نقش مادهتاریخ در ارتقای جاذبههای گردشگری فرهنگی
محورهای موضوعی : مربوط به گردشگریسید مرتضی حسینیبیدگلی 1 , علیرضا قوجه زاده 2 , شمسی واقف زاده 3
1 - دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، تهران، ایران
2 - 2- استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، تهران، ایران
3 - استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، تهران، ایران
کلید واژه: مادهتاریخ, گردشگری فرهنگی, میراث ناملموس, ابجد, روایتپردازی تاریخی.,
چکیده مقاله :
مادهتاریخها، بهصورت کتیبههای شعری یا نثری که سال ساخت یا وقوع رویدادی را با محاسبه حروف ابجد بیان میکنند، از جلوههای هنری و ادبی معماری اسلامی ـ ایرانی و بخشی از میراث ناملموس فرهنگی ایران و جهان اسلام بهشمار میآیند. این عناصر، علاوه بر کارکرد مستندسازی، حامل لایههایی از اطلاعات تاریخی، فرهنگی، هنری و مذهبیاند و از رهگذر زیباییشناسی کلامی و نمادشناسی، پنجرهای به گذشته میگشایند. پیوند این ویژگیها با تجربه زیسته گردشگری میتواند فراتر از مشاهده صرف بنا، به خلق تجربهای غنی و چندبعدی منجر شود که بر جذابیت و ماندگاری خاطره سفر میافزاید. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از مطالعات بینرشتهای در حوزههای ادبیات و گردشگری، کارکردهای مادهتاریخ در جذب گردشگران داخلی و خارجی را بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد که مادهتاریخ از طریق تقویت هویت تاریخی، خلق روایتهای داستانی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد، ظرفیت بالایی برای بهکارگیری در بازاریابی فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری فرهنگی دارد. بهرهبرداری مؤثر از این ظرفیت، مستلزم حفاظت فیزیکی کتیبهها، ارائه تفسیر چندزبانه و گنجاندن آنها در برنامهریزیهای گردشگری خلاق است.
Chronogram inscriptions (māddé-tārīkh), expressed through the numerical values of letters in the Abjad system, are significant artistic and literary elements of Islamic–Iranian architecture and constitute an important part of intangible cultural heritage. Beyond their documentary role, these inscriptions convey historical, cultural, artistic, and religious meanings through verbal aesthetics and symbolism. Integrating māddé-tārīkh into tourism experiences can transform passive observation into a rich, multidimensional engagement. Using a descriptive–analytical and interdisciplinary approach, this study examines the role of māddé-tārīkh in attracting cultural tourists. The findings indicate that these inscriptions strengthen historical identity, support narrative storytelling, and enhance visual appeal, thereby offering high potential for cultural marketing and sustainable cultural tourism. Effective utilization requires physical preservation, multilingual interpretation, and inclusion in creative tourism planning.
1- آذرنوش، آذرتاش، (1374)، ابجد: در دایرةالمعارفبزرگاسلامی، جلد2، زیر نظر کاظم بجنوردی، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
2- آذر بیگدلی. ل. (1366). دیوان آذر بیگدلی، مصحح: دکتر حسن سادات ناصری و پرفسور غلامحسین بیگدلی، تهران: جاویدان
3- جابری انصاری، حاج میرزا حسنخان (1378)، تاریخ اصفهان، تصحیح و تعلیق جمشید مظاهری، اصفهان: مشعل.
4- دبیرسیاقی. م. (1390)، ماده تاریخ، تهران: سایه گستر.
5- درخشان، م. (1364)، اشعار حکیم کسایی مروزی و تحقیقی در زندگانی. تهران: دانشگاه تهران.
6- دهمشگی، ج؛ جانزاده، ع. (۱۳۶۶). جلوههای هنر در اصفهان. تهران: جانزاده.
7- ذوالقدری، میمنت، (1376). واژه نامه هنر شاعری: فرهنگ تفصیلی اصطلاحات فن شعر و سبکها و مکتبهای آن، تهران: کتاب مهناز.
8- صدری، مهدی(1378). حساب جمّل در شعر فارسی و فرهنگ تعبیرات رمزی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
9- طاهر نصرآبادی، م. (1361). تذکره نصرآبادی، تهران: وحید دستگردی.
10- مقدس، م. (1376 ش). «تاریخچۀ مختصر مسجد جامع بروجرد»، مجموعۀ مقالات كنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، تهران، ۱۳۷۶، ج ۵؛
11- رفیعی مهرآبادی. ا، (1352)، تاریخ آثار ملی اصفهان، تهران: انجمن آثار ملي ايران.
12- منشیترکمان، ا، (1317)، ذیل تاریخ عالمآرای عباسی، تصحیح سهیلی خوانساری، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
13- نخجوانی، ح، (1343)، موادالتواریخ، تبریز: ادبیه.
14- UNESCO.(2015). Heritage and tourism: A cultural perspective. Paris: UNESCO Publishing.
15- UNWTO.(2018).Tourism and culture synergies. Madrid: World Tourism Organization. https://doi.org/10.18111/9789284418978
16- Herbert, D. T.(2001). Literary places, tourism and the heritage experience. Annals of Tourism Research, 28 (2), 312–333. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(00)00048-7
17- Richards, G., & Wilson, J.(2006). Developing creativity in tourist experiences: A solution to the serial reproduction of culture? Tourism Management, 27(6), 1209–1223.
https://doi.org/10.1016/j.tourman.2005.06.002
18- Knoblich, G., Ohlsson, S., Haider, H., & Rumiati, R. I.(2022). Solving performance as an indicator of epistemic engagement. Frontiers in Psychology, 13, 839452. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.839452
