گفتمان حکومت اسلامی با تأکید بر ملازمت و وفاق جمهوریت و اسلامیت از منظر قرآن کریم

محورهای موضوعی : فصلنامه مطالعات قرآنی

احسان کرمی ^{1 *} , محمدکریم حکمت آرا ² , حسن چگینی ³

1 - دانشجوی دکتری کلام اسلامی دانشگاه تبریز
2 - استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم انتظامی امین
3 - استادیار پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(علیه السلام)

تاریخ دریافت : 1403/01/29 تاریخ پذیرش : 1403/08/28 تاریخ انتشار : 1404/09/10

کلید واژه: جمهوری اسلامی, حکومت اسلامی, جمهوریت, اسلامیت, تمدن‌سازی,

چکیده مقاله :

از ابتداى تشکیل جمهورى اسلامى ایران با رهبرى امام خمینى(ره)، به عنوان یک نظام نوپا از جهات گوناگون مورد نقد واقع شده است.اما جمهوری اسلامی ایران پس از چهار دهه با وجود چالش‌ها، همچنان پابرجا مانده است. چناچه با بررسی عمیق ماهیت جمهوری اسلامی، دیدگاه جدیدی در مورد این نظام به عنوان الگوی نوین حکومت در اسلام ارائه می‌دهد. این پژوهش به دنبال بررسی این موضوع است که آیا این نظام، الگوی جدیدی از حکومت در اسلام ارائه می‌دهد؟ فرضیه این است که جمهوری اسلامی به عنوان الگوی کامل حکومت در نظام سازی نوین عمل می‌کند، هرچند برخی آن را متناقض با جمهوریت می‌دانند. هدف، اثبات سازگاری جمهوریت و اسلامیت در نظام جمهوری اسلامی و تبیین شیوه اجرای قوانین الهی در این نظام با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر داده‌های اسنادی است. یافته‌های پژوهش حاضر مبتنی بر ارائه مدل حکومتی در اسلام و بیان اصول حاکم بر نظام سیاسی دینی، نشان‌دهنده سازگاری جمهوریت و اسلامیت و رد مغایرت این دو است.

چکیده انگلیسی:

Since the establishment of the Islamic Republic of Iran under the leadership of Imam Khomeini (RA), As a nascent system, it has been criticized in various ways. But the Islamic Republic of Iran has remained standing after four decades despite the challenges. Chenache, by deeply examining the nature of the Islamic Republic, presents a new perspective on this system as a new model of governance in Islam. This research seeks to investigate whether this system presents a new model of governance in Islam.The hypothesis is that the Islamic Republic acts as a perfect model of government in the new system, although some consider it contradictory to the republic.The aim is to prove the compatibility of republicanism and Islamism in the Islamic Republic system and to explain the way of implementing divine laws in this system using the descriptive-analytical method based on documentary data. The findings of the current research are based on the presentation of the government model in Islam and the statement of the governing principles of the religious political system, indicating the compatibility of the republic and Islam and rejecting the contradiction between the two.

منابع و مأخذ:

منابع - قرآن کریم.
- سید رضی، محمدبن حسین (1375) نهج¬البلاغه، تصحیح صبحی صالح، تهران،دارلکتب الاسلامیه.
ابن خلدون، عبدالرحمن‌ (1362) مقدمه¬ی تاریخ، ج 1، ترجمه ، محمد پروین گنآبادی،تهران، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی،
ارسنجانی، حسن (1342) حاکمّیت دولت ها، چاپ اول، تهران، نشر شرکت سهامی.
آقا بخشی، علی (1376) فرهنگ علوم سیاسی، چاپ سوم، تهران، مرکز اطلاعات و مدارک علمی.
الشرتوتی، سعی¬الخوری، اقرب¬الموارد فی فصح¬العربیه و الشوارد، قم، کتابخانه آیت¬الله مرعشی نجفی، 1403ق.
امام خمینی، روح الله (1369) صحیفه نور، ج8،7،7،4،3،2و14 تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
امام خمینی، روح الله (1374) ولایت فقیه، تهران، مؤسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی (ره).
امام خمینی، روح الله (1378) صحیفه امام خمینی، ج2،4 و 5 تهران، مؤسسه نشر آثار امام خمینی.
آمدی، عبد الواحد بن محمد (١٣۶۶) شرح غُرر الحکَم و دُرَر الکَلم، ج5، تهران، دانشگاه تهران.
جعفرى لنگرودى، محمدجعفر (1367) ترمينولوژى حقوق، تهران، گنج دانش.
جوادي آملي، عبدالله (1379) ولايت فقيه ولايت فقاهت و عدالت، قم، مـرکز نشر اسـراء.
حائری یزدی، مهدی (1995) حکمت و حکومت، لندن، انشارات شادی.
حجاریان، سعید (1370) جمهوریت؛ ‌افسون زدایی از قدرت، تهران، اتشارات طرح نور.
حرّعاملی، محمدبن¬الحسین (1398) وسائل¬الشیعه، ج18و27، به¬کوشش، عبدالرحیم ربانی¬شیرازی، تهران، انتشارات مکتب الاسلامیه.
دهخدا، علي اكبر (1373) لغتنامه دهخدا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
سروش، عبدالکریم (1372) باور ديني، داور ديني، فربه¬تر از ايدئولوژي، تهران، مؤسسه¬ي فرهنگي صراط.
شوشتري، جعفر (1372) خصائص الحسينيه، تهران، داراكتب الاسلاميه.
قاضى شریعت¬پناهى، ابوالفضل (1368) حقوق اساسى و نهادهاى سياسى، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
قدردان قراملکی، محمدحسن (1379) حکومت دینی از منظر استاد مطهری، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه.
قمي، عباس (1414) سفينه البحار، ج1، تهران، انتشارات فراهاني.
کلینی، محمدبن یعقوب (1388) اصول فی الکافی، ج2و7 تهران، دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر (1363) بحارالانوار، ج34، تهران، دارالکتب¬اسلامیه.
مصباح یزدی، محمد تقی (1380) پرسش¬ها و پاسخ¬ها، ج1، قم، مؤسسه حضرت امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی (1370) پیرامون انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1380) مجموعه آثار، ج4، تهران، انتشارات صدرا.
معین، محمد (1357) فرهنگ معین، ج4، تهران،امبیرکبیر. منوچهری، عباس (1377) گفتمان جمهوری و جمهور گفتمانی؛ (مجموعه مقالات جمهوریت و انقلاب اسلامی)، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
نقيب زاده، احمد (1377) جمهوريت و اسلام؛ مورد ايران، (مجموعه مقالات جمهوريت و انقلاب اسلامى)، تهران، سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى. هابز، توماس (١٣٩١) لویاتان، مترجم، حسین بشیریه، تهران، نشر نی.
واعظی، احمد (1380)‌ حکومت اسلامی، ‌قم، نشر سامیر.