چالش ها و فرصت های برنامه ریزی دموکراتیک در جوامع محلی ( مطالعه موردی: محله سرچشمه گرگان)

محورهای موضوعی : کاربرد GIS&RS در برنامه ریزی شهری

نسترن تکه ئی ¹ , رسول درسخوان ² , اکبر عبداله زاده طرف ³

1 - دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ،ایران.
2 - استادیارگروه شهرسازی، واحدتبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 - دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز

تاریخ دریافت : 1404/07/22 تاریخ پذیرش : 1404/09/30 تاریخ انتشار : 1404/09/27

کلید واژه: برنامه ریزی دموکراتیک, جوامع محلی, چالش ها و فرصت ها, محله سرچشمه, گرگان.,

چکیده مقاله :

امروزه به دلیل فقدان دموکراسی مشورتی و مشارکتی، بسیاری از طرح ها و برنامه های شهری در کشور ایران دارای ویژگی های تمامیت خواهانه، تمرکز گرایانه و انحصار طلبانه هستند. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی، تحلیل موانع و چالش های برنامه ریزی دموکراتیک در محله سرچشمه گرگان است. تحقیق از نظر هدف کاربردی، از نظر روش از نوع تحقیقات توصیفی و از لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات میدانی و تحلیل آماری آن مبتنی برمدل معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل ساکنان  محله سرچشمه گرگان است وتعداد نمونه براساس جدول مورگان 384 نفر به صورت تصادفی انتخاب شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته بوده که روایی صوری و محتوایی این پرسشنامه علاوه بر تایید استاد راهنما، توسط 10 نفر از خبرگان مورد تایید قرار گرفته است. از آزمون های توصیفی ( میانگین، انحراف معیار) و آزمون های استنباطی ( ضرایب همبستگی، رگرسیون و تحلیل واریانس ) و با استفاده از نرم افزارهای Amos و Spss جهت تجزیه و تحلیل داده ها استفاده گردید. و همچنین با استفاده ازتکنیک Swot  برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید در قوانین مقررات شهری بهره گیری شده است. نتایج تحقیق نشان داد، حاکمیت قانون (sig, 6/45=t=o/oo1) ، شفافیت (sig, 5/67=t=o/oo1) ، عدالت (sig, 5/97=t=o/oo1) ، مسئولیت پذیری (sig, 612=t=0/001) ارتباط مثبت و معنا داری با یکدیگر دارند.همچنین نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که حاکمیت قانون بار عاملی (0/0812) و عدالت بارعاملی (0/0795) ، شفافیت بار عاملی (0/0768)  به ترتیب تاثیر مستقیم و معنا داری برمتغیر مشارکت دارند. ماتریس تحلیل سوات نشان می دهد که شفافیت قانون ، انعطاف پذیری، در تغییر قوانین و همخوانی با اصول دموکراتیک از عوامل قوت هستند، محدودیت استراتژیک داخلی نیز شامل مشکلات اجتماعی است که نیاز به توجه دارد.

چکیده انگلیسی:

Today, due to the lack of consultative and participatory democracy, many urban policies and plans in Iran have totalitarian, centralist, and monopolistic characteristics. The main goal of this research is to identify and analyze the obstacles and challenges of democratic planning in the Sarcheshmeh neighborhood of Gorgan. The research is applied in terms of purpose, descriptive research in terms of method, and based on the structural equation model in terms of field data collection and statistical analysis. The statistical population includes all residents of the Sarcheshmeh neighborhood of Gorgan, and the sample size is 384 people randomly selected based on the Morgan table. The data collection tool was a researcher-made questionnaire, the face and content validity of which was approved by the supervisor and 10 experts. Descriptive tests (mean, standard deviation ) and inferential tests (correlation coefficients, regression and variance analysis)were used to analyze the data using Amos and SPSS software. The Swot technique was also used to identify strengths, weaknesses, opportunities and threats in urban regulations. The research results showed that the rule of law (sig, 6/45 =t=0.001), Transparency (sig, 5/67=t=0.001), Justice (sig, 5/97=t=0.001), and Responsibility (sig, 612=t=0.001) They have a positive and meaningful relationship with each other.Also, the results of structural equations showed that the rule of law has a factor load (0.0812), And justice is a factor (0.795), The Transparency factor load (0.0768) has a direct and significant effect on the participation variable, respectively. The Swot analysis matrix shows that transparency of the law, flexibility in changing laws and compliance with democratic principles are factors of strength. Internal strategic constraints also include social and political problems that require special attention.

منابع و مأخذ:

Asadian, F.,& Siahi, Z. (2015). The role of public participation model in the renovation of dilapidated urban fabric using geographic information system , case study of Ameri neighborhood of Ahvaz, Quarterly Journal of Environmental planning, 12, 139-163.
Alavi tabar, A. (2004). studying the pattern of citizen participation in the Administration of urban Affairs, publications of the iranian municipalities organization , V1, tehran.
Asadian, F.,& Siahi, Z. (2015). The role of public participation model in the renovation of dilapidated urban fabric using geographic information system , case study of Ameri neighborhood of Ahvaz, Quarterly Journal of Environmental planning, 12, 139-163.
Abdollahzadeh, A.,& Andalib, A.,& Majedi, H. (2014), Description of public paarticipation Components in Rehabilitation and Renovation of the Deteriorated Urban area A case study if ild Sistrict, Shiraz , Iran. Research of Recent Sciences, Vol.3, No.9, pp.119-127.
Aqarian, E.,& Nobatinejad, M., & Zakeri, A.(2024). Presenting a model for urban governance based on citizen participation . Strategic Research on Social lssues 45(2):47-68.
Bicford, S. (2000). Constructing inequality : city spaces and the architecture of citizenship . political theory , 28(3), 355-376.
Hekmatnia, H.,& Rasouli , M.,& Mirhosseini , S.& W., jahangirzadeh, J.,& karimi , A.(2023). urban regeneration with an emphasis on the experts mentality of the damage caused by worn-out structures ( case study : Zanjan city ). Geography , 20 ( 75) : 129-145.
king , L. A.(2004). Democracy and city life . journal of politics , philosophy &economocs , 3(1), 97-124.
kalantari , A., & Mahmudabadi , Z.. (2017). Citizen participation in city Adminostration : A review of some experiences in iran and the world . (persion) . firsst edition . mashhad : emiting the scent of the city of paradise.
khoshpasand ,p.,& poursheykhian , A.,& Asghari, H., & Hassanimehr , S.(2023). the role of urban management in Regeneration of urban decay ( case study: area around the central market of rasht). Journal of studies of Human settlements planning , 18(2): 163- 171.
Lener, D. (1958). The passing of traditional sociery: modernizing Middle East . New York: Free Press of Glencoe.
Mohammmadi Doost, S.,& khanizadeh, M.,& Zilabi, Sh. (2016).Fesibility study of applying the principles of new urbanism in the sustainable regeneration of inefficient and problematic urban neighborhoods with an emphasis on smart growth, case study : central District of Regional planning , 6(24), 39-67.
Mantysalo, R. (2004). Approaches to participation in urban planning theories . Brozzi and Le piagge Neighbourhoods : Rehabilitation of Suburban Areas :Diplopma Workshop in Florence , 2004/05.
nasiri , Y., & Davoudpour, Z.,& Moeinifar, M. (2021). The theory of participatory urban planning and the conditions for its realization in iranian urban planning, Quarterly Journal of Gwography (Regional planning), vol 12,No1. Pp. 693-714.
Rasoli , M ., & Hajizadeh Ansari , H., & Saeedpour , S., & Hooshang , M.M .,& Qobadi , S. (2023). presenting event –based regeneration Strategies of urban decay fabrics( case study: sannadj city). Sustainable urban Development, 4(11): 51-70.
Soltanzadeh , A., fani, Z., tavakolinia , J., & Ghorbani , H.(2014). evaluate the performance of sarai mahallat in order to develop local management : case: house of evin , tajrish and niavaran neighborhoods (persion). Urban management quartely . (36).35-46.
Snoff, H.(2010). Democratic design : particioation case studies in urban and small town environments . Dusseldorf, Germany : verlag-Muller.
Soja, E. W/(1996). Thirdspace : jouneys to Los Angeles and other real- and imagined places cambridge: Blackwell.
Sagha, A.,& Taheri, A. (2023). Investigating the obstacles to public participation in governance and strategies to strengthen partocipation in line with the program, Quarteriy Journal of Macro and Sreategic policies, 47(12): 686-720.
Saeedi Rezvani, H. (2006). The Vision of Yesterday Villagae in Today Cities, an Emerging type of informal settlement , the case of Abkouh castle mashhad , Quarterly journal of Geographical Research, 3 (82), 61-76.
wates ,N.(2000).The commubiy planning handbook: how people can shape their cities, towns and villages in any part of the world . Landon : Earthscan