مجموعه مفاهیم و الگوهای آیندهنگاری برای اجرای نظاممند، نیازمند استفاده از قالبها و الگوهای اجرایی هستند. از دهه 1990 میلادی این الگوها که در جهان با رویکردهای مختلفی به کار گرفته میشوند، از حالت تصادفی به حالت نظاممند تغییر شکل دادند. این الگوها که نمایانگر فرآینده چکیده کامل
مجموعه مفاهیم و الگوهای آیندهنگاری برای اجرای نظاممند، نیازمند استفاده از قالبها و الگوهای اجرایی هستند. از دهه 1990 میلادی این الگوها که در جهان با رویکردهای مختلفی به کار گرفته میشوند، از حالت تصادفی به حالت نظاممند تغییر شکل دادند. این الگوها که نمایانگر فرآیندهای آزمون شده در پروژهها و مطالعات مختلف آیندهپژوهی هستند، تضمین کننده صحت نتایج مطالعات آیندهپژوهی هستند. علی رغم تلاشهای مختلف در زمینه تدوین الگوهای آیندهنگاری اما این الگوها از تنوع و گستره متفاوت شکلی و محتوایی برخوردارند. هدف اصلی این مقاله شناسایی چگونگی طبقهبندی الگوهای موجود آیندهنگاری در جهان و تعیین تاثیر روند تکاملی الگوهای آیندهنگاری بر تغییر این الگوها با گذشت زمان و متعاقباً شناسایی تحولات الگوهای آیندهنگاری در بیست سال گذشته است. به منظور فراهم کردن پاسخی مناسب به این سوالات اصلی ترین الگوهای شاخص در حوزه آیندهنگاری شناسایی شده و به صورت تطبیقی با یکدیگر مقایسه شدهاند. روششناسی استفاده شده در این مقاله از حیث جمع آوری دادهها کتابخانهای اسنادی است و رویکرد حاکم بر این مطالعه کیفی است و از حیث تجزیه و تحلیل اطلاعات از نوع تطبیقی است. این پژوهش از نظر جهتگیریهای پژوهش از نوع کاربردی است چرا که به بررسی الگوهای اجرایی آیندهنگاری در جهان پرداخته و در صدد ارائه طبقهبندی ویژهای جهت شفافسازی کاربرد الگوهای آیندهنگاری است. در این مقاله یازده الگوی آیندهنگاری در جهان که چیدمان و رویکرد قابل توجه و متمایزی را نسبت به موضوع آیندهنگاری داشتهاند به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتهاند. نتایج حاصل از این مطالعات بیانگر این موضوع است که الگوهای آیندهنگاری در ظاهر تفاوت کلی را با یکدیگر نشان میدهند اما روندی تکاملی و تفصیلی در محتوا را طی کردهاند و علی رغم تغییرات شکلی در الگوهای تدوین شده در سالهای اخیر تغییر شگرف در ماهیت و محتوای این الگوها رخ نداده است و محور اصلی الگوهای اولیه در حوزه آیندهنگاری دستخوش تغییرات کلیدی نشدهاند. همچنین روند تکاملی این حوزه نشان از افزودن موضوعات کلیدی برای سهولت در اجرا و پیادهسازی مطالعات و افزایش اعتبار نتایج شده است.
پرونده مقاله
توجه به آینده و تغییرات روز افزون آن به عنوان یکی از اساسیترین ضرورتهای هر سیستم مدیریت بحران محسوب میشود و شناخت مناسب آینده مزیتها و توانمندیهای مدیریت بحران را ارتقاء خواهد داد. با توجه به رشد فزاینده وقوع سوانح در جهان و افزایش قابل توجه خسارات و تلفات ناشی از چکیده کامل
توجه به آینده و تغییرات روز افزون آن به عنوان یکی از اساسیترین ضرورتهای هر سیستم مدیریت بحران محسوب میشود و شناخت مناسب آینده مزیتها و توانمندیهای مدیریت بحران را ارتقاء خواهد داد. با توجه به رشد فزاینده وقوع سوانح در جهان و افزایش قابل توجه خسارات و تلفات ناشی از سوانح و از سوی دیگر تغییرات روز افزون محیط، رویکردهای سنتی و واکنشی مدیریت بحران تبعات مناسبی را در پی نخواهند داشت. از این رو گرایشهای مختلفی به سمت نگاه نظاممند و دقیق به سمت آینده با استفاده از روشها و ابزارهای علمی و مستدل شکل گرفته است که در آن میان علم آیندهپژوهی که بیش از هفتاد سال است در کشورهای مختلف جهان به توسعه رویکردها، نظریهها و ابزارهای مختلف شناخت آینده پرداخته است، یکی از تمرکزهای اصلی خود را به آمادگی در برابر بحرانها و پیشگیری از وقایعی که باعث غافلگیری در آینده خواهد شد، معطوف کرده است. از سویی دیگر مجموعه مفاهیم و الگوهای آیندهنگاری برای اجرای نظاممند، نیازمند استفاده از قالبها و الگوهای اجرایی هستند. از دهه 1990 میلادی این الگوها که در جهان با رویکردهای مختلفی به کار گرفته شده است و از حالت تصادفی به حالت نظاممند تغییر شکل دادهاند. هدف اصلی این مقاله شناسایی چگونگی طبقهبندی الگوهای موجود آیندهنگاری در مدیریت بحران در جهان در یک دهه گذشته است. در این راستا، الگوهای شاخص در حوزه آیندهنگاری مدیریت بحران در جهان شناسایی و بصورت تطبیقی با یکدیگر مقایسه شدهاند. روششناسی استفاده شده در این مقاله از حیث جمع آوری دادهها کتابخانهای اسنادی است و رویکرد حاکم بر این مطالعه کیفی است و از حیث تجزیه و تحلیل اطلاعات از نوع تطبیقی است. این پژوهش از نظر جهتگیریهای پژوهش از نوع کاربردی است چرا که به بررسی الگوهای اجرایی آیندهنگاری مدیریت بحران در جهان پرداخته و در صدد ارائه طبقهبندی ویژهای جهت شفافسازی کاربرد الگوهای آیندهنگاری در مدیریت بحران است. در این مقاله تعداد نه الگوی آیندهنگاری در مدیریت بحران که چیدمان و رویکرد قابل توجهی داشتهاند شناسایی و به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتهاند. هر یک از این مدلها بیانگر نوعی طرز تفکر، نگاه به آینده، برنامهریزی و پیشتدبیری در خصوص آن است. نتایج حاصل از این مطالعه در قالب جداول تطبیقی متناظر با الگوها بررسی و ارائه شده است. این نتایج بیانگر این موضوع است که الگوهای آیندهنگاری در مدیریت بحران روند تکاملی را طی کردهاند و با وقفه زمانی نسبت به آیندهنگاری فناوری، همان مسیر را طی کردهاند. در این خصوص استفاده از روشهای آیندهپژوهی به صورت مجزا، استفاده از رویکردهای مختلف و استفاده از آیندهنگاری استراتژیک در مدیریت بحران از جمله الگوهای مختلفی است که در جهان استفاده میشود. در این مقاله سعی شده تا زمینهای فراهم شود تا رویکردها و الگوهای آیندهنگاری در مدیریت بحران تبیین شوند و تا چارچوب کاربردی جهت استفاده هر چه بهتر از رویکرد آیندهنگاری در مدیریت بحران تهیه شود.
پرونده مقاله
سکوی نشر دانش
سند یا سکوی نشر دانش ،سامانه ای جهت مدیریت حوزه علمی و پژوهشی نشریات دانشگاه آزاد می باشد