نمودهای ادب غنایی در رمان «دختر رعیت» با رویکرد نظریۀ گریماس

الموضوعات : Persian Language & Literature

گلستان احمدی ¹ , شاهپور شهولی کوه شوری ² , امیدوار عالی محمودی ³

1 - گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایده، ایران
2 - گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران.
3 - گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایده، ایران

تاريخ الإرسال : 08 الخميس , محرم, 1447 تاريخ التأكيد : 15 السبت , صفر, 1447 تاريخ الإصدار : 26 الأحد , ذو الحجة, 1446

الکلمات المفتاحية: رمان فارسی, رویکردهای اجتماعی, نظریۀ گریماس, دختر رعیت, به‌آذین.,

ملخص المقالة :

ادبیات داستانی معاصر ایران، آمیزه‌ای از مسائل اجتماعی و غنایی است. همراهی این دو ویژگی در برخی آثار شاخص داستانی بر جذابیت و ابعاد فنی و هنری آن‌‌ها افزوده و توجه مخاطبان را برانگیخته است. رمان «دختر رعیت» از محمود اعتمادزاده (م.ا. به‌آذین) با وجود پرداختن به زندگی عاطفی شخصیت محوری خود، صغری، و روابط پیچیدۀ او با اربابان و عوامل اجتماعی، از عناصر ادب غنایی فراوان بهره می‌برد. این مقاله با استفاده از نظریۀ گریماس به تحلیل ساختار روایی و تقابل‌های معنایی در داستان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه احساسات، عواطف و رنج‌های فردی در قالب روایتی غنایی بازتاب یافته‌‌اند. بررسی عناصری مانند عشق، رنج، تسلیم و تلاش در زندگی صغری، در کنار تقابل‌های دوگانۀ گریماس، درک عمیق‌تری از عناصر ادب غنایی در این داستان ارائه می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقابل‌های دوگانۀ داستان، در بستر غنایی، اجتماعی و فرهنگی خاص خود به تحلیل و روایت زندگی افراد و چالش‌های اجتماعی می‌پردازند و با وجود تفاوت‌های ساختاری و روایی، در یک نقطه مشترک هستند، پردازش عمیق مسائل اجتماعی و فرهنگی و ارائۀ تصویری واقعی از زندگی مردم در شرایط سخت در جامعه‌ای که بر آن گفتمان سلطۀ فرادستان و حاکمان جریان دارد. از سوی دیگر، این داستان‌ها به نوعی نمایانگر تلاش‌های انسان‌ها برای تحمل و تغییر در برابر نابرابری‌ها و مشکلات اجتماعی هستند و از طریق روایت‌های خود، به خواننده پیامی از امید و ضرورت تغییر را منتقل می‌کنند.

المصادر:

1. آل داود، علی؛ سمیعی گیلانی، احمد؛ سیدحسینی، رضا (1390). فرهنگ آثار ایرانی اسلامی. تهران: سروش.
2. احمدی، بابک (1382). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
3. اسکولز، رابرت (1379). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمۀ فرزانه طاهری. تهران: آگه.
4. اعتمادزاده، محمود (م.ا. به‌آذین) (1342). دختر رعیت. تهران: نیل.
5. اﯾﮕﻠﺘﻮن، ﺗﺮي (1380). ﭘﯿﺶ‌درآﻣﺪي ﺑﺮ ﻧﻈﺮﯾﮥ ادﺑﯽ. ﺗﺮﺟﻤﮥ ﻋﺒﺎس ﻣﺨﺒﺮ. ﺗﻬﺮان: مرکز.
6. شعیری، حمیدرضا (1397). مبانی معناشناسی نوین. تهران: سمت.
7. عباسی، علی (1395). نشانه معناشناسی روایی مکتب پاریس، جایگزینی نظریۀ مدلیته‌ها بر نظریۀ کنشگران: نظریه و عمل. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
8. غرویان، محسن (1375). آموزش منطق. قم: دارالعلم.
9. فتوگرافی، ناصر (1385). مروری اجمالی بر زندگی محمود اعتمادزاده (به آذین). چیستا. 10، 731-724.
10. کالر، جاناتان (1382). نظریۀ ادبی. ترجمۀ فرزانه طاهری. تهران: مرکز.
11. گریماس، آلژیرداس ژولین (1389). نقصان معنا. ترجمۀ حمیدرضا شعیری. تهران: علم.
12. مارتینه، آندره (1380). مبانی زبان‌شناسی عمومی: اصول و روش‌های زبان‌شناسی نقش‌گرا. ترجمۀ هرمز میلانیان. تهران: هرمس.
13. میرعابدینی، حسن (1368). صد سال داستان‌نویسی در ایران. تهران: چشمه.
14. یلمزلف، لویی (1397). تمهیداتی بر نظریۀ زبان. ترجمۀ محمدامین شاکری. تهران: خوارزمی.