طراحی الگوی مدیریت بحران زلزله با هدف کاهش آسیب پذیری اقتصادی؛ مطالعه موردی منطقه 22 تهران
محورهای موضوعی : دانش سرمایهگذاری
مهدی قدمی
1
(دانشجوی دکتری مهندسی عمران، پژوهشگاه شاخص پژوه، اصفهان، ایران)
ایران غازی
2
(استاد دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران)
کلید واژه: مدیریت بحران, آسیبپذیری لرزه ای, مهندسی زلزله, آسیبپذیری اقتصادی, منطقه 22 تهران,
چکیده مقاله :
حوادث غیرمترقبه ازجمله مسائلی هستند که گریبانگیر دولتها و ملتها شده، تلفات جانی و خسارات اقتصادی فراوانی بر آنها تحمیل مینمایند. در این مقاله، با رویکردی زیربنایی و نرم به رسالت مهندسی زلزله، نسبت به طراحی الگویی راهبردی برای مدیریت بحران زلزله اقدام گردیده است. در این راستا، از روش تحقیق آمیخته (ترکیبی از روشهای کمّی و کیفی) بهرهگیری شده و ضمن اخذ آراء خبرگان حوزههای مهندسی زلزله و مدیریت بحران، متغیرهای کمّی و کیفی اثرگذار بر میزان آسیبپذیری لرزهای پهنهها، شناسایی و تحلیل گردیدهاند، بهنحویکه متغیرهای دارای ماهیت کمّی و سنجهپذیر، در قالب مدل ارزیابی آسیبپذیری لرزهای، بررسی گردیده و سایر عوامل راهبردی اثرگذار که دارای ماهیت کیفی میباشند نیز با بکارگیری تکنیک تحلیل راهبردی سوآت، ارزیابی شدهاند. در بخش کیفی پژوهش، با استفاده از روش تحلیل محتوا، چارچوب مفهومی الگو و نیز معیارهای ارزیابی آسیبپذیری لرزهای استخراج شدهاند. در بخش کمّی پژوهش نیز با بهرهگیری از تکنیکهای آماری ازجمله آزمون همبستگی، الگوی موردنظر برازش گردیده و با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و بهرهگیری از نرم افزار Expert Choice، ضریب اهمیت معیارهای ارزیابی آسیبپذیری لرزهای و شاخصهای عددی شدت آسیبپذیری لرزهای تعیین شدهاند. سپس، مبتنی بر تحلیل آسیبپذیری لرزهای، راهبردهای متناسب، تدوین گردیده و با توجه به سطح اهمیت آنها، الویتبندی شدهاند. درنهایت، راهکارهای اجرایی متناسب با هر راهبرد پیشنهاد میگردند. به منظور پیادهسازی الگوی نهایی، منطقه 22 شهر تهران به عنوان مورد مطالعه انتخاب شده که وسیعترین توسعه شهری متصل به تهران و به تعبیری استانداردترین منطقه شهری در سطح کشور است.
حوادث غیرمترقبه ازجمله مسائلی هستند که گریبانگیر دولتها و ملتها شده، تلفات جانی و خسارات اقتصادی فراوانی بر آنها تحمیل مینمایند. در این مقاله، با رویکردی زیربنایی و نرم به رسالت مهندسی زلزله، نسبت به طراحی الگویی راهبردی برای مدیریت بحران زلزله اقدام گردیده است. در این راستا، از روش تحقیق آمیخته (ترکیبی از روشهای کمّی و کیفی) بهرهگیری شده و ضمن اخذ آراء خبرگان حوزههای مهندسی زلزله و مدیریت بحران، متغیرهای کمّی و کیفی اثرگذار بر میزان آسیبپذیری لرزهای پهنهها، شناسایی و تحلیل گردیدهاند، بهنحویکه متغیرهای دارای ماهیت کمّی و سنجهپذیر، در قالب مدل ارزیابی آسیبپذیری لرزهای، بررسی گردیده و سایر عوامل راهبردی اثرگذار که دارای ماهیت کیفی میباشند نیز با بکارگیری تکنیک تحلیل راهبردی سوآت، ارزیابی شدهاند. در بخش کیفی پژوهش، با استفاده از روش تحلیل محتوا، چارچوب مفهومی الگو و نیز معیارهای ارزیابی آسیبپذیری لرزهای استخراج شدهاند. در بخش کمّی پژوهش نیز با بهرهگیری از تکنیکهای آماری ازجمله آزمون همبستگی، الگوی موردنظر برازش گردیده و با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و بهرهگیری از نرم افزار Expert Choice، ضریب اهمیت معیارهای ارزیابی آسیبپذیری لرزهای و شاخصهای عددی شدت آسیبپذیری لرزهای تعیین شدهاند. سپس، مبتنی بر تحلیل آسیبپذیری لرزهای، راهبردهای متناسب، تدوین گردیده و با توجه به سطح اهمیت آنها، الویتبندی شدهاند. درنهایت، راهکارهای اجرایی متناسب با هر راهبرد پیشنهاد میگردند. به منظور پیادهسازی الگوی نهایی، منطقه 22 شهر تهران به عنوان مورد مطالعه انتخاب شده که وسیعترین توسعه شهری متصل به تهران و به تعبیری استانداردترین منطقه شهری در سطح کشور است.
_||_