سیرتحول فکری نظامی در ساقینامه
محورهای موضوعی :
رضا حیدری نوری
1
(عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد ساوه و دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران)
احمد خاتمی
2
(استاد زبان و ادبیات فارسی، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی، ایران)
کلید واژه: کیخسرو, ساقی, می, جام, غم, روشنی, بیهوشی, روح, شادی, جم,
چکیده مقاله :
ساقینامه یکی از دلانگیزترین انواع شعر فارسی است که برای بیان حقایق و مضامینی متنوع بکار میرود. حکیم نظامی ساقینامههایی دارد که بیشتر به موضوعاتی پیرامون مسائل عرفانی، اخلاقی و عشقی اختصاص دارد. او در ساقینامههای خود، موضوعات را متفاوت مطرح نموده است، و آن ناشی از عوامل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، ... و پختگی علمی و سنّی اوست. گاهی با بیان مفاهیم عارفانه، مخاطب خویش را به آسمان میبرد، گاهی او را در بوستان عشق رها و گاهی به دنیای پاک و بیآلایش زهد و پارسایی، دعوت میکند. دو ساقینامة مورد بحث این نوشتار در دو منظومة لیلی و مجنون و شرفنامه نظامی آمده است و نگارنده کوشیده است در این دو منظومه به تحلیل اندیشه و تبیین دیدگاه او در حوزة مسائل مذکور اهتمام کند.
One of the most enchanting genres of Persian poetry is Saghinameh. It is employed to express a variety of subjects. Hakim Nezami has a number of Saghinamehs which are more often concerned with mystical, moral and romantic issues. The purpose of this article is to trace Nezami’s intellectual development in two Saghinamehs, included in two romantic verses of Laily and Majnoon and Sharafnameh. According to social, political and cultural circumstances he raises various subject matters with a mastery of style which is the outcome of his intellectual sophistication and maturity. Sometimes upon expressing mystical concepts he takes his audience to heavens and at times he takes them to the Eden of love and invites them to the impeccable pure world of piety.
لغتنامه ـ دهخدا، علیاکبر