ارائه مدل حسابرسی داخلی اثربخش از دیدگاه مدیران عامل در هلدینگ ها

محورهای موضوعی : حسابداری مالی و حسابرسی

سونا نوروزی ¹ , غلامرضا سلیمانی امیری ²

1 - گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)،تهران،ایران
2 - گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران. ایران(نویسنده مسئول)

تاریخ دریافت : 1401/08/08 تاریخ پذیرش : 1403/07/03 تاریخ انتشار : 1404/11/05

کلید واژه: حاکمیت شرکتی, حسابرسی داخلی, اثربخشی, اثربخشی حسابرسی داخلی,

چکیده مقاله :

بررسی رسوایی‌های شرکتی متعدد در سال‌های گذشته اهمیت اجزای حاکمیت شرکتی همچون حسابرسی داخلی را نمایان کرده است. حرفه حسابرسی داخلی به طور قابل ملاحظه‌ای در طی سالیان گذشته تغییر کرده است و به کارکردی مهم و ضروری در سازمان‌ها در دستیابی به اهداف و حفاظت از دارایی‌هایشان تبدیل شده است. امروزه حسابرس داخلی به عنوان بخش جدایی ناپذیر تیم مدیریت پذیرفته شده که این امر موجب گسترش نقش حسابرسان داخلی در شرکت‌های مدرن شده است. با این حال صرف وجود واحد حسابرسی داخلی در شرکت‌ها و انجام آن طبق استانداردها و الزامات تعیین شده از جانب مراجع ذیصلاح ضامن تحقق اهداف تعیین شده برای آن نمی‌باشد و آنچه از اهمیت بالایی برخوردار است انجام اثربخش و کارای حسابرسی داخلی است که علاوه بر تامین الزامات تعیین شده مطابق با نیازهای ذینفعان آن نیز باشد. این دیدگاه به اثربخشی، دیدگاه ذینفعان استراتژیک نامیده می‌شود و توجه به آن در فعالیت حسابرسی داخلی موجب مشروعیت یافتن حسابرسی داخلی می‌شود. در این پژوهش سعی شده تا اثربخشی حسابرسی داخلی از دیدگاه یکی از ذینفعان استراتژیک آن یعنی مدیران عامل مورد بررسی قرار گیرد. بدین ترتیب در پژوهش کیفی حاضر بر اساس مصاحبه‌های انجام شده با 11 نفر از مدیران عامل هلدینگ‌های ایرانی و با استفاده از روش تحلیل تم مدلی برای حسابرسی داخلی اثربخش از دیدگاه مدیران عامل در هلدینگ‌ها طراحی و ارائه گردیده است. مدل ارائه شده دلایل عدم اثربخشی حسابرسی داخلی از نگاه مدیران عامل هلیدنگ‌ها و انتظارات ایشان از حسابرسی داخلی اثربخش را نشان می‌دهد.

چکیده انگلیسی:

Scrutinizing numerous corporate scandals in the past years has shown the importance of corporate governance components such as internal audit. The profession of internal audit has changed significantly over the past years and has become a necessary function in achieving the goals and protecting assets of organizations. Today, the internal auditor is accepted as an integral part of the management team, which has led to the expansion of the role of internal auditors in modern companies. However, the mere existence of an internal audit unit in companies and its implementation according to the standards and requirements does not guarantee the achievement of its goals. This view of effectiveness is called the strategic stakeholders view, and paying attention to it in internal audit activity leads to the legitimacy of the internal audit. Thus, in this qualitative research, based on the interviews conducted with 11 CEOs of Iranian holding companies and using the theme analysis method, a model for effective internal audit from the perspective of CEOs in holding companies has been designed and presented. The presented model shows the reasons for the lack of effectiveness of internal audit from the perspective of CEOs of holding companies and their expectations from effective internal audit.

منابع و مأخذ:


اخروی جوقان، ابوذر، نظام¬الدین رحیمیان و مریم قره¬داغی، (1397)، "عوامل موثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی از دیدگاه اعضای کمیته حسابرسی"، فصلنامه بررسی¬های حسابداری و حسابرسی، شماره 3، پائیز 1397، صفحه 311-326.
استراوس، انسلم و كربين، جوليت، (1990)، "مباني پژوهش كيفي"، ترجمه ي حسن افشار، نشر ني، چاپ سوم،1392.
اسکندری، اصغر، مریم گیلانی و محمدرضا اردلان، (1391)، "رهبری دانش، هوش سازمانی و اثربخشی سازمانی"، مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 12، زمستان 1391، صفحات 71-100.
انجمن حسابرسان داخلی، (2016)، "استانداردهای بین¬المللی برای کار حرفه¬ای حسابرسی داخلی (استانداردها)"، ترجمه حمیدرضا ارجمندی، جامعه حسابداران رسمی ایران- مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه¬ای، چاپ اول، تهران، 1396.
ایمان، محمد تقی، (1391)، "روش شناسی تحقیقات کیفی"، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. 1391.
تاجیک، کامران، (1393)، "تدوین مدل گزارشگری حسابداری تورمی در ایران"، پایان نامه دکتری، دانشگاه تهران.
تاجیک جلایری، مجید، جواد رمضانی و یحیی کامیابی، (1401)، "تاثیر چارچوب عملی حرفه¬ای بین-المللی بر اثربخشی حسابرسی داخلی"، پژوهش حسابداری مالی و حسابرسی، شماره 1 (پیاپی 53)، بهار 1401، صفحات 77 تا 102.
حريري، نجلا (1385). اصول و روشهاي پژوهش كيفي. انتشارات دانشگاه آزاد. چاپ اول.
خاكي، غلامرضا، (1387)، "روش تحقيق در مديريت"، انتشارات بازتاب. چاپ سوم.
زیوری کامران، محمدجعفر و فخاری، حسین، (1398)، "تبیین الگوی حسابرسی داخلی اثربخش از منظر ذینفعان"، فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، شماره 64، زمستان 98، صفحات 81 -111.
عبدی¬پور، سجاد، فرهاد شاه¬ویسی، فرشید خیرالهی و علی¬اصغر طاهرآبادی، (1399)، "اثر فرهنگ سازمانی بر اثربخشی حسابرسی عملکرد مدیریت با استفاده از رویکرد معاملات ساختاری"، پژوهش¬های حسابداری مالی و حسابرسی، شماره 48، زمستان 1399، صفحات 229 تا 266.
کرمی، غلامرضا و تاجیک، کامران، (1394)، "مدلسازی حسابداری تورمی در ایران بر اساس روش تحلیل تم"، فصلنامه علمی - پژوهشی فرایند مدیریت و توسعه، شماره 1، بهار 1394، صفحات 141-164.
مرادی، بابک و بحری ثالث، جمال، (1397)، "عوامل موثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی در بهبود کنترل‌های داخلی مطالعه موردی: بانک‌ها و شرکت‌های دولتی آذربایجان‌غربی"، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 28، زمستان 1397، صفحات 107-122.
منتی، وحید و زمان، الهه، (1398)، "عوامل مؤثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی"، فصلنامه پژوهش¬های تجربی حسابداری، شماره 34، مرداد 1398، صفحات 247-269.
نیکبخت، محمدرضا و قدس حسن آباد، مریم، (1398)، "ارائه مدل ارزیابی عملکرد حسابرسی داخلی در ایران"، فصلنامه پژوهش¬های تجربی حسابداری، شماره 1، پاییز 98، صفحات 81-100.
نیکبخت، محمدرضا، ذبیح¬الله رضایی و وحید منتی، (1396)، "طراحی مدل کیفیت حسابرسی داخلی"، دانش حسابرسی، شماره 69، زمستان 1396، صفحات 5-58.
نیکبخت، محمدرضا، وحید منتی، ذبیح¬الله رضایی و علی رحمانی، (1397)، "کیفیت حسابرسی داخلی در ایران: چالش¬ها و موانع"، فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 27، پاییز 1397، صفحات 1 – 28.
ولی¬زاده لاریجانی، اعظم و خدایی، مونا، (1400)، "اثر تعدیل‌کننده کیفیت عملکرد حسابرسی داخلی بر رابطه بین کیفیت حاکمیت شرکتی و عملکرد شرکت"، پژوهش¬های حسابداری مالی و حسابرسی، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 1-22.
Abu-Azza, W. (2012), “Perceived Effectiveness of the Internal Audit Function in Libya”, MSc Thesis, University of Southern Queensland, Australia.
Allegrini, M. & D’Onza, G. (2003), “Internal Auditing and Risk Assessment in large Italian Companies: an Empirical Survey”, International Journal of Auditing, November 2003, vol. 7 no. 3, pp. 191-208.
Al-Twaijry, A.A.M., Brierley, J.A. & Gwilliam, D.R. (2003), “The Development of Iinternal Audit in Saudi Arabia: an Institutional Theory Pperspective”, Critical Perspectives on Accounting, vol. 14, no. 5, July 2003, pp. 507-31.
Alzeban, A. & Gwilliam, D. (2014), “Factors Affecting the Internal Audit Effectiveness: A Survey of the Saudi Public Sector”, Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, vol.23, no. 2, July 2014, pp. 74-86.
Arena, M. & Azzone, G. (2009), “Identifying Organizational Drivers of Internal Audit Effectiveness”, International Journal of Auditing, February 2009, vol. 13, no. 1, pp. 43-60.
Arena, M., Arnaboldi, M. & Azzone, G. (2006), “Internal Audit in Italian Organizations”, Managerial Auditing Journal, vol. 21, no. 3, March 2006, pp. 275-92.
Badara, M.S. & Saidin, S.Z. (2013), “The Relationship between Audit Experience and Internal Audit Effectiveness in the Public Sector Organizations”, International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, vol. 3, no. 3, July 2013, pp. 329-339.
Braun, V. & Clark, V. (2006), “Using Thematic Analysis in Psychology”, Qualitative Research in Psychology, vol. 3, no. 2, July 2006, pp. 77-101.
Bryer, R. (2006), “Accounting and Control of the Labour Process”, Critical Perspectives on Accounting, vol. 17, no. 5, July 2006, pp. 551-598.
Chambers, A. (1992), “Effective Internal Audits, How to Plan and Implement”, Pitman Publishing, Boston, MA.
Cohen, A. & Sayag, G. (2010), “The Effectiveness of Internal Auditing: An Empirical Examination of its Determinants in Israeli Organisations”, Australian Accounting Review, vol. 20, no. 3, September 2010, pp. 296–307.
DiMaggio, P.J. & Powell, W.W. (1983), “The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational fields”, American Sociological Review, vol. 48, no. 2, April 1983, pp. 147-60.
Drucker, P. F. (1985), “Innovation and Entrepreneurship”, Harper & Row, New York.
Endaya, K. A. & Hanefah, M. M. (2013), Internal Audit Effectiveness: An Approach Proposition to Develop. The Theoretical Framework. Journal of Finance and Accounting, vol. 4, no. 10, October 2018, pp. 92-103.
Flesher, D.L. & Zanzig, J.S. (2000), “Management Accountants Express a Desire for Change in the Functioning of Internal Auditing”, Managerial Auditing Journal, vol. 15, no. 7, October 2000, pp. 331-7.
Gartner (2022), “Gartner Survey Reveals the Top Challenges for Internal Audit in 2022”, Gartner.com, Online.
Gurama, Z. & Mansor, M. (2018), “Integrated Internal Audit Model for Effective Internal Auditing Performance in Nigerian Tax Administration”, Asian Journal of Economics, Business and Accounting, vol. 7, no. 3, July 2018, pp. 1-7.
Hubbard, L.D. (2000), “Audit Planning”, Internal Auditor, vol. 57, no. 4, August 2000, pp. 20–21.
Hula, R.C. (1984), “Market Strategies as Policy Tools: the Search for Alternative Approaches to Urban Revitalization”, Journal of Public Policy, Vol. 4 No. 3, August 1984, pp. 181-207.
Institute of Internal Auditors (2010), “Stakeholders’ Expectations and Perceptions Study”, www.iia.com. Online.
Institute of Internal Auditors (2016), “Voice of the Customer: Stakeholders’ Messages for Internal Audit”, www.iia.com. Online.
Kiliç, B. İ., Kuvat, Ö., & Boztepe, E. (2021), “Measurement of the Effectiveness of Internal Audits in Public Sector”, In Contemporary Issues in Public Sector Accounting and Auditing, vol. 105, January 2021, pp. 207-218.
Kyburz, A. (2016), “Internal Auditing in Switzerland. Stakeholder Expectations versus Self-Perception. A Theoretical and Empirical Analysis from a Management Perspective”, Doctoral dissertation, University of St. Gallen, Washington D.C.
Kwon, I. W. G. & Banks, D. W. (2004), “Factors related to the organizational and professional commitment of internal auditors”. Managerial Auditing Journal, vol. 19, no. 5, June 2004, pp. 606-622.
Leithhead, B.S. (2000), “In touch with the top”, Internal Auditor, vol. 57, no. 6 December 2000, pp. 67-69.
Lenz, R. & Hahn, U. (2015), “A Synthesis of Empirical Internal Audit Effectiveness Literature Pointing to New Research Opportunities”, Managerial Auditing Journal, vol. 30, no. 1, January 2015, pp. 5-33.
Lenz, R. (2013), “Insights into the Effectiveness of Internal Audit: a Multi-Method and Multi-Perspective Study”, Doctoral Thesis, Louvain School of Management, Universite Catholique de Louvain, Belgium.
Leung, P., Cooper, B.J. & Perera, L. (2011), “Accountability Structures and Management Relationships of Internal Audit: An Australian Study”, Managerial Auditing Journal, vol. 26, no 9, October 2011, pp. 794–816.
Littlejohn, S.W. (1983), “Theories of Human Communication (2nd Ed.)”, Belmont, CA: Wadsworth
Mashayekhi, B., Jalali, F. & Rezaee, Z. (2021), “The Role of Stakeholders' Perception in Internal Audit Status: the Case of Iran”, Journal of Accounting in Emerging Economies, Vol. 12, No. 4, November 2021, pp. 589-614.
Meyer, J.W. & Rowan, B. (1977), “Institutional Organizations: Formal Structure as Myth and Ceremony”, the American Journal of Sociology, vol. 83, no. 2, September 1977, pp. 34063.
Getie Mihret, D. & Wondim Yismaw, A. (2007). Internal Audit Effectiveness: an Ethiopian Public Sector Case Study. Managerial Auditing Journal, vol. 22, no. 5, May 2007, pp. 470-84.
Getie Mihret, D., James, K. & Mula, J.M. (2010), “Antecedents and Organisational Performance Implications of Internal Audit Effectiveness: Some Propositions and Research Agenda”, Pacific Accounting Review, vol. 22, no. 3, November 2010, pp. 224-52.
Nagy, A.L. & Cenker, W.J. (2002), “An Assessment of the Newly Defined Internal Audit Function”, Managerial Auditing Journal, vol.17, no. 3, April 2002, pp. 130–137.
Pitt, S.A. (2014), “Internal Audit Quality: Developing a Quality Assurance and Improvement Program”, John Wiley & Sons.
Przybylska, J., Rydzak, W. & Trębecki, J. (Eds.) (2021), “Communication in Internal Audit: Theory and Practice”, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Price Waterhouse Coopers (2016), “State of the Internal Audit Profession”, Retrieved from https://www.pwc.com/sg/en/risk, Online.
Sarens, G. and De Beelde, I. (2006), “The Relationship between Internal Audit and Senior Management: a Qualitative Analysis of Expectations and Perceptions”, International Journal of Auditing, vol. 10, no 3, November 2006, pp. 219-241.
Schneider, A. (2009), “Internal Audit Issues Facing Corporate Audit Committees”, The Journal of Applied Business Research, vol. 25, no. 2, March 2009, pp 105–118.
Ta, T. T., & Doan, T. N. (2022), “Factors Affecting Internal Audit Effectiveness: Empirical Evidence from Vietnam”, International Journal of Financial Studies, vol. 10, no. 2, May 2022, p. 37.