تحلیل جنبه‌های تعلیمی «قصه‌های مجید» بر مبنای نظریة هوش‌های چندگانة گاردنر

الموضوعات : .

محمد طاهری ¹

1 - دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران.

تاريخ الإرسال : 06 الأحد , ذو القعدة, 1446 تاريخ التأكيد : 06 الخميس , صفر, 1447 تاريخ الإصدار : 01 الأحد , رجب, 1447

الکلمات المفتاحية: قصه‌های مجید, نظریة هوش‌های چندگانه, هاوارد گاردنر, هوشنگ مرادی کرمانی.,

ملخص المقالة :

«قصه‌های مجید» به عنوان یکی از آثار برجسته و کلاسیک ادبیات کودک و نوجوان ایران، هم به دلیل جذابیت‌های داستانی و روایت صمیمانه‌اش و هم به جهت برخورداری از لایه‌های عمیق تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی در شخصیت‌پردازی قهرمان اصلی‌اش، مجید، همواره مورد توجه ویژه مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است. در این مقاله، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و به‌کارگیری ابزار تحلیل محتوای کیفی، ابتدا به معرفی دقیق و تفصیلی نظریة هوش‌های چندگانه گاردنر، شامل هوش کلامی-زبانی، منطقی-ریاضی، فضایی، بدنی-جنبشی, موسیقایی, میان‌فردی, درون‌فردی و طبیعت‌گرا، و مؤلفه‌های گوناگون ادبیات تعلیمی پرداخته‌ایم. در ادامه، جلوه‌های هر یک از این انواع هوش در شخصیت پیچیده و در حال رشد مجید و همچنین سایر شخصیت‌های کلیدی داستان، و نیز در ساختار روایی و محتوای غنی داستان‌ها، مورد بررسی و تحلیل قرار داده‌ایم. نتایج پژوهش حاکی از آن است که شخصیت مجید، تجلی بسیار بارزی از هوش‌های کلامی-زبانی، میان‌فردی و درون‌فردی است و نویسنده به طور ماهرانه‌ای از این هوش‌ها برای انتقال مفاهیم تعلیمی و تربیتی، به شیوه‌ای غیرمستقیم و تأثیرگذار، بهره برده است. «قصه‌های مجید» با ارائه الگوهای رفتاری مثبت و منفی، طرح مسائل اخلاقی و اجتماعی در بستری واقعی و قابل همذات‌پنداری، و استفاده از زبانی ساده، روان و در عین حال غنی، کارکردهای اساسی ادبیات تعلیمی را به بهترین شکل به نمایش می‌گذارد.

المصادر:

آرمسترانگ، توماس. (1392). هوش‌های چندگانه در کلاس درس. ترجمه مهشید صفری. تهران: نشر مدرسه.
استرنبرگ، رابرت جیمز و استرنبرگ، کارین. (1402). روان‌شناسی شناختی. ترجمه سید کمال خرازی و الهه حجازی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات سمت.
سام‌خانیانی، علی‌اکبر، و موسوی‌نیا، سیده زهرا. (۱۳۹۳). نقد رویکرد پدیدارشناختی هوسرلی در قصه‌های مجید. مجله علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، شمارة۱۰، ۵۵-۷۴.
مرادی کرمانی، هوشنگ. (۱۳۸۱). قصه‌های مجید. تهران: انتشارات معین.
هاشمیان، لیلا.، و رجبی همدانی، مهسا. (۱۳۹0). بررسی قصه‌های مجید هوشنگ مرادی کرمانی از منظر تربیتی و اجتماعی. عرفانیات در ادب فارسی، شمارة9، ۱۱-۲۳.
Fleetham, Michael. (2006). Multiple Intelligences in Practice: Enhancing Self-esteem and Learning in the Classroom. London: Bloomsbury Publishing.
Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York: Basic Books.
Gardner, H. (1993). Multiple Intelligences: The Theory in Practice. New York: Basic Books.
Gardner, H. (1999). Intelligence Reframed: Multiple Intelligences for the 21st Century. New York: Basic Books.
Mulholland, Neil (Ed.). (2007). The Psychology of Harry Potter: An Unauthorized Examination of The Boy Who Lived. Dallas: BenBella Books.
Nodelman, P. (1992). The Pleasures of Children’s Literature. New York: Henry Holt.
Norton, Donna E., & Norton, Saundra E. (2003). Through the Eyes of a Child: An Introduction to Children’s Literature. Merrill Prentice Hall, Upper Saddle River.