شناخت ارزش‌های معماری خانه‌های کشور سوریه در دورۀ عثمانی

الموضوعات : History of Architecture

دیانا حریری ¹ , سید بهشید حسینی ² , منوچهر معظمی ³ , محمدرضا رحیم‌زاده ⁴

1 -
2 - گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران.
3 - architecture,architecture and urbanism,art university, tehran
4 - دانشگاه هنر- گروه معماری

تاريخ الإرسال : 07 الإثنين , ربيع الثاني, 1447 تاريخ التأكيد : 14 الإثنين , ربيع الثاني, 1447 تاريخ الإصدار : 30 الجمعة , جمادى الأولى, 1447

الکلمات المفتاحية: معماری, سوریه, دوره عثمانی, خانه, ساختار فضایی,

ملخص المقالة :

هدف پژوهش حاضر شناخت ارزش‌های معماری خانه‌های کشور سوریه در دورۀ عثمانی می باشد. امروزه شناخت و ارزیابی ارزش‌های معماری سنتی در دوره‌های تاریخی، به‌عنوان یک ضرورت برای حفظ هویت فرهنگی و اجتماعی جوامع مختلف مطرح شده است. معماری خانه‌های سوریه در دوره عثمانی، به عنوان بخشی از میراث فرهنگی این کشور، نقش مهمی در شکل‌دهی به هویت معماری منطقه‌ای و انتقال ارزش‌های فرهنگی نسل به نسل داشته است. این خانه‌ها با بهره‌گیری از اصول معماری سنتی، به گونه‌ای طراحی شده‌اند که پاسخگوی نیازهای مختلف ساکنان خود بوده و در عین حال، هماهنگ با محیط و اقلیم بومی باشند. معماری سنتی این خانه‌ها بازتابی از تعاملات اجتماعی و فرهنگی در زندگی روزمره ساکنان است که در آن توجه به جزئیات و هماهنگی با طبیعت به وضوح مشاهده می‌شود.شکاف تحقیقاتی در این زمینه عدم توجه کافی به بررسی دقیق و جامع ارزش‌های معماری خانه‌های سوریه در دوره عثمانی است. لذا اهمیت این موضوع از دو جنبه قابل بررسی است؛ نخست، از لحاظ کاربردی، این پژوهش می‌تواند به معماران و برنامه‌ریزان شهری در بازسازی و توسعه فضاهای زیستی با حفظ هویت فرهنگی کمک کند. با شناخت بهتر ارزش‌های معماری سنتی، امکان ارائه الگوهای طراحی معاصر که هماهنگ با فرهنگ بومی باشند، فراهم می‌شود. از جنبه نظری، این پژوهش می‌تواند به غنای دانش معماری در زمینه تاریخ معماری منطقه‌ای و تاثیرات آن بر توسعه پایدار کمک کند. بنابراین ضرورت دارد که این موضوع با دقت مورد بررسی قرار گیرد تا بتوان از الگوهای معماری سنتی در طراحی‌های امروزی بهره گرفت. به جهت اهمیت کار، ضرورت این تحقیق در رفع کمبود دانش موجود در زمینه ارزش‌های فرهنگی و زیست‌محیطی معماری سنتی سوریه و تاثیر آن بر زندگی مردم امروز است. این تحقیق می‌خواهد با بررسی و تحلیل دقیق معماری خانه‌های دوره عثمانی در سوریه، به بازسازی هویت فرهنگی و ایجاد فضاهای زیستی پایدار کمک کرده و از فراموشی این میراث ارزشمند جلوگیری نماید.

این پژوهش به دنبال شناخت ارزش‌های معماری خانه‌های کشور سوریه در دوره عثمانی است تا بتواند ابعاد مختلف این معماری را شناسایی و تحلیل کند. با توجه به اهمیت حفظ میراث فرهنگی و تاریخی، بررسی معماری خانه‌های این دوره می‌تواند به عنوان مرجعی برای معماران و پژوهشگران معاصر عمل کند تا از این الگوها در طراحی‌های جدید استفاده کنند.این تحقیق به‌طور خاص بر معماری خانه‌های سنتی سوریه در دوره عثمانی تمرکز دارد.

المصادر:

• بتول السلیمان، افسانه زرکش، منصور یگانه. 1402. تکنیک های خاص معماری سنتی در کاهش مصرف انرژی بناها و روش استفاده از آن در معماری معاصر (مطالعه موردی خانه های شهر حمص در سوریه). مطالعات علوم محیط زیست 1. 6229-6237.
• عصفوره، ع. 1402. طراحی مجتمع مسکونی در دمشق با تاکید بر ساختار معماری بومی سوریه. پیشنهاده کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد، دانشکده هنر و معماری.
• سمیه امیدواری، مهدی حمزه نژاد، الهام امیدواری. 1401. بررسی تطبیقی مفهوم «حریم» در خانه های کشورهای اسلامی حوزه خاورمیانه (مطالعه موردی؛ خانه های اصفهان، صنعاء، دمشق). نشریه پژوهش های معماری اسلامی 3. 145-168.
• حماده، ز. 1401. طراحی داخلی خانه بیت‌البارودی در دمشق (طرح باززنده‌سازی فضای داخلی مسکن با نگرشی بر آموزه‌های معماری سنتی سوریه). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر تهران، دانشکده معماری و شهرسازی.
• برزگر، ح. 1400. بررسی معماری و تزیینات بناهای مهم دوره عثمانی. مجله معماری و هنر اسلامی، 15(3)، 45-60.
• سمیه امیدواری ، مهدی حمزه نژاد، الهام امیدواری. 1399. گونه شناسی عناصر فضایی نیمه باز در معماری خانه های اسلامی؛ «بررسی تطبیقی خانه های یزد (دوره قاجاری) و خانه های دمشق (دوره عثمانی)». مطالعات شهر ایرانی اسلامی 42. 19-32.
• میرزاعلی شیدانه مرید، معصومه خامه. 1399. مقایسه تطبیقی الگوی معماری مساجد ایران و ترکیه عطف به دوره عثمانی. نشریه پژوهش های معماری اسلامی 4. 101-111.
• خاکساری، پ. 1398. معاصر سازی ارزش‌های معماری مسکونی سوریه در بازسازی پس از جنگ (طراحی یک واحد مسکونی در شهر دمشق). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی (ره)، دانشکده فنی و مهندسی
• محمد دبدبه، امید شاطری وایقان. 1397. بررسی معماری و معماری داخلی سبک عثمانی. دومین کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی
• امیرحسین اشعری، سحر قرایی. 1394. نقش اقلیم و فرهنگ برحیاط مرکزی درخانه های سوریه حلب - دمشق. سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری
• حسن برزگر. 1394. بررسی معماری وتزیینات بناهای مهم دوره عثمانی(نمونه موردی: مساجد ومدارس دوره عثمانی). همایش ملی فرهنگ، کالبد و محیط در معماری و شهر اسلامی

• Wassouf, M. (2024). From Preservation to Valorization, Urban Policies for the Reconstruction Process for Damascus Cultural Heritage. Webthesis, Politecnico di Torino
• Alsubaie, M. S., Almutery, S. B., Almoufleh, A. A., Khalil, M. M., & Sallam, A. (2024). Architectural Heritage Conservation in the City of Qurh: Assessing and Stabilizing Islamic Era Mud Brick Structures. Mediterranean Archaeology and Archaeometry, 24(1), 50-73.
• Noaime, E., & Alnaim, M. M. (2023). Attempting to grasp the architectural formation of the facades overlooking the courtyard: Al-Jadida neighborhood housing in Aleppo during the late Ottoman period (since the 18th century). Open House International.
• Mansour, N., Teba, T., & Melis, A. (2021). Domestic architecture and the city identity: the historic city of Homs and its traditional courtyard houses as a case study. In Cities’ Vocabularies: The Influences and Formations (pp. 3-23). Springer International Publishing.
• Sozuneri, S., & Martinez, J. (2018). Aleppo: A Design Proposal for a Deconstructed City Center. Politesi, Politecnico di Milano
• Shahbazi, M., Bemanian, M. R., & Lotfi, A. (2018). A comparative analysis of spatial configuration in designing residential houses using space syntax method (case studies: houses of Isfahan and modern architecture styles). International Journal of Applied Arts Studies (IJAPAS), 3(1).

• Güçhan, N. Ş. (2018). History and characteristics of construction techniques used in traditional timber Ottoman houses. International Journal of Architectural Heritage, 12(1), 1-20.
• ALAFANDI, R., & RAHIM, A. A. (2017). The legacy of Aleppine Ottoman houses. International Journal of Heritage Architecture, 1(3), 388-400.

• Ismail, R. H. (2015). Adaptation of housing design to culture change in Syria: Concepts and practices in the city of Lattakia

• Rahim, A. A. A. (2016). The Aleppine Ottoman Ajami Rooms, Destruction and Reconstruction. Academia.edu.
• Rajabi, F., Zare, L., & Hosseini, S. B. (2022). A Technical Synergy of Cognitive Maps and Space Syntax in Recognition and Analysis of the Sociability of Physical Spaces Influenced by Spatial Territories. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 19(108), 5-16.

• Sipahi, A. (2016). Window-conflicts in the Ottoman Empire and Turkey: Visual privacy, materiality and right to the city. Middle Eastern Studies, 52(4), 588-604.
• Afqi, S. (2016). Khān al-‘Azm: A historical and architectural gem of Aleppo, Syria. Journal of Syrian Architecture, 32(4), 45-60.