واکاوی روند سری های حدی دما در سواحل جنوبی ایران در ارتباط با الگوهای پیوند از دور
واکاوی روند سری های حدی دما در سواحل جنوبی ایران
در ارتباط با الگوهای پیوند از دور
الموضوعات : geographical and environmental
کامران اسماعیلی
1
,
امیر گندمکار
2
,
مرتضی خداقلی
3
1 - دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف¬آباد، ایران
2 - دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 - دانشیار بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: الگوهای پیوند از دور, دماهای حدی, روند, سواحل جنوبی ایران,
ملخص المقالة :
یکی از مسائل مهمی که امروزه توجه بسیاری از کارشناسان و دانشمندان علوم مختلف را به خود جلب کرده؛ دما و اثرات آن می باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند سری های مطلق دمایی سواحل جنوبی ایران و ارتباط سنجی آنها با الگوهای پیوند از دور شکل گرفته است. در این راستا از آمار دمای حداکثرمطلق و دمای حداقل مطلق ماهانه ایستگاه های آبادان، ابوموسی، بندرلنگه، بندرماهشهر، بوشهر، بوشهردریایی، کیش و سیری طی دوره آماری 2019-1988 و همچنین آمار الگوهای پیوند از دور طی همان دوره استفاده شد. ابتدا سنجش همگنی داده ها با استفاده از آزمون کای اسکور و سنجش بهنجاری داده ها با استفاده از آزمون اندرسون دارلینگ انجام شد. سپس جهت داده های نرمال از آزمون t و روش کمترین مربعات و جهت داده های غیرنرمال از آزمون من-کندال استفاده شد. در ادامه ارتباط سنجی آنها با الگوهای پیوند از دور توسط آزمون همبستگی پیرسون مشخص گردید. نتایج نشان داد دمای حداکثرمطلق آبادان، بوشهردریایی و بندرلنگه در اکثر ماه های سال روند افزایشی نشان داده است. دمای حداقل مطلق نیز در آبادان، کیش، بندرماهشهر و بندرلنگه تقریباً در اکثر ماه های سال روند افزایشی نشان داده است. در رابطه با تأثیر الگوهای پیوند از دور بر سری های دمایی مورد مطالعه نیز می توان بیان نمود الگوهای WHWP و AMO و AMM و TNI و NTA و به خصوص الگوهای WHWP و AMO بیشترین تأثیر را بر سری های دمایی مورد مطالعه داشته اند.
1. امیدوار، کمال، خسروی، یونس. (1389). بررسی برخی عناصر اقلیمی در سواحل شمالی خلیج فارس با استفاده از آزمون من-کندال، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 21، (2): 46-34.
2. بحری، علی، خسروی، یونس. (1399). بررسی روند بلندمدت تغییرات زمان- مکانی دمای سطح دریای عمان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 20، (58): 217-199
3. برون، اشرف، ظهوریان پردل، منیژه، لشکری، حسن، شکیبا، علیرضا، و محمدی، زینب (1404). شناسایی امواجگرمایی استان خوزستان و تحلیل همدیدی نقش پرفشار عربستان در ایجاد آنها، اندیشههای نو در علوم جغرافیایی، 8(3)، 201.
4. حسینی، سیدمحمد، عادل زاده، عبدالحسین. (1398). پیش بینی میانگین روزانه ی دما در استان خراسان رضوی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19، (52): 112-99.
5. خزایی کوهپر، سوفیا، جانباز قبادی، غلامرضا و متولی، صدرالدین. (1403). شناسایی و تحلیل سیوپتیکی امواج گرمایی کلانشهر اهواز. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 8(3)، 193-208. doi: 10.22034/jget.2023.346928.1434
6. دارند، محمد، رحمانی، هایده. (1395). نقش الگوهای پیوند از دور بر دمای استان کردستان، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 5 (18): 134-117.
7. سالاری، علی، گندمکار، امیر. (1391). بررسی روند تغییرات دما در بندرعباس و جزیره قشم با استفاده از آزمون ناپارامتری من- کندال، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 9 (35): 92-77.
8. سبحانی، بهروز، صلاحی، برومند، گل دوست، اکبر. (1393). ارتباط شاخص اقلیمی NAO با مقادیر میانگین، حداکثر و حداقل دماي ماهانه شمال غرب ایران، نشریه تحقیقات کاربردي علوم جغرافیایی، 14 (33) : 90-75.
9. صیدگر قنبر، شراره، بیک دلی، آتوسا و رضایی، پرویز. (1405). تغییرپذیری مکانی-زمانی امواج گرم و سرد در پهنه استان گیلان با استفاده از روش تحلیل خوشهای. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 10(1)، e220818 doi: 10.22034/jget.2025.495330.1599
10. علیزاده چوبری، امید، نجفی، محمد سعید. (1396). روند تغييرات دماي هوا و بارش در مناطق مختلف ايران، فيزيك زمين و فضا، 43 (3): 584-569.
11. فنایی، راضیه، قویدل، یوسف و فرج زاده، منوچهر. (1400). واکاوی روند تغییراتفضایی بلندمدت دمایحداقل ایران، جغرافیا و پایداری محیط، 11(4)، 17-1.. doi: 10.22126/ges.2021.6938.2453
12. قربانی، خلیل و برارخانپور احمدی، صدیقه. (1401). بررسی روند تغییرات زمانی و مکانی در چندکهای حدی کمینه و بیشینه دما در ایران، پژوهشهای تغییرات آب و هوایی، 3(12)، 68-53. doi: 10.30488/ccr.2023.375498.1107
13. کریمی، مصظفی، ستوده، فاطمه، رفعتی، سمیه. (1397). تحلیل روند تغییرات و پیش بینی پارامترهای حدی دمای سواحل جنوبی دریای خزر، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 18 (84): 93-79.
14. مسعودیان، سید ابوالفضل، دارند، محمد، ناظمی فرد، گلاله. (1398). واکاوی فصول دمایی ایران زمین و وردایی آن طی دهه های اخیر، جغرافیا و توسعه، (55): 62-45.
15. ورشاویان، وحید، خلیلی، علی، قهرمان، نوذر، حجام، سهراب. (1390). بررسی روند تغییرات مقادیر حدی دمای حداقل،حداکثر و میانگین روزانه در چند نمونه اقلیمی ایران، مجله فیزیک زمین و فضا، 37 (1): 179-169.
16. Arora, Manohar, N.K. Goel and Pratap singh, (2005), Evaluation of temperature trends over India, Hydrological Sciences–Journal–des Sciences Hydrologiques, 50(1) .
17. Bartolini, G et al, (2008), Recent trends in Tuscany (Italy) summer temperature and indices of extremes,International journal of climatology, 28: 1751-1760.
18. Chen, H.; Yang, J.; Ding, Y.; Tan, C.; He, Q.; Wang, Y.; Qin, J.; Tang, F & Ge, Q. (2022). Variation in Extreme Temperature and Its Instability in China. Atmosphere, 13, 19. https://doi.org/10.3390/ atmos13010019
19. Fanaei, R, Ghavidel, Y, & Farajzadeh, M. (2023). The Reanalysis of Long Term Spatial Changes in Maximum Temperatures in Iran, Pure and Applied Geophysics, 180(9), 3371-3384.
20. Gadedjisso-Tossou, A.; Adjegan, K.I & Kablan, A.K.M. (2021). Rainfall and Temperature Trend Analysis by Mann–Kendall Test and Significance for Rainfed Cereal Yields in Northern Togo, Sci, 3, 17, 1-20.
21. Kliengchuay, W., Mingkhwan, R., & Kiangkoo, N. (2024). Analyzing temperature, humidity, and precipitation trends in six regions of Thailand using innovative trend analysis. Sci Rep, 14, 7800 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598024579805.
22. Ma, Z.; Guo, Q.; Yang, F.; Chen, H.; Li,W.; Lin, L & Zheng, C. (2021). Recent Changes in Temperature and Precipitation of the Summer and Autumn Seasons over Fujian Province, China. Water, 13, 1900. https://doi.org/10.3390/w13141900.
23. Odnoletkova, Natalia & Patzek, Tadeusz. (2021). Data-driven analysis of climate change in Saudi Arabia: Trends in temperature extremes and human comfort indicators. Journal of Applied Meteorology and Climatology. 60. 10.1175/JAMC-D-20-0273.1.
24. Lukoye Makokha, G., and Shisanya, Ch.A, (2011), Trends in Mean Annual Minimum and Maximum near Surface Temperature in Nairobi City, Kenya, Advances in Meteorology, Volume 2010, Article ID 676041, 6 pages, doi:10.1155/2010/676041.
25. Mares, I. M, (2002), NAO impact on the summer moisture variability across Europe. Physics and Chemistry of the Earth 27 , 1013–1017.
