تاثیرعوارض ژئومورفولوژیک در آسیبپذیری کالبدی شهری با رویکرد پدافند غیرعامل با استفاده از سیستم اطلااعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهر شیراز)
محورهای موضوعی : کاربرد GIS&RS در برنامه ریزی شهری
محسن کوه پیما
1
,
مرضیه موغلی
2
,
محمد ابراهیم عفیفی
3
1 - دانشجوی دکتری جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
2 - دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
3 - دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
کلید واژه: ارزیابی, آسیب پذیری, زلزله, پدافند غیرعامل, شهرشیراز,
چکیده مقاله :
امروزه علی رغم پیشرفتهای علمی بشر پدیدههای طبیعی به طور کامل بر انسانها شناخته نشده. سکونت گاههای انسانی همواره مورد تهدید این عوارض ژئومورفولوژیک بوده است.ایران در یکی از زلزله خیزترین نقاط جهان قرار گرفته و لازم است که همواره اقداماتی جهت مقابله و برخوردی منطقی در به حداقل رساندن ابعاد فاجعه آمیز چنین رخدادی صورت گیرد. منطق شهری و به ویژه بافتهای فرسوده نیز مستثنی نبوده و همواره سرنوشت و فرجام آنها در پس هر حادثه طبیعی و غیر طبیعی، در معرض فاجعههایی جبران نا پذیر میباشد.در شهر تراکم جمعیت و ثروت مساله اصلی را تشکیل میدهد و به عنوان مراکز تجمع سرمایه مادی و انسانی در زمان جنگ به هدفی عمده برای دشمن تبدیل میشوند که حمله به آنها خسارات فراوانی را پدید می آورد و بدون تردید کشتار انسانها مهمترین معلول جنگ شهرهاست. هدف قرار گرفتن شهرها و آسیبرسانی به زیرساختهای شهری به منظور تضعیف روحیه و وارد آوردن صدمات اقتصادی و از هم گسیختگی نظام اجتماعی انجام میگیرد از سویی دیگر شهروندان یک کشور را افرادی تشکیل میدهند که نمیتوان همه آنها را نیروی جنگی فعال به حساب آورد مانند کودکان، نوجوانان، زنان و افراد مسن . آسیب های ناشی از حمله به زیرساخت ها همواره علاوه بر غافلگیری مسئولان، هزینههای زیادی را تحمیل کرده و برای تبدیل شدن به انواع دیگر آسیبها اعم از سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را دارا میباشد . در مناطق شهری، صدمات جنگی شامل ترکیبی از ویرانههای کالبدی و اختلال در عملکرد عناصر شهری است. انهدام سازهها و ساختمانها، شبکه راهها و دسترسیها، تاسیسات اساسی مخازن آب، نیروگاهها، خطوط ارتباطی تلفن، برق، آب و گاز و ... از آن جمله هستند بنابراین برنامهریزی کارآمد در زمینه امنیت شهری براساس رویکرد پدافندغیرعامل، هنگام وقوع بحران های انسانی و طبیعی در شهرها میتواند تلفات جانی و مالی را به حداقل برسااند .
Urban areas are increasingly exposed to both natural and human-induced hazards. The physical vulnerability of cities is strongly influenced by underlying geomorphological conditions, such as topography, slope, landforms, and geological structures. From a passive defense (non-military defense) perspective, understanding these natural features is essential for reducing urban vulnerability, enhancing resilience, and minimizing potential damage without the use of active defensive measures.This study aims to analyze the impact of geomorphological factors on urban physical vulnerability in Shiraz City by employing Geographic Information Systems (GIS) as a spatial analysis and decision-support tool.Today, despite human scientific progress, natural phenomena are not fully known to humans. Human settlements have always been threatened by these natural disasters. Iran is located in one of the most earthquake-prone places in the world, and it is necessary to always take countermeasures and take a logical approach to minimize the catastrophic dimensions of such an event. Urban logic and especially dilapidated structures are not excluded, and their fate and fate are always subject to irreparable disasters after any natural or unnatural incident. In cities, population density and wealth constitute the main problem, and as centers of accumulation of material and human capital in times of war, they become a major target for the enemy.Targeting cities and damaging urban infrastructures is done in order to weaken the morale and cause economic damage and disintegration of the social system. On the other hand, the citizens of a country are made up of people who cannot all be considered active combat forces, such as children, teenagers, women and the elderly. In addition to surprising the officials, the damage caused by the attack on the infrastructure always imposes a lot of costs and turns into other types of damage, including political, economic and cultural. In urban areas, war injuries include a combination of physical ruins and malfunctioning of urban elements. Destruction of structures and buildings, road and access networks, basic facilities of water tanks, power plants, telephone, electricity, water and gas communication lines.Therefore, efficient planning in the field of urban security, based on the passive defense approach, can minimize human and financial losses when human and natural crises occur in cities.This study demonstrates that geomorphological factors play a crucial role in shaping urban physical vulnerability. The integration of GIS-based spatial analysis with a passive defense approach provides an effective framework for identifying vulnerable urban areas and supporting sustainable and resilient urban planning in Shiraz City.
