ارائه مدل توسعه توانمندهای مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران (مورد: مدیریت رسانهای)
الموضوعات :
علی تقی پور ظهیر
1
(دانشیار، دانشکده روانشناسى و علوم تربیتى، دانشگاه علامه طباطبائى، تهران، ایران)
افسانه زمانی مقدم
2
(استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران)
ژیلا دادگرپناه
3
(دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران،)
الکلمات المفتاحية: توانمندهای مدیریتی, توانمندهای آموزشی, دانشجویان مدیریت رسانه ای,
ملخص المقالة :
این پژوهش با هدف ارائه الگو توسعه توانمندهای مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه ای دانشگاه آزاد اسلامی تهران اجرا شده است. روش پژوهش پیمایشی با رویکرد کمی بود.پژوهش حاضر ازنظر بُعد هدف، کاربردی میباشد.جامعه آماری 400 نفر از دانشجویان دکتری و ارشد دانشگاه آزاد اسلامی تهران که با استفاده از نمونه گیری تصادفی برحسب جدول مورگان 200 نفر انتخاب شدند.ابزار گرداوری داده هاپرسشنامه محقق ساخته می باشد. به منظورروایی صوری پرسشنامه از نظرات خبرگان و صاحبنظران استفاده گردید و نیز پایایی پرسشنامه ها نیزبااستفاده از آزمون آلفای کرونباخ سنجیده شد.داده ها با نرم افزار های spss، PLS و تحلیل عاملی اکتشافی مورد تحلیل قرار گرفت. بااستفاده مبانی نظری براساس تلفیقی از 4 رویکرد و دو مدل اسپریتز و کتل،هورن،کرول ، 12مولفه و 80 شاخص توانمندهای دانشجویان مدیریت رسانه دانشگاه ازاد اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه ای دانشگاه آزاد اسلامی از نظر توانمندیهای مدیریتی و آموزشی پایین تر از سطح مطلوب قرار دارند. مدل توسعه توانمندی های مدیریتی و آموزشی می تواند تفکر تحلیلی و خرد انتقادی و توسعه فراشناختی و هویت علمی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیئت علمی که از چالش های دانشگاه است را بهبود دهد
_||_
ارائه مدل توسعه توانمندهای مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران (مورد: مدیریت رسانه ای)
چکیده :
اين پژوهش با هدف ارائه الگو توسعه توانمندهای مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه ای دانشگاه آزاد اسلامی تهران اجرا شده است. روش پژوهش پیمایشی با رویکرد کمی بود.پژوهش حاضر ازنظر بُعد هدف، کاربردي میباشد.جامعه آماری 200 نفر از دانشجویان دکتری و ارشد دانشگاه آزاد اسلامی تهران که با استفاده از نمونه گیری تصادفی برحسب جدول مورگان انتخاب شدند.ابزار گرداوری داده هاپرسشنامه محقق ساخته می باشد. به منظورروايي صوري پرسشنامه از نظرات خبرگان و صاحبنظران استفاده گرديد و نيز پايايي پرسشنامه ها نيزبااستفاده از آزمون آلفاي كرونباخ سنجيده شد.داده ها با نرم افزار های spss، PLS و تحليل عاملي اکتشافي مورد تحلیل قرار گرفت. بااستفاده مباني نظري براساس تلفیقی از 4 رویکرد و دو مدل ، 12مولفه و 80 شاخص توانمندهای دانشجویان دانشگاه ها مورد بررسی قرار گرفت. نتايج نشان داد دانشجويان تحصيلات تکميلي مديريت رسانه ای دانشگاه آزاد اسلامي از نظر توانمنديهاي مديريتي و آموزشي پايين تر از سطح مطلوب قرار دارند. مدل توسعه توانمندی های مدیریتی و آموزشی می تواند تفکر تحلیلی و خرد انتقادی و توسعه فراشناختی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیئت علمی که از چالش های دانشگاه است را بهبود دهد.
کلید واژه: توانمندهای مدیریتی، توانمندهای آموزشی، دانشجویان مدیریت رسانه ای .
مقدمه :
دانشجویان زماني میتوانند بهخوبی از عهده وظايف محوله برآيند كه از مهارت، دانش، توانايي و انگيزه لازم برخوردار باشند. ابزاري كه ميتواند در اين زمينه به كمك مديران بشتابد فرآيند توانمندسازی است (و تن و كمرون 2001 به نقل از مدهوشی،1394).ازآنجاکه جایگاه و نقش آموزش عالی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تعیینکننده است و رسالت آموزش، انسانسازی و تأمین ابزار لازم برای نسل آینده است. لذا تقویت و توسعه این بخش، زیربنای توسعه سایر بخشها خواهد بود(وان، 2016). اقدام در جهت شناسایی مهارتها و توانمندیهای آنها بهعنوان رکن اساسی آموزش عالی ضروری است و شناخت توانمندیهای دانشجویان امری کلیدی و حیاتی در راسـتای بالنـدگی دانشگاهها مطـرح اسـت (رضایی، 2011).چالشی که اکنون در آموزش عالی وجود دارد و منجر به عدم انگیزه و مدرکگرایی در دانشجویان شده است از دو جنبه موردتوجه قرار خواهد گرفت:
1. متأسفانه نظام آموزشی در سیستم آموزش عالی، نتوانسته درزمینه شناسایی توانمندیها و دادن انگیزه به دانشجویان به نحوی مطلوب عمل کند. بهگونهای که بسیاری از دانشجویان با اتمام تحصیل و اخذ مدارک علمی بالا، قادر به استفاده از تواناییهای خود و بهرهوری در رشته تحصیلی نبوده و کارایی لازم را در این زمینه ندارند (دنيس كنيلا،2012).
2.به نظر میرسد دانشجویان بهویژه در طی سالهای ابتدای تحصیل در دانشگاه، آنچنان در رؤیای دانشجو بودن غرقشدهاند که به شناسایی تواناییها و شایستگیهای خود و ضرورت توجه به آن در دانشگاه فکر نمیکنند. اکثر دانشجویان اطلاع ندارند که دانشگاه میتواند به توانمندی شغلی آنها کمک کند (رحمدل،۱۳9۳).
از عوامل مهم بقاء و توسعه دانشگاه، شناسایی توانمندی دانشجویان است (میر سون، تری، 2017). یکی از علل عقبماندگی كشورهای درحالتوسعه عدم توجه كافي به توانایی دانشجویان در دانشگاهها میباشد. در حقيقت بدون اصلاح و بهبود كيفيت دانشگاهها، پيشرفت اقتصادي و اجتماعي ناممكن است (پل وارویک، 2017). کم انگیزگی دانشجویان در دانشگاه و ضعف روحیه گروهی و نداشتن شور و شوق علمی از نارساییهای درونی نظام آموزشی کشور و مشکل جدی در دانشگاهها است. لذا بررسی مشکلات و نیازهای آموزشی دانشجویان مدیریت رسانه در دانشگاه و تعیین سازوکارهای توسعه و تقویت سطوح توانمندی از الویت ها است (روهک کول، 2017). انتظار میرود که فرآیند توانمندسازی به توسعه سطح کیفی دانشگاه و افزایش تواناییها در زندگی شخصی فارغالتحصیلان نیز کمک کند و درنهایت هدف غایی فرایند توانمندسازی، افزایش بهره وری، ایجاد قدرت و مزیت رقابتی در دانشگاهها است که از طریق ارج نهادن به سرمایههای دانشگاه امکانپذیر است.باتوجه به اهمیت موضوع مدلی جهت توسعه توانمندی های مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه دانشگاه آزاد تهران ارائه گردید.
ادبیات پژوهش:
دانشجویان مهمترین نقش را در فرایند توسعه و تحول یک جامعه دارند.نیروی اصلی پیش برنده توسعه در دانشگاهها دانشجویان هستند.توسعه دانشگاهها مستلزم آمادگی درونی ، همراهی فکری و همکاری رفتاری آنان است و درنهایت آن آمادگی، همراهی و همکاری جز آموزش و تربیت میسر نمیشود. يكي از مهمترين چالشهاي مديران عصر حاضر در دانشگاهها عدم استفاده كافي از منابع فكري، توان ذهني و ظرفيتهاي بالقوه منابع انساني است. در اغلب مديران قادر نيستند ظرفيتهاي بالقوه آنان را بهکارگيرند. بااينكه افراد توان بروز خلاقيت، ابتكار و فعاليت بيشتري دارند، اما در محيط دانشگاهي به دلايلي از اين قابليتها بهطور مطلوب بهرهبرداري نميشود. انديشمندان مديريت تحول و بهسازي، توانمندسازي را بهعنوان يك راهبرد اثرگذار بر عملكرد و بهسازي نيروي انساني معرفي نمودهاند (صارمي 2015).از همین رو توسعه یافتن یا عقبماندگی یک کشورمستقیما به باور و نگرش یک ملت مربوط است. نهادهای آموزشی اساساً" نهادی نگرش سازی است و میتواند ملتی را به جریان توسعهیافتگی نزدیک یا دور کند(کاشانی ،1392).
لزوم پرورش دانشجویان كه داراي توانايي خود مديريتي باشند باعث شده كه توسعه دانشگاه بهعنوان يك پارادیم جديد توجه بسياري از صاحبنظران مديريت را بهسوی خود جلب كند(توماس یالتوس ،1990). چراکه مديران دریافتهاند كه تواناسازي دانشگاهها و دانشجویان موجب افزايش مبناي قدرت و منزلت در کشور است. توانمندسازي با پرورش دانشجویان باانگیزه و توانا به مديران امكان خواهد داد تا در برابر پويايي محيط رقابتي از خود عکسالعمل سريع و مناسبتر دهند.
فوك و براین تن (2011) توانمندسازي در روانشناختی از خودشکوفایی، کاریزما، خودباوري، توانا ساز یا هم نیروزایی استفاده میشود. در واقع به مجموعهای از دستاوردها (مهارتها، آگاهیها و خصوصیات فردی) که باعث میشود فارغالتحصیلان شانس بیشتری برای پیدا کردن شغل و موفقیت در آن بیابند تا در نهایت علاوه بر فارغالتحصیلان، نیروی کار، اجتماع و اقتصاد نیز ارتقاء یابد (ضیاءالدینی،1395).
توانمندی مدیریتی فرآیندی است اجتماعی که با بهکارگیری مهارتهای علمی، فنی و هنری کلیه نیروهای انسانی و مادی را سازماندهی و هماهنگی نموده و شناسایی توانمندسازیها میتواند تصویري روشن بهمنظور برنامهریزی و جلوگیري از هدر رفتن منابع انسانی را در سطح مدیران عالی و تصمیم گیران ارائه کند(چانگ و همکاران، 2010 ).
یکی از توانمندی های مدیران رسانه شکل بخشیدن و ایجاد هویت تازهای در فرد تحصیلکرده به نام هویت علمی و هویت گروهی است(آراسته ،1395مطلبی فرد به نقل از بوربور ،1988).دانشگاه منشأ حس هویت گروهی و ، اخلاق و منش انسان آکادمیک است و مهمترین کارکرد آن تعیین نوعی هویت خاص برای انسان دانشگاهی است (سهلام،2014).
برای دستیابی به این توانمندی ها در دانشجویان دیدگاههای مختلفی وجود دارد عبارتند از:
1- دیدگاه عقلانی : تسهیم قدرت با زیردستان (منظور از قدرت اختیار سازمانی است نه قدرت شخصی) تأکید بر مدیریت مشارکتی، چرخههای کیفیت گروههای خودگردان و هدفگذاری دوطرفه بهشرط تمایل پیرو و در مشارکت و قبول مسئولیت است.
2- دیدگاه انگیزش: داشتن قدرت برای نفوذ و کنترل دیگران .
3- دیدگاه فوق انگیزش : ایجاد انگیزه درونی و آمادهسازی محیط و ایجاد مجرای انتقال برای احساس خود اثربخشی و انرژی بیشتر.
4-دیدگاه سیستمی (الگوی سهبعدی توانمندسازی) افزار تحلیلی سهبعدی ساختاری، رفتاری و زمینهای ریشه در دیدگاه سیستمی دارد.(اسکندری،1392).
در سال 1988، كانگر و کاننگو برای تجزیهوتحلیل مفهوم توانمندسازی، رویكردهای توانمندسازی را شناسایی نمودند. این رویکردها شامل: رویكردهای ارتباطی، انگیزشی و شناختی است .
رویکرد ارتباطی: فرایندی است که از طریق آنیک رهبر یا مدیر سعی در تقسیم قدرت خود در بین زیردستانش دارد. رویكرد انگیزشی: فرایند تقویت شایستگی افراد سازمان از طریق شناسایی و حذف شرایطی كه باعث احساس بیقدرتی در آنها میشودرویكرد شناختی، توانمندسازی، فرایند «افزایش انگیزش درونی برای انجام وظایف محوله» است. (طبرسا و آهنگر، 1387 ؛ضیاءالدین 1395).
مدیریت دانشگاه مسئول توانمندسازی دانشجویان بر اساس رویکردهای مختلف ازجمله رویکرد ساختاری میباشد. او تعیینکننده میزان، ابعاد، نحوه ایجاد و استقرار توانمندسازی دانشجویان در دانشگاه میباشد. بسیاری از نظریهپردازان مدیریت توانمندسازی را معادل تفویض اختیار و عدم تمرکز در تصمیمگیری میدانند که حاصل آن تأکید بر تکنیکهای مدیریت مشارکتی، مدیریت تغییر و مدیریت استراتژیک ، مدیریت چرخههای کیفیت یادگیری، تیمهای خود مدیریتی و هدفگذاری دوطرفه است (دانهکار،1393). دررویکرد نوظهور توانمندی ها، نیازمند رویکردی هستیم که بتواند توانایی ها را تشخیص و توسعه دهد نظریه جامع" کتل-هورن-کرول(CHC) " نظریه جامعی که هم توانمندی شناختی و هم توانمندی آموزشی را در بر می گیردو قادر به تمایز این دو مفهوم است(داون –فلنگان-ساموئل-وین سنت ،2014).
در این پژوهش سعی بر این است که بر اساس رویکرد ها و تلفیق آنها در جهت توسعه توانمندی های دانشجویان گامی در راستای بهبود توسعه کیفی دانشگاه برداشت .لذا دانشجويان نيز بايد در طول تحصيل درك كنند كه دانشگاه چه انتظاراتي از فارغالتحصيلان دارند بر پایه آن برنامهريزي كنند. دانشجويان بايد بياموزند به بهترين نحو از تجربيات و فرصتهایی كه دانشگاه ارائه ميدهد بهره بگيرند، اعتمادبهنفس كسب کنند پس نیازمند شناسایی الزاماتی برای توانمندسازی میباشند که شامل: 1. ارزشها،2. ساختارها،3. مشخص بودن اهداف، مسئولیتها و اختیارات در سازمان،4. رهبری،5. فرآیندها،6. توزیع اطلاعات،7 . همکاریها، 8 . پرورش شایستگیها،9 . نظارت،10. اعتماد، صمیمیت و صداقت،11. پاداشها،12. غنیسازی مشاغل و ارتقای شغلی کارکنان (اﻣﻴﺮﻛﺒﻴـﺮي و ﻓﺘﺤـﻲ، 1393). امروزه رقابت جهانی و محیطهای دانشگاهی تغییرات اساسی را برای پاسخ به فشارهای فزاینده درزمینه بهبود کارایی و عملکرد، اجتنابناپذیر کرده است. تحقیقات نشان داده است که دانشگاههایی که توانمندسازی دانشجویان را در پیشگرفتهاند،به مزایای متعددی دستیافته اند که شامل افزایش سطح عملکرد و بهرهوری،افزایش کیفیت آموزشی و افزایش سطح دانش شغلی افزایش مهارت و تعهد، احساس مثبت داشتن دانشجویان است (حرآبادی،1385). دانشجویانی که خودشان را توانمند می دانند تضاد و ابهام در نقش کمتری را گزارش میدهند و در محیط خودکنترل بیشتری را بر محیط تجربه میکنند و این امر باعث کاهش محدودیتهای عاطفی میشود (میرکمالی،1390).
ابعاد مختلفی از دیدگاه پژوهشگران برای توانمند سازی ارائه شده است که به مهمترین و کاربردی ترین ابعاد مورد استفاده در این پژوهش پرداخته می شود.پنج بُعد کلیدی توانمندسازی اسپریتزر، میشرا (1992) به نقل از قنبری (1394) عبارت است از:1. احساس خود اثربخشی یا شایستگی : احساس شایستگی به این معنا است که کارکنان اعتقاددارند مهارت و توانایی لازم را برای انجام کارهای خوددارند. (آميچائي، كاتلين و ساموئل؛2008).
2. احساس خودسامانی،خود کارآمدی : هنگامی که افراد بهجای اینکه با اجبار در کاری درگیر شوند یا دست از آن کار بکشند، خود داوطلبانه در وظایف خویش درگیر شوند، احساس خودسامانی میکنند(کایو،2010).
3. پذیرفتن شخصی نتیجه : افراد توانمند احساس کنترل شخصی بر نتایج دارند. آنان بر این باورند که میتوانند تحت تأثیر قرار دادن محیطی که در آن کار میکنند، یا نتایجی که تولید میشود، تغییر ایجاد کنند. (ساسیادک،2006).
4. معنیدار بودن : کارمندان برای مقصود و یا اهداف فعالیتی که به آن اشتغال دارند، ارزش قائل میشوند و استانداردهای ذهنیشان را با آنچه که در شغل خود در حال انجام دادن هستند، متجانس میکنند(گرسلی،2004).
5. اعتماد :سرانجام افراد توانمند دارای حسی به نام اعتماد هستند و مطمئن هستند که با آنان منصفانه و یکسان رفتار خواهد شد( فاک ،2011).
در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎري از ﻣﺪل ﻫﺎي ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزي ﮐﻪ ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ فوق ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، در زیر به برخی از آنها اشاره می شود.
1.مورال سامویل (2016):در مدل نظری توانمندسازی روانشناختی در این مدل سامویل سه جزه مورد بررسی قرارگرفت:جز درون فردی (اعتماد به نفس -کارامدی- رهبری موثر)جزء رفتاری (رفتار رهبری موثر – مشارکت اجتماعی- مشارکت آموزشی) جزء تعاملی (استاد برجسته – منابع مناسب- بکارگیری تجهیزات و منابع)
سه جزء تئوری توانمندسازی در این مدل نشان دهد که یک جامعه توانمند شامل اجزاء درون سازمانی، تعاملی و رفتاری است. مولفه های درون سازمانی شامل روابط اجتماعی میان افراد مشابه مولفه های ارتباطی است. مولفه تعاملی در سطح جامعه تجزیه و تحلیل شامل سرمایه اجتماعی و کنترل اجتماعی و منابع اجتماعی مشترک برای حفظ ارتباطات مثبت اجتماعی در محله یا جامعه است. کلید مولفه رفتاری، ماهیت همکاری اقدامات اجتماعی برای بهبود دانشگاه، تاثیر سیاست ها یا به سادگی ایجاد آموزش های فراگیر و حمایتی است (آیر،2015).
2. مدل کتل هورن کارول(2015):
جامع ترین و به لحاظ تجربي مورد حمایت ترین نظریه در مورد ساختار توانایي هاي شناختي تا به امروز بوده است (رینولد، وینست و فیلچر جانزن،2013)این نظریه یک الگوي سه لایه اي مطرح مي کند؛ در لایه پایین تر توانایي هاي جزئي، در لایه میاني توانایي هاي گسترده تر و در بالاترین لایه نیز یک عامل عمومي معرفي شده است.نظریه کتل– هورن – کرول یک نظریه جامع است که هم توانمندي هاي شناختی و هم توانایی هاي تحصیلی را در بر می گیرد و قادر به تمایز میان این دو مفهوم است (دان، فلنگان، ساموئل، وین سنت وهمکاران، 2006 ).
3.مدل الگس کرایو( 2013):
مدیریت آموزشی در مراکز آموزشی اجرا میشود. در مفهوم کلی و عام، از دیدگاههای متفاوتی تعریف شده است. به عبارتی، مدیر هماهنگکننده و کنترلکننده فعالیتهای دستهجمعی برای رسیدن به هدف مطلوب سازمان با حداکثر کارآیی است. که توانایی ها و شایستگی های دانشجویان را باید با توجه به استعداد های شان شناسایی و تقویت کرد شناسایی استعداد، کسب توسعه واستقرار توانمندی های دانشجویان در دانشگاه ها امری ضروری است(کرایوپیشن،2013).
4.مدل یاهیا ملهم:
براساس این الگوی یاهیا ملهم (2004) عوامل موثر بر توانمندسازی عبارتند از: |
1. دانش و مهارت کارکنان: ارتقای مهارت و دانش کارکنان که رابطه مستقیمی با کارآفرینی و اثربخشی کارکنان .
2. اعتماد : رهبران، نیازمند اعتماد و انتشار قدرت و پذیرش ایدههای جدیدی هستند.
3. ارتباطات دو جانبه: وسیلهای است که دانش کارکنان را در مجاری ارتباطی سازمان برای خدمت بهتر به مشتریان گسترش خواهد داد. کانالهای ارتباطی و اطلاعاتی در سازمانها موجب ارتقای دانش و اعتماد سازمانی نیزمیشود.
4.انگیزه : توجه به نیازها و انگیزههای دانشجویان و پرداخت پاداش بر اساس عملکرد در این مدل مورد نظر است و پاداشهای معنوی (غیرمادی) نسبت به پاداشهای مادی از اهمیت بیشتر برخوردارند.
بررسي پيشينه پژوهش هاي انجام شده در اين حوزه نشان مي دهد که مشارکت و توانمندی دانشجویان نشان داد که همکاری می تواند ، یادگیری محتوا و علاقه را افزایش دهد، اما بستگی به سطح بالایی از مشارکت دانش جویان دارد. این تحقیق تأثیر استراتژی مشارکتی را بر روی خودمختاری و افزایش توانمندی مطرح ساخت که حمایت و درگیر شدن دانشجویان در طی بحث های مشارکتی رانشان میدهد. یافته های این پژوهش مشخص کننده استراتژی های طراحی و برنامه ریزی بر عهده اساتید است که تأثیر قابل توجهی بر مشارکت دانشجویان دارد.( باکراتزو ،2017).
رالف گ. برکت (2017) معتقد است که : خود هدایتی در یادگیری به دو ابعاد متمایز، اما مرتبط با هم اشاره دارد: به عنوان یک فرآیند آموزشی که در آن یادگیرنده مسئولیت اصلی را برای فرایند یادگیری می پذیردو به عنوان ویژگی با میل یا اولویت یادگیرنده برای پذیرش مسئولیت یادگیری و خود ارزیابی را به عهده دارد. کیان تانگ (2017)در کتاب خود با عنوان توسعه پایدار در آموزش بیان می کند که : برای رسیدن به اهداف، چشم انداز 2030 همه باید نقش داشته باشند خصوصا" آموزش و پرورش مسئولیت ویژه ای دارد و نیاز به تحول عمیق در مورد چگونگی تفکر و دانش، مهارت ها، ارزش ها و نگرش هاو یادگیری مادام العمر دارند یادگیری خودگردان، مشارکت و همکاری،بینش مسئله گرا، فراگیری دروس بین رشته ای ،یادگیری رسمی و غیررسمی و آموزش شهروندی از الزامات آموزشی می باشد. اسمارتی (2014)در تحقیق خود با عنوان تحول در دانشگاه معتقد است که خلق ایده ها و طرح های جدید جهت مقابله با فشارهای محیطی و تحولات می باشند که شرط لازم آن انگیزه و علاقه به یادگیری و نوآوری های جهانی است. استعداد و سوق دادن به خود شکوفایی و فراشناختی را فراهم می سازدو تحرک و تنوع خدمات در دانشگاه را افزایش داده و هزینه ها و ضایعات و اتلاف منابع را کاهش داده و موجب توسعه سطح رضایت شغلی دانشجویان و در نتیجه باعث افزایش بهره وری و رشد و بالندگی خواهد شد.
با توجه به مطالعات و بررسی های انجامشده هیچ پژوهش مستقلی در خصوص ارتقاء توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان مدیریت رسانه در ایران صورت نگرفته است بااینحال مطالعات چندی در مورد توانمندی در سازمانها صورت گرفته که به اختصار بیان میشود:
رامین غریب زاده در سال (1396)در مقاله ای با عنوان مدل یابی بین معنویت در محیط کار و با نقش میانجی گری توانمندسازی روانشناختی بیان می داردتوانمندسازی را فرایندی می داند که به وسیله آن مشارکت کنندگان محیط آموزشی شایستگی های خود را بهبود میب خشند و رشد حرفه ای خود را ارتقا می دهنداستفاده بهینه از توانایی ها منجر به استقلال و آزادی عمل می شود.
غلامرضا شمس در سال (1396) در مقاله ای با عنوان آسیب شناسی و اثر بخشی انتقال آموزش به محیط کار چنین بیان می کند که مهمترین کار جهت آماده سازی منابع انسانی استفاده از آموزش است آسیب در زمینه عوامل آموزشی به محیط کار را مورد بررسی قراردادند مدیران آموزشی به عنوان الگو باید آموخته های خود را به محیط انتقال به دهند.
سعید صفایی موحد در سال (1396) در مقاله ای با عنوان زیر پوست دانشگاه واکاوی پدیده استثمار آکادمیک در نظام آموزش عالی ایران که بر روی 40 دانشجوی دکتری و 12 استاد دانشگاه انجام شد امروزه پیش از گذشته نیاز به مشخص نمودن نقش و سهم دانشجویان در تولید آثار پژوهشی حس می شود لذا وجود سازوکارهایی قانونی ضروری به نظر می رسد در گیر بودن مسئولان دانشگاه و پذیرش بی رویه دانشجو فقدان سیستم نظارتی مناسب افول کیفیت اموزش و پرورش منجر به واقعیت نامطلوب در دانشگاه می شود.
پژوهشگر در اين پژوهش جهت شناسایی و توسعه توانمندي دانشجويان با توجه به مبانی نظری و ادبیات پژوهش براساس تلفیقی از 4 رویکرد(ارتباطی ، انگیزشی، شناختی، ساختاری)و ترکیب دو مدل (اسپریتز و کتل هورن کارول ) دو بعد و 12 مولفه مورد بررسي قرار ميگيرد: بعد مديريتي و بعدآموزشي.
مواردی از مهارت ها و توانمندی هایی مدیران رسانه را از نظر ابعاد مدیریت آموزشی، شامل:ایجاد هویت علمی، مدیریت مشارکتی، مدیریت کیفیت یادگیری جامع، مدیریت توسعه انسانی، مدیریت استراتژیک، مدیریت تعارض، مدیریت تغییر .مواردی از مهارت ها و توانمندی هایی مدیران آموزشی را از نظر ابعاد آموزشی شامل :تفکر انتقادی، فراشناختی و خود کارآمدی، تسهیم دانش، نوجویی وخلاقیت، فکرپروری و خرد ورزی، تقویت نفس که شناساییو مورد بررسی قرار گرفت .
سؤالات پژوهش:
1)ابعاد، مؤلفهها و شاخصهاي توانمندي مديريتي و آموزشي دانشجويان تحصيلات تکميلي مديريت رسانه دانشگاه آزاد اسلامي شهر تهران کدامند؟
2)وضعيت موجود توانمندي مديريتي و آموزشي دانشجويان تحصيلات تکميلي مديريت رسانه دانشگاه آزاد اسلامي شهر تهران با استفاده از چارچوب تدوينشده چگونه است؟
3) ميزان تناسب مدل پيشنهادي با استفاده از ديدگاه اساتيد و صاحبنظران چه اندازه قابلقبول است؟
روش پژوهش:
با استفاده از ادبيات پژوهش و تجربيات و پيشينه هاي مورجود در اين زمينه ابعاد و مولفه هاي توانمندی های دانشجویان مدیریتی و آموزشی در دانشگاههاي آزاد تهران شناسائي گرديد و با استفاده از در بخش از پژوهش12 مولفه و 80شاخص در زمينه توانمندی دانشجویان شناسائي و تعيين گرديد. در مرحله کمي پژوهش با استفاده از يافته هاي پژوهش در بخش کيفي و جمع بندي نظرات خبرگان در زمينه ابعاد و مولفه هاي توانمندی دانشجویان دانشگاه ها پرسش نامه اي محقق ساخته طراحي گرديد. تا با جمع آوري داده هاي واقعي از جامعه آماري به روش پيمايشي، مدل فرضي پژوهش آزمون شده و الگوي استقرار توانمندی دانشجویان مدیریتی و آموزشی براي دانشگاه هاي آزاد شهر تهران ارائه گردد. جامعه آماري پژوهش عبارتند از کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه دانشگاه آزاد تهران انتخاب شد. و با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه آماري 200نفر تعيين و به روش نسبي و طبقه اي توزيع گرديد. در نهايت 200پرسش نامه قابل قبول وارد فرايند تجزيه و تحليل پژوهش گرديد. در اين پژوهش براي تجزيه و تحليل داده ها از مدل يابي به روش PLS با استفاده از نرم افزار Smart-PLS براي برآورد ضرايب مسير Beta ، محاسبه معني داري ضرايب مسير، بدست آوردن آماره T از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی و آزمون مدل نهايي پژوهش استفاده شده است.
یافته های پژوهش:
جهت تببين و پيشنهاد مدل توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت رسانه نظریات و مدل های مختلفي گردآوری و مورد بحث و نتيجه گيری قرار گرفت. بر این اساس محقق تعداد متعددی از نظریات و مدل های معروف وکاربردی توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان را مورد قياس قرار داده که تلفیقی از مدل های اسپریتز(1997) ،کتل،هورن،کرول (2014) و بر اساس رویکردهای شناختی، ارتباطی، انگیزشی طبرسا (1391)، با رویکرد شناختی ضیاء الدین و کتل،هورن،کرول (1395) و رویکرد ساختاری دانه کار(1393) مدل پیشنهادی تنظیم شده است. براي ترسيم الگوي توانمندی دانشجویان دانشگاه هاي آزاد شهر تهران، با توجه به نبود الگوي داخلي و يا خارجي در اين زمينه، با استفاده از ادبيات پژوهش در حوزه هاي مرتبط به بررسي ارتباط و جايگاه هر يک از ابعاد دوازده گانه پژوهش به عنوان متغيرهاي مستقل پرداخته شد تا در نهايت الگوي مناسب براي توانمندی مدیریتی وآموزشی دانشجویان مدیریت رسانه دانشگاه هاي آزادترسيم شد. برای توسعه توانمندي مديريتي و آموزشي دانشجويان تحصيلات تکميلي مديريت رسانه دانشگاه آزاد اسلامي شهر تهران به شناسایی ابعاد و مولفه های در این پژوهش پرداخته شد.
درپژوهش فوق در بعد آموزشي: تفکر انتقادي، تقويت نفس نوجويي، تسهيم دانش و در بعد مديريتي: مديريت تغيير، مديريت استراتژيک، مديريت کيفيت يادگيري جامع، مديريت توسعه انساني ،مديريت مشارکتي. که بر اساس رويکردهاي انگيزشي و ارتباطي و ساختاري تنظيم شده است مولفهها و شاخصهاي هريک شناسايي شد و با مدل اسپريتزهم راستا ميباشد.
بر اساس ساختار تواناييهاي شناختي در بعد آموزشي: فراشناختي وخود کارآمدي، خود پنداري و خردورزي، در بعد مديريتي: ايجاد هويت علمي مولفهها و شاخصها مورد بررسي قرار گرفت. وبا مدل کتل، هورن، کرول (2014) هم سو ميباشد. در اين پژوهش 12مؤلفه اصلي دو بعد کلي براي بررسي جهت توانمندي مديريتي و آموزشي دانشجويان تحصيلات تکميلي مديريت رسانه در واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي شناسايي گرديد.
جدول شماره (1): ابعاد ومولفه وشاخصهاي توانمندي دانشجويان تحصيلات تکميلي
بعد مديريتي توانمندي دانشجويان تحصيلات تکميلي | |||||||
ابعاد | مولفه ها | رويکرد | تئوري پرداز | سال | شاخص | ||
توانمندي دانشجويان تحصيلات تگميلي از بعد مديريتي | مديريت تغيير | ساختاري دانه کار 1393 | طبيبي
زماني | 2018
1392 | تشخيص زمينههاي بهبود و پيشرفت مسئوليت پذير، انعطاف پذير پذيرش تغيير و عدم مقاومت درمقابل تغيير | ||
مديريت استراتژيک | ساختاري دانه کار 1393 | سوزان هارت
ابراهيمي | 2015
1396 | داشتن هدف و بررسي دقيق اهداف . شناسايي نقاط قوت و ضعف . شناسايي فرصت و تهديدها ارزيابي دقيق را ههاي انتخابي | |||
مديريت کيفيت يادگيري جامع | ساختاري دانه کار 1393
| توماس | 2017 | استفاده مطلوب از امکانات شناسايي نيازهاي دانشجويان توجه بيشتر برکيفيت آموزشي ايجاد محيط قابل اعتماد | |||
| مديريت توسعه انساني | انگيزشي طبرسا 1391 | اسمارتي
آکاما بهرامي | 2017
2016 1390 | رعايت عدالت و انصاف، مسئوليت پذير باور و احترام گذاشتن به دانشجويان جلب مشارکت و بهبود روحيه گروهي بهبودمهارت ارتباطي بين گروه | ||
مديريت مشارکتي | ارتباطي طبرسا 1391 | کيانتانگ باکراتزو نورمن | 2017 2017 2017 | جلب مشارکت در مباحث علمي کار گروهي، حمايت و پشتيباني اعتماد داشتن به همکاران | |||
ايجاد هويت علمي | شناختي ضياالدين 1395 کت. ه. کرول2014 | باکراتزو تانک وا
| 2017
2010 | درك ضرورت جهاني شدن آموزش ترغيب به نوآوري و فضاي پژوهشي مشخص بودن اهداف دوره آموزشي
| |||
بعد آموزشي توانمندي دانشجويان تحصيلات تکميلي | |||||||
ابعاد | مولفه ها | رويکرد | تئوري پرداز | سال | شاخص | ||
توانمندي دانشجويان تحصيلات تگميلي از بعد آموزشي | فراشناختي وخود کارآمدي | شناختي ضياالدين 1395 کتل هورن کرول2014 | نووافلا اسمارتي کايو | 2018 2017 2010 | توانايي حل مشکلات، خود ارزيابي بررسي، حل و کنار آمدن با مشکلات مهارت لازم در برنامه ريزي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده | ||
تفکر انتقادي | ارتباطي طبرسا 1391 | کيان تانگ ورکر
غفاريان
| 2017 2014
1396 | مهارت استنباطي، توانايي ارزيابي و تحليل، انتخاب بهترين راه حل داشتن انگيزه و نگرش مثبت براي يادگيري توانايي تصميم گيري در امور | |||
تقويت نفس | انگيزشي طبرسا 1391 | استين اوتهيم | 2017 | عدم قضاوت قاطعانه درباره ديگران متکي به خود، احساس خوشنودي احساس ارزشمندبودن | |||
| خود پنداري و خردورزي | شناختي ضياالدين 1395 کتل هورن کرول2014 | ورکر سامويل | 2014 2016
| توانايي تصميم گيري در موقع مشکل داشتن استقلال کافي در انجام کارها خلق ايدههاي جديد و محيط خلاق توانايي خلاقيت و نوآوري | ||
نوجويي | ساختاري دانه کار 1393 | استين اوتيم جهرمي | 2017 1394 | استقلال و جديت در کار ايجاد محيط خلاق، قدرت ابتکار عمل قدرت پردازش و خلق ايدههاي جديد | |||
تسهيم دانش | ارتباطي طبرسا 1391 | نورمن شمس مهارلويي صيف | 2017 1396 1396 1394 | توانايي توليد و خلق دانش اشتراک گذاري دانش آموخته شده ايجادهمفزايي علمي باانتقال اطلاعات انتقال دانش آموخته شده به ديگران |
با عنايت به يافتهها، شاخصهاي معني دار و قابل قبول هر يك از ابعاد و مؤلفههاي توانمندي مديريتي و آموزشي تحصيلات تکميلي مديريت رسانه در واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي از ديدگاه گروه خبرگان تعيين شدند، در نهايت بعد مديريتي با مولفههاي (مديريت تغيير، مديريت استراتژيک، مديريت کيفيت يادگيري جامع، مديريت توسعه انساني، مديريت مشارکتي، ايجاد هويت علمي) و بعد آموزشي با مولفههاي (فراشناختي وخود کارآمدي، تفکر انتقادي، تقويت نفس، خود پنداري و خردورزي، نوجويي، تسهيم دانش) مجموعا"با 12 مولفه و 80 شاخص را مورد سنجش قرار گرفت.
بررسي اين نتايج نشان ميدهد که خود پنداري و خردورزي با ميانگين 66/9 مهمترين مؤلفه در بحث توانمندي آموزشي دانشجويان تحصيلات تکميلي دانشگاهها است. با توجه اجماع نظر خبرگان مولفههاي خود پنداري و خردورزي با ميانگين (66/9) مهمترين مؤلفه مورد قبول بوده و داراي اهميت بيشتري است و بايد بيشتر به آن توجه شود و با مؤلفههاي اظهار شده درمطالب (داگلاس، 2013به نقل از مورال سامويل، 2016؛ ورکر، 2014؛ عامري، 1388؛ پکيورينا، 2017)مطابقت دارد. دومين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده اهميت نوجويي وخلاقيت با ميانگين 625/9 که با مطالعات (جهرمي 1396، به نقل از اسمارتي، 2017؛ شفائي مبصّري، 1389؛ سوکولا، 2015؛پاوت، بيسنت، 2005 به نقل از هاشم زاده، 1393؛ هورسبي، 2016؛ لوستر تارو، 2016)مطابقت دارد. سومين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده تقويت نفس با ميانگين 33/9که با يافتههاي (گمينيان، 1394؛ قلي فر، 1390 به نقل از اريسن، 2009)مطابقت دارد. چهارمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده تسهيم دانش با ميانگين 125/9که با يافتههاي (مهار لويي، صيف، 1394؛آراني، 2011،گاروين، 1992؛ نادلر، 1989؛شمس، 1396؛زنگنه، 1393به نقل ازهيکز، 2007؛ صالحي عمراني، 1391)مطابقت دارد. پنچمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده تفکر انتقادي با ميانگين 3/5 که با مطالعات (کيان تانگ، 2017؛ مونروي، 2015؛ استين اوتهيم، 2017؛ زايمرمن، 2011 به نقل از ساموئل، 2016)تطابق دارد. ششمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده فراشناختي و خود کارآمدي با ميانگين 6. 764 که با مطالعات (بناب، 1391؛ نوافله، 2018؛ رالف گ. برکت، 2017؛ باکراتزو، ؛اسمارتي، 2014؛ قمي، 2017) مطابقت دارد.
در بعد مديريتي نتايج به دست آمده از ميانگينها در هر مولفه مورد بررسي قرار گرفت .ايجاد هويت علمي با ميانگين 67/9 که مهمترين مؤلفه در بحث توانمندي مديريتي دانشجويان تحصيلات تکميلي دانشگاهها است. مهمترين مؤلفه مورد قبول بوده و داراي اهميت بيشتري است و بايد بيشتر به آن توجه شود با مطالعات (موحد، 1396؛ مارينا، 2015؛ مباشري، 1396؛ مطلبي فرد، آراسته، 1395)مطابقت دارد.
دومين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده مديريت توسعه انساني با ميانگين6/9 که با مطالعات (اسمارتي، 2017؛ ادوينسون، 2000؛ بوزبور ا، 2004؛ چن و همکاران، 2004 به نقل از بهرامي، 1390؛ نوريزان، آکاما، 2016 ؛ بوزبور ا، 2004؛ بوينتيس، 2009؛ بهرامي، 1390؛دانه کار، 1393) مطابقت دارد.
سومين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده مديريت کيفيت يادگيري جامع با ميانگين 5/9که با مطالعات (سازمان ملل متحد، 2017؛ جهرمي، 1394؛ توماس، 2017؛ پور جعفري، 1389؛فانگ، 2010) مطابقت دارد.
چهارمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده مديريت مشارکتي با ميانگين 2/9 که با مطالعات (نورمن، 2017؛ مباشري، 1396)مطابقت دارد.
پنجمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده مديريت استراتژيک با ميانگين 166/9مهمترين مؤلفه در بحث توانمندي مديريتي دانشجويان تحصيلات تکميلي دانشگاهها است که با مطالعات (كافمن و هرمن، 1374؛ ابراهيمي، 1396؛سوزان هارت، 2015) در يک راستا قرار دارد.
ششمين مولفه مورد از نظر ميزان ميانگين به دست آمده مديريت تغيير با ميانگين 875/8 که با مطالعات (اكبري، 1385 ؛ زماني، 1392؛ طبيبي، 2018) مطابقت دارد.
با انجام تحليل عاملي اكتشافي در هر روش برآورد، و نيز در قبل و بعد از دوران (روش دوران واريماكس انتخاب شد) ميبايد اشتراكات بارهاي عاملي بزرگ بر روي هريك از مؤلفهها و از سوي ديگر بررسي همداشتهاي مؤلفهها و ماتريس ماندههاي همبستگي نمونه مورد تحليل و ارزيابي قرار گرفتند. مقايسه نتايج بار عاملي گويه نشان ميدهد که برخي از بارهاي عاملي ضعيف تر ارتقا يافتهاند و از تعداد عوامل با بار عاملي بين 3/0 تا 5/0 کمتر شده است. و اين به اين معني است که حذف عوامل ضعيف به بهبود کيفيت مدل کمک کرده است. و تحليل عاملي در 77 شاخص مجددا مورد بررسي قرار گرفت
وضعیت مولفهها ی بعد آموزشی:
در بعد آموزشی، شش مولفه شناسائی و مورد ازمون قرار گرفته است. مولفه خود پنداری و خردورزی در وضعیت موجود با میانگین 27/7 بیشترین میانگین را بدست آورده و مولفه فراشناختی وخود کارآمدی با میانگین 76/6 کمترین میانگین را دارد. در وضعیت مطلوب، مولفه تفکر انتقادی با میانگین 71/9 بیشترین میانگین را دارد که نشان می دهد از نظر پاسخگویان در بعد آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید دارای تفکر انتقادی باشند و مولفه تقویت نفس با میانگین 24/9 کمترین میانگین را بدست آورده است. بیشترین اختلاف میانگین وضعیت موجود و مطلوب مربوط به مولفه فراشناختی وخود کارآمدی به میزان 79/2 و کمترین اختلاف میانگین مربوط به مولفه تقویت نفس به میزان 09/2 می باشد. که نشان می دهد در زمینه فراشناختی و خود کارآمدی بیشترین شکاف وجود دارد.در جدول 1 وضعیت میانگین مولفه های ابعاد آموزشی نشان داده شده است.
در جدول 2 میانگین مولفه های ابعاد مدیریتی نشان داده شده است.
وضعیت مولفهها بعد مدیریتی:
در بعد مدیریتی، شش مولفه شناسائی و مورد آزمون قرار گرفته است. مولفه مدیریت استراتژیک در وضعیت موجود با میانگین 31/7 بیشترین میانگین را بدست آورده و مولفه مدیریت توسعه انسانی با میانگین 14/7 کمتیرین میانگین را دارد. در وضعیت مطلوب، مولفه مدیریت توسعه انسانی 55/9 بیشترین میانگین را دارد که نشان می دهد از نظر پاسخگویان در بعد مدیریتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید به بحث توسعه انسانی اهمیت بیشتری بدهند و مولفه مدیریت تغییر با میانگین 34/9 کمترین میانگین را بدست آورده است. بیشترین اختلاف میانگین وضعیت موجود و مطلوب مربوط به مولفه مدیریت توسعه انسانی به میزان 41/2 و کمترین اختلاف میانگین مربوط به مولفه مدیریت تغییر به میزان 06/2 می باشد. که نشان می دهد در زمینه مدیریت توسعه انسانی بیشترین شکاف وجود دارد.
جدول شماره(2): وضعیت میانگین مولفههای بعد آموزشی
بعد | مولفه | وضعیت | میانگین | اختلاف میانگین | حد پایین | حد بالا | انحراف معیار | واریانس |
آموزشی | فراشناختی وخود کارآمدی | موجود | 764/6 | 788/2 | 4 | 10 | 587/1 | 519/2 |
مطلوب | 552/9 | 5 | 10 | 600/0 | 360/0 | |||
تفکر انتقادی | موجود | 008/7 | 699/2 | 4 | 10 | 558/1 | 427/2 | |
مطلوب | 707/9 | 7 | 10 | 396/0 | 157/0 | |||
تقویت نفس | موجود | 145/7 | 093/2 | 2 | 10 | 610/1 | 591/2 | |
مطلوب | 238/9 | 2 | 10 | 309/1 | 714/1 | |||
خود پنداری و خردورزی | موجود | 269/7 | 341/2 | 4 | 10 | 460/1 | 130/2 | |
مطلوب | 610/9 | 8 | 10 | 414/0 | 172/0 | |||
نوجویی | موجود | 247/7 | 236/2 | 5 | 10 | 504/1 | 261/2 | |
مطلوب | 483/9 | 8 | 10 | 452/0 | 204/0 | |||
تسهیم دانش
| موجود | 246/7 | 134/2 | 5 | 10 | 509/1 | 279/2 | |
مطلوب | 381/9 | 8 | 10 | 531/0 | 291/0 | |||
| بعد آموزشی | مطلوب | 50/9 | ---- | 4 | 10 | 456/0 | 208/0 |
جدول شماره(3): وضعیت میانگین مولفههای بعد مدیریتی
بعد | مولفه | وضعیت | میانگین | اختلاف میانگین | حد پایین | حد بالا | انحراف معیار | واریانس |
مدیریتی | مدیریت تغییر | موجود | 28/7 | 058/2 | 4 | 10 | 498/1 | 229/2 |
مطلوب | 34/9 | 8 | 10 | 512/0 | 269/0 | |||
مدیریت استراتژیک | موجود | 31/7 | 147/2 | 4 | 10 | 620/1 | 624/2 | |
مطلوب | 45/9 | 8 | 10 | 456/0 | 504/2 | |||
مدیریت کیفیت یادگیری جامع | موجود | 23/7 | 285/2 | 4 | 10 | 545/1 | 216/0 | |
مطلوب | 52/9 | 8 | 10 | 468/0 | 386/2 | |||
مدیریت توسعه انسانی | موجود | 14/7 | 408/2 | 4 | 10 | 516/1 | 219/0 | |
مطلوب | 55/9 | 8 | 10 | 477/0 | 298/2 | |||
مدیریت مشارکتی | موجود | 18/7 | 252/2 | 4 | 10 | 491/1 | 228/0 | |
مطلوب | 43/9 | 8 | 10 | 477/0 | 223/2 | |||
ایجاد هویت علمی
| موجود | 15/7 | 396/2 | 5 | 10 | 491/1 | 189/0 | |
مطلوب | 54/9 | 8 | 10 | 435/0 | 153/0 | |||
بعد مدیریتی | مطلوب | 9/47 | ----- | 4 | 10 | 391/0 | 229/2 |
در این پژوهش ابتدا مدل مفهومی اولیه پژوهش که برگرفته از مبانی نظری و پیشینه پژوهش در زمینه توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان مدیریت رسانه بود ارائه شد و سپس با تحلیل داده ها و مشخص شدن شاخص ها،مؤلفه ها، ابعاد و عوامل اثرگذار بر توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان مدل های نهایی پژوهش در شکل زیر ارائه شده است. تهيه الگوي توسعه توانمندی مدیریتی وآموزشی دانشجویان به دانشگاهها کمک خواهد کرد که يک ارزيابي دقيق و بهتري از وضعيت مؤلفههای توانمندی مدیریتی وآموزشی دانشجویان داشته باشند و بتوانند نقشه وضعيت فعلي دانشگاه را از منظر مدیران رسانه دانشگاه های آزاد ترسيم کنند .مدل طراحی شده در راستای مدل های پژوهشگران قنبری (1394؛ میشرا ،1992؛ زیمرمن ،1990؛ طالبیان ،1382؛کتل هورن کارول،2014؛ مورال سامویل،2016؛ الگس کرایو،2013؛ یاهیا ملهم ،2004؛ رابینز ،2002؛ مك لاگان و نل ،؛ اسپرتنزر ،1995؛توماس وولتهاوس ،1990؛كانگر و كاننگو ،2006) می باشد. این الگو ازتلفیقی از مدل های اسپریتز، کتل،هورن،کرول (2014) و بر اساس رویکردهای طبرسا (1391)، ضیاء الدین(1395) و دانه کار(1393) تنظیم شده است. در واقع رویکردهای مختلف و دیدگاه های مختلف توانمندی (ارتباطی ، انگیزشی، شناختی و ساختاری) الگو ميتواند رهبران، مديران و ذينفعان دانشگاه را براي پذيرش و باور اهميت بکار گيري توسعه توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان در دانشگاه اقناع نمايد.
بهمنظور ارائه الگو با استفاده ادبيات پژوهش و نتايج وضعيت دانشگاههاي آزاد تهران از نظر ابعاد و مؤلفههاي توانمندي مديريتي و اموزشي مدل نهايي پژوهش در 8 بخش طراحي و آماده گرديد. بخشهاي هشتگانه مدل عبارتند از:اهداف، رويکردها، الزامات، فرايند و درجه تناسب سازو کارهاي آموزشي و درجه تناسب سازو کارهاي مديريتي، پيشنهادات، و بخش مدل آماري که ميزان تأثير هر يک از ابعاد توانمندي مديريتي و آموزشي را نشان ميدهد. در مرحله بعدي پژوهش، الگوي احصا شده براي تعيين درجه تناسب الگو و همچنين دريافت نظرات و پيشنهادات به متخصصان مرتبط با موضوع ارائه گرديد؛ بدين منظور نظرات 30 نفر از متخصصان در قالب پرسشنامه درجه تناسب الگو دريافت گرديد. پيشنهادات و نقطه نظرات ارائه شده براي هر بخش مدل توسط متخصصان بررسي شد و با توجه به دريافت نکات و پيشنهادات ارزشمند، در بخشهاي از مدل اصلاحات جزئي اعمال گرديد. در اين مرحله بهمنظور تعيين درجه تناسب الگو با استفاده آزمون t تک نمونهاي، اطلاعات جمعآوري شده از متخصصان مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج اين آزمون نشان ميدهد تفاوت ميانگين الگو ارائه شده در کليه بخشها با ميانگين مورد انتظار در سطح خطاي 1 درصد معنيدار است (01/0<P). بنابراين الگوي ارائه شده در بخشهاي اهداف، رويکردها، الزامات، فرايند و درجه تناسب سازو کارهاي آموزشي و درجه تناسب سازو کارهاي مديريتي، پيشنهادات، و بخش مدل آماري با اطمينان 99 درصد از نظر متخصصان مورد تاييد قرار گرفت است. بنابراين با توجه به نتايج به دست آمده از تحقيق حاضر وتأييد نتايج آن توسط تحقيقات قبلي و نظريه هاي موجود مي توان نتيجه گرفت كه مدل پيشنهادي از يك پشتوانه ي نظري و تجربي واعتبار كافي برخوردار است وطراحي اين مدل مي تواند گام مؤثري در جهت توانمندسازي مديران دانشگاه آزاد اسلامی باشد.
شکل شماره (1) : الگوي توسعه توانمندی مدیریتی و آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد تهران.
بحث و تفسیر :
دنیای امروز پر از پیچیدگی هایی است که دانشگاه ها را درزمینه رشد و تعالی با مشکلات بسیاری مواجه ساخته است. مدیران و مسئولین دانشگاه به عنوان برنامه ریزان، سازمان دهندگان و رهبران؛ با چالش های فراوان روبه رو کرده است؛ بنابراین در جهان پویا و پیچیده امروز، تغییر اساسی یک اختیار نیست، بلکه یک الزام می باشد. از طرف دیگر اساساً دانشگاه نهاد تولید معنا و نهاد تفکر و عقلانیت وعلم ورزی است. با مهارت و شایستگی ها و قابلیت خود رهبری وخودکارآمدی دانشجویان در دانشگاه می توان نقد و روشنگری اجتماعی و رقابت بین دانشگاهی را توسعه داد. عدم واقف بودن اساتید و دانشجویان به توانمندی هایشان و نداشتن اعتماد به نفس و خود باوردی منجر به ضعف نارسایی های آموزشی و پژوهشی در دانشگاه می باشد . با توجه به وجود خلأها ی موجود در شناخت و شناسایی توانمندی های دانشجویان و عدم آگاهی بسیاری از دانشجویان نسبت به وجود توانایی های خود و نداشتن آگاهی های لازم نسبت به توسعه و ارتقاء آن و همچنین عدم پذیرش این توانمندی ها توسط مدیران و اساتید دانشگاه و نداشتن مدل جامعی برای توسعه توانمندی های دانشجویان مدیریت آموزشی ضرورت انجام پژوهش را ایجاد می کند. هدف از انجام پژوهش، شناسایی ابعاد و مولفه های توانمند سازی دانشجویان مدیریت آموزشی در دانشگا های آزاد تهران و ارائه سازوکارهای اجرایی جهت ارتقاء توانمندی دانشجویان وسپس طراحی مدل توسعه توانمندی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران است مدل ارائه شده در این پژوهش می تواند گامی مثبت در جهت شناخت توانمندی های مدیریتی وآموزشی دانشجویان باشد ومنجر رشد شایستگی و حرفه ای دانشجویان شود.
نتیجه گیری :
با توجه به جهانیشدن و نیاز به رقابت، سازمانها باید مدیریت خود را باسیاستهای جدید مجدداً تغییر داد تا بتوانند قدرت رقابتی خود را توسعه دهند. برای این منظور، دانشجویانی خلاق و توانمند لازم است که با عملکرد موردنظر بتوانند در پیشبرد تصویر و رونق سازماندهی دانشگاهها کمک کنند. به همین دلیل مدل ارائه شده در این پژوهش بر اساس ساز و کارهای اجرایی ارائه شده می تواند منجر به توسعه کیفیت آموزشی و مدیریتی در دانشگاه های آزاد اسلامی استان تهران شود.از طریق مدل ارائه شده می توان یک فرهنگ مدیریتی دردانشگاه ایجاد کرد. بهره گیری مناسب و اجرایی شدن این مدل می تواند پاسخگوی چالش هایی نظیر جهانی سازی آموزش عالی، ایجاد هویت علمی و نوجویی ، تغییر ارزش دانش دانشگاهی، ایجاد مدیریت کیفیت جامع با برنامه ریزی استراتژیک و رقابت با دانشگاههای دولتی باشد. از طرف دیگر توسعه توانمندی های مدیریتی و آموزشی بر اساس مدل ارائه شده می تواند تفکر تحلیلی و خرد انتقادی و توسعه فراشناختی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین دانشگاهیان اعم از اعضای هیئت علمی که از چالش های دانشگاه است را بهبود دهد.
پیشنهادات برای پژوهش آینده :
از آموزش عالي انتظار ميرود دانشجويان نهفقط واجد مهارتهاي عقلاني و مديريتي و استدلالي بلکه داراي مهارتهاي لازم جهت داشتن مدرسين و مديران موفق براي درک توسعه اجتماعي و خدمت به جامعه باشند لذا پژوهشگر رهنمودهای زیر را پیشنهاد می نماید:
شناسايي و بهکار بستن استعدادهاي اصلي دانشجويان
جلوگيري از واردکردن صدمههاي احساسي و دروني به دانشجويان
ارج نهادن و احترام گذاشتن به دانشجويان
کسب مهارتهاي رهبري، روابط انساني، روابط گروهي و ارزشيابي توسط مديران آموزشي
تقويت باور انجام دادن کار، و مسئوليت بهينهسازي دانشگاه در اساتيد
فراهم ساز زمينه مشورت و تبادل نظر علمي توسط مديران آموزشي
بهرهگيري از نظام مديريت مشارکتي براي موفقيت مديران در توانمندسازي اساتيد
اجراي برنامههاي تخصصي براي اساتيد براي افزايش اعتمادبهنفس رشد حرفهاي توسط مديران آموزشي
فراهم کردن محيط سالم براي اساتيد جهت احساس امنيت و آزادي در تصميمگيريها و فعاليتهاي صميمانه توسط مديران آموزشی.
منابع فارسی:
1. امیر کبیری،علی رضا.، فتحی ، صمد. ( 1393 ). ،بررسی ارتباط ابعاد توانمندی روان شناختی با کارآفرینی درون سازمانی،مجله مدیریت صنعتی، ص99-124.اسكندري، مجتبي.(1381). طراحي و تبيين الگوي توانمندسازي مديران كاروان هاي حج و اوقاف،تهران.
2. آراسته،حمید رضا؛مطلبی فرد، علیرضا؛نوه ابراهیم ،بیژن.(1395). واکاوای عوامل موثر بر شکل گیری و توسعه کژکارکردی های آموزشی در ایران،فصلنامه مدیریت وبرنامه ریزی در نظام ههای آموزشی ،شماره 17.
3. پیرمرادی،نسرین .(1389). توانمندسازی و تحول سازمانی، ماهنامه تدبیر- سال نوزدهم- شماره 195.
4. طبرسا،غلامعلی ، آهنگر، نرگس.(1387). توانمندسازي كاركنان ، محتوا، ماهيت، روش ها وكاركردها، شماره 29 ، ص 68.
5. قنبری،سیروس.(1394). تبیین نقش میانجی توانمندسازی روان شناختی کارکنان در رابطة میان مدیریت اثربخش و تعالی سازمانی، مدیریت فرهنگ سازمانی ،دورة 31 ، شمارة 2، ص 131-.134
6. کاشانی،مجید.(1392). آموزش و پرورش، حیاتی ترین ابزار در مسیر توسعه ي پایدار، مجله توسعه اموزش و پرورش،ش 67.
7. کینلا، دنيس.( 1383). توانمندسازی منابع انسانی. ترجمه ايرانژاد پاریزی ،م .، سليميان.،م، تهران،انتشارات مديران.
8. گمینیان ،وجیه .(1394) توانمندی در آموزش و پرورش .فصلنامه مدیریت در آموزش و پرورش،شماره35و36.
9. حرآبادی فراهانی، مجید.( 1385 ). بررسی رابطه بين ساختار سازمانی و توانمندسازی كارمندان صف و ستاد بانک پارسيان شعب تهران. پايان نامه كارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.
10. جهرمی ،امین .( 1394). بررسی رابطه بین عشق به یادگیری با نوآوری جهانی در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جهرم،مجله مرکز مطالعات و توسعه علوم پزشکی یزد،دوره دهم ،شماره2،ص174-183.
11. غریب زاده، رامین؛ مرتضی زاده، علی اکبر؛ دادجو، آزاده.(1396)..نقش اخلاق حرفهای مدیران در تعالی سازمانی؛ با میانجیگری اشتیاق شغلی. فصلنامه نور. مجله: اخلاق زیستی » زمستان - شماره 22 (12 صفحه - از 59 تا 70).
12. ضیاء الدینی، محمد.(1395).هوش هیجانی و روانشناختی ،فصلنامه رواشناسی، رفسنجان.
13. شمس ،غلامرضا.(1396). آسیب شناسی و اثربخشی انتقال آموزش به محیط کار ، فصلنامه آموزش و توسعه انسانی ، سال 4، شماره،13.ص 37-58.
14. محمود زاده، ابراهیم؛رحمدل، ناصر .(1393).مدیریت دانش راهبردی - رابطه بین نوآوری و عملکرد علوم اجتماعی .مطالعات بین رشته ای دانش راهبردی . زمستان ، سال پنجم
15. رضایی، حسین.(1385). تواناسازی با سه کلید. مجله رشد مدیریت مدرسه. شمارة ٥.
16. رحمدل، ناصر؛ محمود زاده، ابراهیم. (1393).مدیریت دانش راهبردی - رابطه بین نوآوری و عملکرد. علمی-پژوهشی (وزارت علوم). سال پنجم - شماره 17 .(24 صفحه - از 53 تا 76).
17. دانه کار،فائزه .(1394). مفاهیم و راهبردهای توانمند سازی کارکنان،ترجمه کتاب توانا سازی کارکنان (اسکات و ژاف).مجله تدبیر.
18. موحد،سعید .(1396).زیر پوست دانشگاه ،واکاوی پدیده اسثمار اکادمیک در نظام اموزشی عالی ایران،فصلنامه برنامه درسی اموزش عالی ،شماره 15.
19. مدهوشي،مهرداد.؛ طبیبی،محمد رضا.( 1394). بررسي رابطه بين استراتژيها، توانمندسازها و قابليت هاي فرايند مديريت دانش با توانمندسازي كاركنان، پژوهشنامه ي مديريت اجرايي،علمي –پژوهشي ،سال هفتم، شماره ي سيزدهم.
Refrence:
20. Bakera, Tzu. (2017). ContemporaryEducational Psychology, Volume 51, Pages 253-266.
21. Qian Tang. (2017). Education for Sustainable Development Goals, France, Published by the United Nations Educational, Scientific and Cultural.
22. RalphG.BrockettRalph. (2017). ducation Development Goals Dennis Frezzo. (2017). B y 2020 it's estimated there will be 1.5 million new digitised jobs across the globe Image.
23. Paul Warwick., Lynne Wyness., Hugh Conway. (2017). Managing educational change from students' perspectives of an undergraduate sustainable business program, Culture and Social Interaction.
24. Thomas K.F, Chiu, Ida A.C. Mok. (2017). Learner expertise and mathematics different order thinking skills in multimedia learningOriginal Research Article, Computers & Education, Volume 107, Pages 147-164.
25. Morrel-Samuels, S. (2016).Psychological Empowerment AmongUrban Youth: Measurement Model and Associations with Youth Outcomes.
26. Myerson Terry. (2017). Empowering students and teachers of today to create the world of tomorrow.
27. Hadiyanti, puji. (2016). Student of Postgraduate School of UPI Bandung, Indonesia. Vol.7, No.29.
28. Zimmerman, M. A . (2016).Facultyof nformation andCommunication Technology, International Islamic University Malaysia, P.O Box 10, 50728.
29. Van Hecke A5. (2016). Patient empowerment, patient participation and patient-centeredness in hospital care: A concept analysis based on a literature review. Ec; 99(12):1923-1939. Doi: 10.1016/j.pec.2016.07.026. Epub 2016 Jul 18.
30. Aiyer S, Zimmerman M, Morrel-Samuels S, Reischl T. (2015). From Broken Windows to Busy Streets: A Community Empowerment Perspective. Health Education and Behavior; 42(2):137–147.
31. Marina, N. (2015). Early professional socialization of university student in Russia. Scoal and behavioral science.vol 200.
32 .Martina Smorti. (2014). Sensation Seeking Self-Efficacy Effect On Adolescents RiskyDriving And Substance Abuse.
33. Davenport, Thomas H. & James E. Short. (2011).The new industrial engineering information technology and business process redesign. Sloan Management Review. 31(4): 11-28.
34. Melhem yahya. (2004). he antecedents of customer contact employees empowerment « Employee Relation, v. 26 N.1, p.72-93.
35. Thomas. K & Velthouse. B. (1990). “Cognitive elements of empowerment: an interpretive model of intrinsic task motivation”, Academy of management review, No.15, PP 666-681....
Providing a Development Model for Management and Education of the Empowerment of Graduated Students of the Islamic Azad University in Tehran.
Media management) Case :)
ABSTRACT:
This research was conducted with the aim of providing a model for developing managerial and educational Empowerment of graduate students of Media management of Islamic Azad University, Tehran. The research method was a quantitative approach .The present study is applicable to the target dimension. The statistical population of this study was 200 students of Ph.D. and Master Students of Islamic Azad University of Tehran who were selected by random sampling according to Morgan table. A data collection tool is a researcher-made questionnaire. In order to formalize the questionnaire, experts ' opinions were used. The reliability of the questionnaires was also assessed using Cronbach's alpha test. Due to data analysis, inferential statistics such as t-test, Spss, PLS and exploratory factor analysis. Using the theoretical bases of a combination of four approaches and two models, 12 components and 80 indicators of university students' empowerment were studied. The findings of the study indicate that the graduated students of the statistical society are in a better position than managers in terms of managerial capabilities. The development of managerial and Educational capabilities based on the presented model can improve critical thinking and critical micro-thinking and meta-cognitive development in graduated students and faculty members who challenge the university.
Keyword: Management Empowerment, Educational Empowerment, Media management Students.