اثر تاریخ کاشت، کود زیستی و مقدار نیتروژن بر روی برخی صفات زراعی، عملکرد بلال و دانه کنسروی ذرت شیرین (Zea mays L. saccharata)

الموضوعات : Crop Production Research

رسول علی ¹ , سعید سیف زاده ² , سید علیرضا ولدآبادی ³ , ناصر شهسواری ⁴ , حمیدرضا ذاکرین ⁵

1 - دانشجوی دکتری، گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران
2 - گروه زراعت واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران
3 - دانشیار گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران
4 - استادیار گروه تولیدات گیاهی، واحد حاجی آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، هرمزگان، ایران
5 - استادیارگروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

تاريخ الإرسال : 20 الثلاثاء , محرم, 1447 تاريخ التأكيد : 19 الخميس , ربيع الأول, 1447 تاريخ الإصدار : 28 السبت , ربيع الأول, 1447

الکلمات المفتاحية: تاریخ کاشت, ذرت شیرین, کشاورزی پایدار, کود زیستی, عملکرد, نیتروژن,

ملخص المقالة :

با توجه به اهمیت ذرت شیرین در صنایع غذایی و ضرورت کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر تاریخ کاشت تأخیری، کودهای زیستی و سطوح کاهشی نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین رقم KSC403su انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی (1395-96 و 1396-97) در تاکستان اجرا گردید. تیمارها شامل دو تاریخ کاشت (۱۵ خرداد و ۱۵ تیر)، دو سطح نیتروژن (۳۰۰ و ۲۴۰ کیلوگرم در هکتار) و چهار سطح کود زیستی (شاهد، ازتوباکتر، آزوسپیریلوم و ترکیب ازتوباکتر + آزوسپیریلوم + سودوموناس) بودند. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که تاریخ کاشت زودتر (۱۵ خرداد) به‌طور معنی‌داری منجر به افزایش عملکرد بلال سبز (۱۷۲۷۷ در مقابل ۱۶۱۵۷ کیلوگرم در هکتار)، عملکرد دانه کنسروی (۸۴۷۹ در مقابل ۷۹۸۶ کیلوگرم در هکتار) و طول بلال شد. بیشترین عملکرد کمی در تیمار تلفیقی ۳۰۰ کیلوگرم نیتروژن به همراه ترکیب کود زیستی (ازتوباکتر + آزوسپیریلوم + سودوموناس) حاصل شد. نکته برجسته تحقیق، عملکرد مطلوب تیمار ۲۴۰ کیلوگرم نیتروژن به همراه کود زیستی ترکیبی بود که حتی از تیمار شاهد با ۳۰۰ کیلوگرم نیتروژن (بدون کود زیستی) نیز بالاتر بود. این موضوع نشان‌دهنده پتانسیل کودهای زیستی در جبران کاهش ۲۰ درصدی مصرف نیتروژن شیمیایی بدون افت عملکرد است. به‌طور کلی، کشت زودتر (۱۵ خرداد) همراه با مصرف ۳۰۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار و تلقیح بذر با ترکیب کودهای زیستی (ازتوباکتر + آزوسپیریلوم + سودوموناس) برای دستیابی به حداکثر عملکرد توصیه می‌شود. همچنین، استفاده از این ترکیب کود زیستی با ۲۴۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار به عنوان یک راهکار عملی برای کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی و حرکت به سمت کشاورزی پایدار پیشنهاد می‌گردد.

المصادر:

احمدی، ع.، ه. پیرسته انوشه، و ک. خاوازی. 1398. اثر تلقیح بذر با باکتری‌های محرک رشد بر صفات مورفولوژیک و عملکرد ذرت دانه‌ای. مجله تحقیقات خاک و آب، 30(4): 123-135.
پزشک‌پور، پ. 1382. اهمیت تولید و مصرف ذرت شیرین. فصلنامه اطلاع‌رسانی علمی، 18(1): 69-70.
حبیبی، م. و م. مجیدیان. 1393. اثر سطوح مختلف نیتروژن و تراکم بوته بر رشد و عملکرد ذرت شیرین. مجله پژوهش‌های تولید گیاهی، 21 (2): 45-60.
خوش اخلاق، ف.، ع. کوچکی، و م. نصیری محلاتی. 1394. اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین در شرایط آب و هوایی مشهد. مجله به زراعی کشاورزی، 16(1): 77-92.
شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان. ۱۳۹۰. کاتالوگ ارقام ذرت. انتشارات داخلی شرکت مغان.
شيباني، ح. 1361. باغباني (سبزيكاري)، جلد سوم. انتشارات مركز نشر سپهر. 332 ص.
مختارپور، ح.، س. ا، مساوات، م. ت. فيض بخش، و ع. صابری. 1387. اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر عملکرد بلال ذرت شیرین در کشت تابستانه. مجله الکترونیک تولید گیاهان زراعی، 1(1): 101-113.
ملکی نارگ‌موسی، ب.، و ر. بلوچی. 1391. اثر کاربرد توأم کودهای زیستی و شیمیایی بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین، مجله علوم خاک و آب، 26(3): 321-335.

Bavec, F. and M. Bavec. 2002. Effects of plant population on leaf area index, cob characteristics and grain yield of early maturing maize cultivars (FAO 100–400). European Journal of Agronomy, 16(2): 151-159. https://doi.org/10.1016/S1161-0301(01)00122-6

Bohn, H. L., B. L. McNeal, and G. A. O'Connor. 1985. Soil Chemistry (2nd ed.). John Wiley & Sons.

Bouyoucos, G. J. 1962. Hydrometer method improved for making particle size analyses of soils. Agronomy Journal, 54(5): 464-465. https://doi.org/10.2134/agronj1962.00021962005400050028x

Bremner, J. M. 1996. Nitrogen-Total. In D. L. Sparks (Ed.), Methods of Soil Analysis: Part 3 Chemical Methods (pp. 1085-1121). SSSA Book Series No. 5. Madison, WI: Soil Science Society of America. https://doi.org/10.2136/sssabookser5.3.c37

Kaukis, K. and D. W. Davis. 1986. Sweet corn production. In Vegetable Production (pp. 293-312). Van Nostrand Reinhold.

Kaukis, K. and D. W. Davis. 1986. Sweet corn breeding. In M. J. Bassett (Ed.), Breeding Vegetable Crops (pp. 475-519). AVI Publishing.

Keeney, D. R. and D. W. Nelson. 1982. Nitrogen—Inorganic forms. In A. L. Page (Ed.), Methods of Soil Analysis: Part 2 Chemical and Microbiological Properties (2nd ed., pp. 643-698). Madison, WI: American Society of Agronomy. https://doi.org/10.2134/agronmonogr9.2.2ed.c33

Khodarahmpour, Z. 2011. Effect of planting date on yield and yield components of different maize (Zea mays L.) hybrids. African Journal of Agricultural Research, 6(16): 3852-3855.
https://academicjournals.org/journal/AJAR/article-full-text-pdf/1F17D1717522

Mojab, M. 2011. Effect of nitrogen fertilizer levels on growth, yield, and quality of sweet corn (Zea mays L. saccharata). Journal of Agricultural Science and Technology, 13(5): 1023-1031.
http://jast.modares.ac.ir/article-23-10454-en.html

Oktem, A., A. T. Oz, S. Yucel, and M. E. Oz. 2010. Effect of nitrogen on yield and some quality parameters of sweet corn. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 41(7): 832-847.
https://doi.org/10.1080/00103621003592358

Olsen, S. R. and L. E. Sommers. 1982. Phosphorus. In A. L. Page (Ed.), Methods of Soil Analysis: Part 2 Chemical and Microbiological Properties (2nd ed., pp. 403-430). Madison, WI: American Society of Agronomy. https://doi.org/10.2134/agronmonogr9.2.2ed.c24

Sharma, S. B., R. Z. Sayyed, M. H. Trivedi, & T. A. Gobi. 2013. Phosphate solubilizing microbes: sustainable approach for managing phosphorus deficiency in agricultural soils. SpringerPlus, 2, 587. https://doi.org/10.1186/2193-1801-2-587

Simard, R. R. 1993. Ammonium acetate-extractable elements. In M. R. Carter (Ed.), Soil Sampling and Methods of Analysis (pp. 39-42). Boca Raton, FL: Lewis Publishers.

Vessey, J. K. 2003. Plant growth promoting rhizobacteria as biofertilizers. Plant and Soil, 255(2): 571-586. https://doi.org/10.1023/A:1026037216893

Waligóra, H. 1997. The effect of sowing date on growth and yield of sweet corn (Zea mays L. var. saccharata). Journal of Applied Genetics, 38A(1): 87-95.
https://link.springer.com/article/10.1007/BF03172845

Wu, S. C., Z. H. Cao, Z. G. Li, K. C. Cheung, and M. H. Wong. 2005. Effects of biofertilizer containing N-fixer, P and K solubilizers and AM fungi on maize growth: a greenhouse trial. Geoderma, 125(1-2): 155-166. https://doi.org/10.1016/j.geoderma.2004.07.003