تحلیل نگرش‌های فرهنگی و اجتماعی نسبت به مشارکت زنان در ورزش

الموضوعات : Sport Management

شهلا رفیعی ¹ , الهام مشکل گشا ² , احمدرضا عسکری ³

1 - گروه علوم ورزشی، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 - گروه علوم ورزشی، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 - گروه علوم ورزشی، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

تاريخ الإرسال : 01 الثلاثاء , ربيع الثاني, 1447 تاريخ التأكيد : 12 الإثنين , جمادى الأولى, 1447 تاريخ الإصدار : 20 الثلاثاء , جمادى الأولى, 1447

الکلمات المفتاحية: تحلیل لایه‌ای علی, ورزش سلامت محور, مشارکت زنان, نگرش فرهنگی- اجتماعی,

ملخص المقالة :

هدف: هدف از این مطالعه بررسی نگرش­های فرهنگی و اجتماعی نسبت به مشارکت زنان در ورزش بر اساس روش تحلیل لایه­ای علّی بود.

روش پژوهش: از منظر رویکرد استقرایی، از منظر جهت­گیری بنیادی، از منظر شیوه گردآوری داده­ها کیفی بود. مشارکت‌‌کنندگان این پژوهش را متخصصان و خبرگانی از حوزه‌های متنوعی همچون علوم ورزشی، جامعه‌شناسی ورزشی، روان‌شناسی ورزشی، تغذیه، سیاست‌گذاری در حوزه ورزش زنان، و رسانه تشکیل ‌‌دادند. روش نمونه­گیری هدفمند بود و براساس اشباع نظری 21 مصاحبه انجام شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل لایه‌ای علّی استفاده شد.

یافته ­ها: یافته نشان داد عوامل اجتماعی ازجمله کمبود زیرساخت‌های ورزشی مناسب زنان، نگرش‌های سنتی و کلیشه‌های جنسیتی، کمبود الگوهای موفق ورزشی زن، ضعف در فرهنگ‌سازی و آموزش ناهنجاری­های اجتماعی و عوامل فرهنگی شامل عدم آگاهی کافی از فواید ورزش، غلبه گفتمان "لاغری به هر قیمتی، ضعف فرهنگ ورزش همگانی، ضعف در بازنمایی رسانه‌ای ورزش زنان؛ بر مشارکت زنان در ورزش تاثیرگذار است.  

نتیجه­ گیری: انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک چندین روند کلیدی در ورزش سلامت‌محور زنان شکل بگیرد: افزایش دسترسی و امکانات ورزشی، افزایش آگاهی عمومی و تغییر نگرش‌ها نسبت به ورزش زنان، همچنین استفاده از فناوری‌های نوینی که ایجاد انگیزه برای مشارکت فعال در ورزش را تسهیل کنند.

المصادر:

اندام، رضا، اقایی، علی¬اکبر، عنبریان، مهرداد، پارساجو، علی (1395). تحلیل راهبردی ورزش قهرمانی بانوان استان همدان با استفاده از تکنیک SWOT، پژوهش¬های معاصر در مدیریت ورزشی، (12)6، 16-1.
اسداللهی، احسان (1403) تحلیل آثار تربیتی ـ اجتماعی توسعه و ترویج ورزش همگانی در حاشیه کلان‌شهر مشهد مقدس، مجله نوآوری در مدیریت ورزشی، (4)1، 1-17
خبیری، محمد (1370). ملاحظات روانشناسی در تجویز تمرین، مجموعه سخنرانی کنگره علمی ورزش همگانی.
خزایی، سعید؛ جلیلوند، محمدرضا؛ نصرالهی؛ سطی، لیلا (1392). بررسی نظری روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها در حوزه آینده پژوهی، فصلنامه مطالعات آینده پژوهی، 2(6)، 71-102.
رهبری بریس، محمد جواد، قاسمعلی¬پور، حسن، زرگر، طیبه (1403). تحلیل جامعه شناختی تبعیض منزلت اجتماعی ورزش بانوان، مطاالعات جامعه شناختی در ورزش، شماره2، دوره4، انتشار آنلاین. https://sanad.iau.ir/Journal/4s/Article/1104073
ذکایی، محمدسعید، صدیقی، سعیده (1396). زنانگی و ورزش، مطالعات اجتماعی و روانشناختی زنان (مطالعات زنان سابق)، 13، 2 (43).
طاهری دمنه، محسن. (1394). بررسی تحلیلی تصاویر آینده جامعۀ ایرانی در ذهن جوانان تحصیل‌کرده کشور بر اساس روش تحلیل لایه‌ای علّی (CLA)، رساله دکتری آینده پژوهی، دانشگاه تهران.
فدایی ده چشمه، معصومه؛ حسینی¬نیا، سیدرضا؛ رحمتی، محمدمهدی؛ باقری، هادی (1404) جنسیت و تبعیض: مطالعه‌ای درباره ورزشکاران زن، فصلنامه مطالعات در مدیریت و بازاریابی ورزشی، (1)6، 125-140
مرتضایی، لیلا، ناظمی، مهدی، اندام، رضا(1393) مقایسه انگیزه¬های مشارکت زنان در ورزش¬های تفریحی آبی (مطالعه موردی : زنان استان خراسان رضوی)، رویکردهای نوین در مدیریت ورزشی، (7)2، 73-63
Andam, R., Aghaei, A., Anbarian, M., & Parsajoo, A. (2016). Strategic analysis of women's championship sports in Hamedan province using SWOT technique. Contemporary Researches in Sports Management, 6(12), 1-16.doi: 10.22084/smms.2017.5659.1586 (in Persian)
Asadollahi, E. (2024). Analysis of the socio-educational effects of the development and promotion of public sports in the suburbs of Mashhad. Journal of Innovation in Sports Management, 4(1), 1-17https://sanad.iau.ir/Journal/jism/Article/797002 (in Persian)
Bajramovic, I., Bjelica, D., Krivokapic, D., Likic, S., Jeleskovic, E., Curic, M., & Vukovic, J. (2022). Gender differences in physical activity, physical fitness and well-being of students during the lock-down due to COVID-19 pandemic. Journal of Anthropology of Sport and Physical Education, 6(1), 21–23. https://doi.org/10.26773/jaspe.220104
Campillo-Sánchez, J., Borrego-Balsalobre, F. J., Díaz-Suárez, A., & Morales-Baños, V. (2025). Sports and sustainable development: A systematic review of their contribution to the SDGs and public health. Sustainability, 17(2), 562. https://doi.org/10.3390/su17020562
Chong, C. Y., Tan, C. X., Tsai, M. C., Tan, S. S., Hariyono, H., & Tan, S. T. (2024). Gender differences in dietary intake and physical activity among university students: a post-COVID-19 pandemic study. Nutrition & Food Science, 54(7), 1190-1201 https://doi.org/10.1108/NFS-01-2024-0015
Cowley ES, Schneider J (2025) “Isometimes feel like I can’t win!”: An exploratory mixed-methods study of women’s body image and experiences of exercising in gym settings. PLoSONE 20(1): e0316756. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0316756
Dallmeyer, S., Wicker, P., & Breuer, C. (2018). The relationship between sport-related government spending and sport and exercise participation: The role of funding size, period, and consistency. International Journal of Health Promotion and Education, 56(4–5), 237–247. https://doi.org/10.1080/14635240.2018.1513161
Di Martino, G., della Valle, C., di Cagno, A., Fiorilli, G., Calcagno, G., & Conte, D. (2025). The role of sports in building resilience: A machine learning approach to the psychological effects of the COVID-19 pandemic on children and adolescents. Sports, 13(2), 37. https://doi.org/10.3390/sports13020037
Eldos, Ayona, Shamshadali Perumbalath, Vinu W(2025) Women’s sports injuries: A bibliometric study of research trends and futureApunsm Sports Medicine 60 (2025) 100469 , Contents lists available atApunts Sports Medicine,pp1-13 https://doi.org/10.1016/j.apunsm.2024.100469
Fadaei Deh Cheshmeh, Masumeh. Hosseininia Seyed Reza , Rahmati, Mohammad Mehdi, Bagheri ,Hadi (2024) Gender and Discrimination: A Study About Female Athletes, Research in Sport Management and Marketing Vol. 6, No.1. Winter .2025, 125 – 141 https://doi.org/10.22098/RSMM.2024.15654.1395 (In Persian).
Haseena, V. A. (2015). The ways for women empowerment through sports. Journal of Culture, Society & Development, 10, 66-70 https://www.iiste.org/Journals/index.php/JCSD/article/viewFile/24793/25396.
Grogan, S. (2017). Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women and children (3rd ed.). Routledge. Doi:10.4324/9781003100041
Kay, T. (2009). Developing through sport: Evidencing sport impacts on young people. Sport in Society, 12(9), 1177–1191 https://doi.org/10.1080/17430430903137837
Kim, Y. (2025). The effects of smoking, alcohol consumption, obesity, and physical inactivity on healthcare costs: A longitudinal cohort study. BMC Public Health, 25(1), https://doi.org/10.1186/s12889-025-22133-4
Khabiri, M. (1991). Psychological considerations in exercise prescription. Proceedings of the Congress on Public Sports. (in Persian)
Khazaei, S., Jalilvand, M. R., & Nasrollahi, L. (2013). A theoretical study of the Causal Layered Analysis (CLA) method in the field of futures studies. Futures Studies Quarterly, 2(6), 71-102. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1054469/ (in Persian)
Martín-Rodríguez, A., Gostian-Ropotin, L. A., Beltrán-Velasco, A. I., Belando-Pedreño, N., Simón, J. A., López-Mora, C., ... & Clemente-Suárez, V. J. (2024). Sporting mind: The interplay of physical activity and psychological health. Sports, 12(1), 37 DOI: 10.3390/sports12010037
Mortazai, L., Nazemi, M., & Andam, R. (2014). Comparison of participation motivations of women in recreational water sports (Case study: Women of Khorasan Razavi Province). Novel Approaches in Sports Management, 2(7), 63-73. http://ntsmj.issma.ir/article-1-404-fa.html (in Persian)
Rua-Alonso, M., Bovolini, A., Costa-Brito, A. R., Vaz, C., Marques, E., Serra, N., ... & Vila-Chã, C. (2023, November). Exploring perceived barriers to physical activity among older adults living in low-population density regions: Gender differences and associations with activity dimensions. In Healthcare (Vol. 11, No. 22, p. 2948). MDPI
doi: 10.3390/healthcare11222948
Rahbari, M. J., Ghasemalipour, H., & Zargar, T. (2024). Sociological analysis of social status discrimination in women's sports. Sociological Studies in Sport, 4(2). https://doi.org/10.30486/4S.2024.1104073(in Persian)
Sun, N., Chen, L., Liu, W., & Zheng, Z. (2025). Gender differences in campus walkways: Exploring the relationships between perceived walking environment, exercise and academic self-efficacy in China. Journal of Transport & Health, 41, 102005. https://doi.org/10.1016/j.jth.2025.102005
Tiggemann, M., & Zaccardo, M. (2015). Exercise to be fit, not skinny: The effect of fitspiration imagery on women's body image. Body Image, 15, 61–67.
doi: 10.1016/j.bodyim.2015.06.003.
Taheri Damaneh, M. (2015). An analytical study of the images of the future Iranian society in the minds of educated youth based on the Causal Layered Analysis (CLA) method. Doctoral Dissertation in Futures Studies, University of Tehran. https://ut.ac.ir/fa/thesis/37058/%D8%A8%D8% (in Persian)
Zokaei, M. S., & Sedighi, S. (2017). Femininity and sport. Social and Psychological Studies of Women, 13(2).Doi: 10.22051/JWSPS.2015.2050 (in Persian)