سرگذشت ممیّز در دستور زبان و ممّیزهای ادبی و بلاغی از گذشته تا امروز
محورهای موضوعی : فصلنامه بهارستان سخن
محمدرضا شریفی
1
(استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران.)
کلید واژه: زبان فارسی, ممیّز, روشنگر, وابستههای عددی,
چکیده مقاله :
ممیّز یکی از عناصر تشکیل دهندۀ سازههای نحوی و از مقولههای دستوری و آرایههای ادبی است که نقشی ارتباطی و معنایی در زبان ایجاد کرده و از نظر ظاهری و معنایی بر بلاغت و زیبایی سخن افزوده است به سخن دیگرممیز در آغاز شعر فارسی و در سبک خراسانی بیشتر در ساخت نحوی و دستوری زبان و رابطه عدد و معدود خلاصه شده، امّا به تدریج و به ویژه در سبک عراقی با بن مایههایی از آرایههای ادبی ایهام و تناسب و اندیشههای عرفانی همراه با تخیّل و احساس محتوایی ادبی و بلاغی پیدا کرده و در سبک هندی پیچیده و انتزاعی شده است افزون بر این گروه حرف تعرف در زبان فارسی به سبب تعدّد و تنوّع دارای ساختمانی پیچیده است و ممیز به عنوان یکی از عناصر موجود در گروه حرف تعریف تکواژی است که به همراه اسم میآید و مورد شمارش قرار می گیرد ممیز های عددی ابزاری برای طبقه بندی اسامی با اسم های قابل شمارش به کار میروند، امّا تاکنون آنچنان که باید بررسی نشده و ناشناخته مانده است. برخی دستور نویسان از آن با عنوان وابستههای عددی، روشنگر، صفت شمارشی مرکب، ممیّز و رابطههای کلّی عددی یاد کردهاند. در این مقاله سعی شده ممیّز از دیدگاه دستوری و بلاغی و تطوّر آن درگذشته تا امروز مورد بررسی قرارگیرد.
Momayyez is one of the constituent elements syntax structure and grammatical and literary arrays which has created communicative and semantic function in language and superficially had added to the beauty and rhetoric of the language. In other words, in the beginning of Persian poetry it was limited to syntax and grammar and the relation of number and that to be counted in Khorasani style, but gradually and specifically in Araghi style, with themes of literary arrays of illusion and congruency and mystical speculations together with imagination ; and in Indian style it has become complex and abstract. Furthermore, the article in Farsi language because of its diversity has complex structure and momayyes ( slash ) is one of the elements in the category of a morpheme which accompanies the noun and is counted. The numerical momayyez are used with countable nouns but the subject has not been studied as it should and has been remained unknown. Some grammarians have called it numerical dependent, illuminator, complex counting character and common relations of the number. We have tried, in this paper, to study the momayyez from grammatical and rhetorical point of view from the past up to now.
الف: کتابها
ب: مقالهها:
_||_