طراحی الگوی مهارت آموزی در دوره ابتدایی، در نظام تعلیم و تربیت

محورهای موضوعی : برنامه ریزی درسی

بهاره تقی‌دخت ¹ , مریم صفرنواده ² , علیرضا عراقیه ³ , ناهید شفیعی ⁴ , اسفندیار دشمن زیاری ⁵

1 - دانشجوی دکتری گروه علوم تربیتی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران
2 - دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
3 - دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 - استادیار روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلام شهر، ایران.
5 - Department of Management, Electronic Branch,Islamic Azad University,Tehran,Iran

تاریخ دریافت : 1402/10/01 تاریخ پذیرش : 1403/02/25 تاریخ انتشار : 1403/03/18

کلید واژه: برنامه درسی, مهارت‌آموزی, دوره ابتدایی,

چکیده مقاله :

تحقیق حاضر، میزان توجه برنامه درسی دوره ابتدایی به مهارت‌آموزی را مورد کاوش و بررسی قرار داده است. داده های مورد مطالعه بر اساس پژوهش کیفی از طریق مصاحبه جمع‌آوری شده است. حجم نمونه را 22 نفر از کلیه متخصصان وفعالان برنامه درسی و آموزش ابتدایی تشکیل دادند. تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل تم صورت گرفت. نتایج نشان داد نتایج تحلیل مصاحبه ها حاکی از آن بود که جهت طراحی برنامه درسی مهارت‌آموزی در دوره ابتدایی نیاز به مورد توجه قرار دادن 102 شاخص (برگرفته از کدگذاری باز) 26 مولفه (برگرفته از کدگذاری محوری) 10 بعد (برگرفته از کدگذاری انتخابی) است. بعد مهارت فردی شامل مولفه های خود شناسی و جرایت مندی وکنترل هیجانات که شاخص هایی نظیر داشتن تصویر واقع بینانه از خود برخورداری از احساس خوب نسبت به خود، برخورداری از احساس خوب نسبت به خود، برخورداری از احساس خوب نسبت به خود، عزت نفس و خودپنداره مثبت، آگاهی از حقوق و مسئولیت‌های خود، پاسخ مناسب به درخواست های دیگران، شروع دوستی و خاتمه دادن به دوستی‌های ناسالم، جرات ورزی و توانایی نه گفتن به درخواست های غیرمنطقی دیگران، استقلال و خودباوری در کارهای روزمره و امور، مقابله با موقعیت‌های غیرقابل تغییر (ناکامی، شکست، بی‌حوصلگی، ترس و اضطراب)، قادر به آرام نگهداشتن خود در شرایط فشار، شناخت و مهار هیجان، خشم، خوشحالی در شرایط و موقعیت‌های مختلف رادر بر دارد.

چکیده انگلیسی:

The present research has explored and investigated the level of attention of the elementary school curriculum to skill learning. The studied data was collected based on qualitative research through interviews. The sample size consisted of 22 people from all experts and activists of curriculum and elementary education. Data analysis was done through theme analysis. The results showed that the results of the analysis of the interviews indicated that in order to design the curriculum of skills training in the elementary school, it is necessary to pay attention to 102 indicators (taken from open coding), 26 components (taken from axial coding) and 10 dimensions (taken from selective coding). Be considered. Is. The above dimensions include individual skill, social skill, communication skill, moral skill, thinking skill, problem solving skill, technology skill, environmental skill, economic skill, health skill. The results of the assessment of the components showed the level of attention of the elementary school curriculum to skill learning components (self-awareness - boldness - control of emotional and behavioral emotions - empathy - relationship with peers - cooperation - verbal component (conversation) - effective listening - honesty and truthfulness - trustworthiness - jealousy Don't - creative thinking - critical thinking - problem understanding - decision making - time management - hardware and software - global Internet network - environment friendly - optimal energy consumption - waste management - entrepreneurship - financial management - healthy eating - proper coverage - awareness of diseases) Examining the fit indices also showed that the model has a good fit and is approved.

منابع و مأخذ:

-ادیب منش، مرزبان؛ صدر، آمنه(1400). طراحی الگوی مطلوب برنامه درسی ارتقای مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان دوره ابتدایی. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 16، 62، 223-256.

-ابراهیم پور کومله، سمیرا؛ سیف نراقی، مریم؛ نادری، عزت الله(1395). طراحی و اعتباربخشی الگوی مطلوب برنامه درسی با تاکید بر پرورش مهارت‌های حل مساله دانش‌آموزان در درس مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی ایران. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 10، 3، 27-9.

-اسلامیه، فاطمه(1391). جایگاه دانشگاه قرن بیست و یک در تربیت شهروند جهانی. مجموعه مقالات همایش بین‌المللی آموزش و جهانی شدن. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

-اسدی، مظفر(1398). نقش مهارت آموزی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در توسعه اقتصادی کشور، کنفرانس ملی دستاوردهای نوین پژوهشی در حسابداری و مدیریت، رشت.

-بداقیان، محمود؛ ناطقی، فائزه(1395). مهارت‌های شهروندی مغفول در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران. فصلنامه پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 13، 49، 12-1.

-تقیه، نرجس خاتون؛ لیاقتدار، محمدجواد؛ زمانی، بی‌بی عشرت(1398). بررسی کیفیت برنامه‌ی ‌درسی مهارت‌های زندگی در دوره‌ی متوسطه‌ی اول از دیدگاه معلمان، ارائه‌ی راهکارهای صاحب‌نظران و معلمان برای کیفیت‌بخشی به آن. رویکردهای نوین آموزشی، 14، 1، 82-67.

-جمشیدی، هادی؛ فقیهی، علیرضا؛ یوسف زاده، محمدرضا(1400). استخراج ویژگی های عناصر اساسی برنامه درسی مهارت‌آموزی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه. فصلنامه پژوهش در برنامه ریزی درسی، 18، 68، 85-73.

-جواهری، سمیه(1394). تحلیل محتوای کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی سال بر اساس مولفه‌های سلامت هیجانی - اجتماعی سال تحصیلی 94-93. دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی.

-حیدری، الهام؛ حیدری، شهریار؛ خوش پیمان، الهام(1399). بررسی نقش مهارت آموزی در میزان رغبت فارغ التحصیلان دانشگاهی به کارآفرینی، سمینار ملی رویکردهای نوین آموزش و پژوهش در انقلاب صنعتی چهارم، اهواز.

-حجازی، اسد؛ بختیاری، ابوالفضل(1398). مهارت آموزی و آموزش کارآفرینی در مدارس: چالش‌ها و راهبردها، دومین کنفرانس ملی مدارس کارآفرین (با رویکرد برنامه‌ریزی درسی)، اصفهان.

-خیری‌نیا فیروزجایی، حسینعلی(1399). تحلیل محتوای مهارت‌آموزی در کتاب‌های درسی دوره ابتدایی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مازندران، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی.

-ذاکری، نعیمه؛ حسن‌پور، محمد(1398). تبیین نقش درس پژوهی بر کسب شایستگی های حرفه ای توسط معلمان ابتدایی و مهارت آموزی دانش‌آموزان، کنفرانس ملی پژوهش های حرفه ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد دستاورهای نوین در علوم تربیتی و رفتاری «از نگاه معلم»، میناب.

-سادات عطایی، محبوبه (1397). چگونگی آموزش متکی بر خلاقیت و مهارت‌آموزی صنایع دستی به کودکان دبستانی (6 تا 11 سال). پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر تهران، پردیس بین‌المللی فارابی.

-صفایی، نصرت؛ زارعی، اقبال؛ سماوی، عبدالوهاب(1400). طراحی و اعتباربخشی الگوی برنامه درسی مبتنی بر مهارت‌های تفکر خلاق برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی. نشریه علمی فناوری آموزش، 15، 3، 590-579.

-فرهمند، فرامرز؛ پریدار، فخرالدین؛ تاجایی، گلزار؛ رئیسی، مرضیه(1399). بررسی تاثیر بکارگیری الگوی فراشناخت بر مهارت‌آموزی دانش‌آموزان. پنجمین کنفرانس بین المللی پژوهش‌های نوین درحوزه علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران، تهران.

-فتاحی، فاطمه (1399). اثربخشی مهارت‌آموزی بر پایه الگوی پردازش اطلاعات اجتماعی بر شایستگی اجتماعی دانش‌آموزان دارای اختلال های یادگیری. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی.

-فتحی، محمدرضا؛ مرادی، روح اله(1393). تحلیل محتوای برنامه درسی علوم تجربی پایه‌های سوم دوره ابتدایی از نظر میزان توجه به فرایند حل مسئله و مهارت‌های تفکر، نخستین همایش ملی علوم تربیتی و روان‌شناسی مرودشت.

-قاسمی خیرآبادی، عبدالله؛ خورشیدی، عباس؛ عباسی سروک، لطف الله؛ خسروی، پرستو؛ دلگشایی، یلدا (1398). مولفه ها و شاخص های حکمرانی آموزش های مهارتی در سطح فروملی و محلی مطالعه موردی استان تهران. فصلنامه مهارت‌آموزی، 7، 27، 96-73.

-گل‌دوجی نژاد، آقچه(1398). بررسی اثربخشی مهارت آموزی و کارآفرینی در مدارس متوسطه اول شهرستان گنبدکاووس، پنجمین همایش ملی پژوهش‌های نوین در برنامه‌ریزی درسی ایران، تهران.

-مرادی‌دهقی، شهریار(1398). تدوین الگوی اسلامی ایرانی مهارت‌آموزی در مدارس متوسطه کشور. رساله دکتری تخصصی. دانشگاه علامه طباطبائی، پردیس تحصیلات تکمیلی خودگردان.

-مصاحبه با خبرگان آموزش و پرورش(1401). مصاحبه جهت اجرای رساله دوره دکتری با عنوان طراحی الگوی برنامه درسی مهارت‌آموزی در دوره ابتدایی. به راهنمایی دکتر مریم صفرنواده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر.

-مقیمی، سیدمحمد؛ خنیفر، حسین؛ اردیبهشت، محمدمهدی؛ شریفی، سیدمهدی(1397). ارایه الگوی آموزش مهارت محور جهت توسعه کارآفرینی رسانه‌ای. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 11، 4، 700-681.

-ناصری آلاشتی، میترا؛ صفاریان همدانی، سعید؛ هاشم نژاد آبرسی، فاطمه (1399) پژوهشی را تحت عنوان الگوی بومی سازی برندینگ مهارت‌آموزی و کارآفرینی فردی و اجتماعی در مدارس ایران. فصنامه مدیریت مدرسه، 8، 3، 94-67.

-ناصری، مژگان؛ شریفی، اصغر؛ ایمانی، محمدنقی(1398). ارائه الگوی مفهومی برای مهارت‌آموزی دانشجـویان دختر دانشگاه‌های کشور. فصلنامه فرهنگی – تـربیتی زنان و خانواده، 14، 48، 70-39.

-نوروزی مصیری، علی حسن؛ تیموری، ابراهیم؛ گرامی خواه، عرفان؛ عربی جونقانی، احمد(1398). مروری بر الگوی مهارت‌آموزی در فرایند یاددهی و یادگیری دوره ابتدایی. پنجمین کنفرانس ملی علوم انسانی و مطالعات مدیریت. تهران.



منابع انگلیسی

-Chuang, Szufang (2021). An Empirical Study of Displaceable Job Skills in the Age of Robots. European Journal of Training and Development, 45, 6-7, 617-632.

-Discussion Paper No. 1630. Centre for Economic Performance.

-Güngör, G. (2020). Problems and Solution Suggestions Encountered In Vocational Skill Training In Vocational High Schools: TEACHERS’VIEWS. European Journal of Education Studies, 7, 4, 233-252.

-Koc Akran, Sevda; Gurbuzturk, Oguz (2019). Effect of Layered Curriculum in Problem Solving Skills of Students in Science and Technology Course. International Journal of Educational Methodology, 5, 1, 135-150.

-Lordan, Grace; McGuire, Alistair (2019). Widening the High School Curriculum to Include Soft Skill Training: Impacts on Health, Behaviour, Emotional Wellbeing and Occupational Aspirations. CEP .

-National Skills Coalition. (2020). Skills for Good Jobs Agenda 2020. ERIC Number: ED603281.

-Papyrina, Veronika; Strebel, Judi; Robertson, Bruce (2021). The Student Confidence Gap: Gender Differences in Job Skill Self-Efficacy. Journal of Education for Business, 96, 2, 89-98.

-Pitan, O. S., & Muller, C. (2020). Student perspectives on employability development in higher education in South Africa. Education+ Training, 63, 3, 453-471.

-Suswandari, M. ; Siswandari; Sunardi; Gunarhadi. (2020). Social Skills for Primary School Students: Needs Analysis to Implement the Scientific Approach Based Curriculum. Journal of Social Studies Education Research, 11, 1, 153-162.

-Sayer, Ian Vankirk (2017). A Social Skills Curriculum Intended to Increase the Employment Success of Secondary Transition Aged Students with Moderate to Severe Intellectual Disabilities. ProQuest LLC, Ed.D. Dissertation, University of Southern California.

-Tiwari, P. , & Malati, N. (2020). Employability Skill Evaluation among Vocational Education Students in India. Journal of Technical Education and Training, 12, 1, 218-228.

-Valero, Maria De Rodanas; Reid, Tom; Dell, Ghislaine; Stacey, David; Hatt, Jo; Moore, Yvonne; Clift, Sally (2020). Embedding Employability and Transferable Skills in the Curriculum: A Practical, Multidisciplinary Approach. Higher Education Pedagogies, 5, 1, 247-266.