تنشزدایی رژیم صهیونیستی در تقابل با رویکرد ایدئولوژیک، وزن ژئوپلیتیک و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در معادلات امنیتی منطقه غرب آسیا
محورهای موضوعی : سیاست پژوهی ایرانی (سپهر سیاست سابق)محسن جمشیدی 1 , احمد شوهانی 2 * , تاج الدین صالحیان 3
1 - گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 - گروه مطالعات خاورمیانه و شمال افریقا، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
3 - گروه مطالعات خاورمیانه و شمال افریقا، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
کلید واژه: منطقه غرب آسیا, توافقنامه صلح ابراهیم, قدرت نرم, وزن ژئوپلیتیک, رژیم صهیونیستی, معادلات امنیتی.,
چکیده مقاله :
از مهمترین محورهایی که از منظر مطالعات منطقهای، توجه قاطبه تحلیلگران را به خود معطوف نموده، تنشزدایی رژیم صهیونیستی و نقشیابی فعال جمهوری اسلامی ایران در معادلات امنیتی غرب آسیا بوده است. سوال این است که، استراتژی رژیم صهیونیستی در محیط منطقهای غرب آسیا برای تقابل با برنامههای جمهوری اسلامی ایران چگونه طراحی شده است؟ به نظر میرسد تنشزدایی رژیم صهیونیستی در قالب دیپلماسی آشکار و پنهان، در راستای تقابل با نقشیابی فعال و استفاده از مولفههای راهبردی تعریف شده از طرف جمهوری اسلامی ایران در منطقه نفوذ این کشور، در معادلات امنیتی غرب آسیا طراحی و اجرا شده است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت بنیادی، از نوع نظری- کاربردی بوده و روش انجام آن مطالعه اسنادی (کیفی) مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی است. شناسایی وضعیت و جایگاه محیطی ایران در معادلات امنیتی منطقه غرب آسیا در برابر برنامهها و تنشزدایی رژیم صهیونیستی در منطقه، هدف طرح این پژوهش است. یافتهها نشان میدهند که، ایران با نقشیابی فعال و استفاده از مولفههای راهبردی ازجمله رویکرد ایدئولوژیک، وزن ژئوپلیتیک و قدرت نرم که در محور نفوذ برای خود تعریف نموده، با قدرتسازی، مدیریت بحران منطقهای و تحرک تاکتیکی فعال، سعی در خنثیسازی استراتژی محور رقیب یعنی رژیم صهیونیستی داشته است.
One of the most significant areas that has drawn the attention of regional studies analysts is the de-escalation strategy of the Israeli regime and the proactive role of the Islamic Republic of Iran in the security equations of West Asia. The central research question is: How has the Israeli regime designed its regional strategy in West Asia to confront the programs of the Islamic Republic of Iran? It appears that Israel’s de-escalation, implemented through both overt and covert diplomacy, has been designed and executed to counter Iran’s proactive role and the use of strategic components defined by Iran within its sphere of influence in regional security equations. This study is theoretical-applied in nature and employs a qualitative document-based methodology with a descriptive-analytical approach. The aim of the research is to identify Iran’s status and position in the regional security equations of West Asia in response to Israel’s programs and de-escalation efforts. Findings indicate that Iran, through proactive engagement and utilization of strategic components—including an ideological approach, geopolitical weight, and soft power defined within its sphere of influence—has sought to neutralize the rival axis strategy, namely that of the Israeli regime, by strengthening its capabilities, managing regional crises, and maintaining active tactical mobility.
آجیلی، هادی؛ رضایی، نیما (1397). رئالیسم تدافعی و تهاجمی چهارچوبی تئوریک برای تحلیل وقایع و رخدادهای خلیج فارس. امنیت ملی، 8(27)، ص23-1.
برزگر، کیهان (1388). سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تهاجمی و تدافعی. روابط خارجی، 1(1)، ص143-121.
برزگر، کیهان؛ تابع افشار، ساناز (1395). رئالیسم نئوکلاسیک و سیاست خارجی امریکا؛ تحلیلی نظری بر فهم سیاست خارجی ایالات متحده. رهیافتهای سیاسی و بینالمللی، 8(47)، ص56-34.
جعفری، سید اصغر؛ کلانی، حمید (1403). ظرفیتها و چالشهای ایجاد سازمان پیمان دفاعی کشورهای اسلامی غرب آسیا. مطالعات سیاسی جهان اسلام، 13(49)، ص23-1.
جمشیدی، محسن؛ حیدری، نصرتالله (1403). ابزارهای نوین راهبرد سیاست خارجی ایران در دنیای پسابرجام و نظم چندوجهی موجود در سیستم بینالملل (موقعیت ژئوپلیتیک، سیاستهای منطقهای، قدرت هوشمند). تحقیقات سیاسی و بینالمللی، شماره 58، ص26-13.
جمشیدی، محسن؛ سعیدینژاد، حمیدرضا ( 1399). بینالمللگرایی تهاجمی ایالات متحده امریکا و طرح
معمای امنیتی جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با این تئوری در منطقه غرب آسیا. امنیت ملی، 10(37)، ص278- 249.
جمشیدی، محسن؛ سعیدینژاد، حمیدرضا (1400). نظم نوین جهانی و رویکرد ایدئولوژیکی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران (طرح معمای امنیتی دفاع- تهاجم) و قدرت نرم این کشور در منطقه نفوذ. سیاست دفاعی، 30(127)، ص221-199.
جمشیدی، محسن؛ فتاحی، شهرام؛ صدیق، میرابراهیم (1401 الف). استراتژی جمهوری اسلامی ایران در قبال کشورهای محور تحت نفوذ در جهان اسلام از منظر رئالیسم تدافعی (واکاوی بحران عراق و سوریه). مطالعات بیداری اسلامی، 11(23)، ص99-77.
جمشیدی، محسن؛ فلاحی، سارا؛ ایدی، محمد (1401 ب). راهبرد کلان ایالات متحده آمریکا (جوبایدن 2024-2020) در منطقه غرب آسیا و تاثیر آن بر مدیریت راهبرد (سیاسی- دفاعی) جمهوری اسلامی ایران در محور نفوذ. بحرانپژوهی جهان اسلام، 9(26)، ص117-97.
جمشیدی، محسن؛ فلاحی، سارا؛ ایدی، محمد (1402 الف). پیامدهای نفوذ منطقهای رژیم صهیونیستی بر محور نفوذ و محیط پیرامونی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات بیداری اسلامی، 12(29)، ص143-121.
جمشیدی، محسن؛ فلاحی، سارا؛ فتاحی، شهرام (1402 ب). راهبرد نظامی- امنیتی آمریکا در غرب آسیا در هزاره جدید و معمای امنیتی ایران برای مقابله با آن. سیاست دفاعی، 32(125)، ص157-133.
صفوی، سید یحیی؛ کمالی، محمدرضا؛ الهامی، امیرحسین؛ غلامعلیان، علیرضا (1403). واکاوی ظرفیتهای پیشبرنده موجود در راستای ارتقای قدرت ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا (قوتها و فرصتها). مطالعات دفاعی استراتژیک، 22(59)، ص26-5.
طالعی حور، رهبر (1402). جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا: تقابل راهبردی در منطقه غرب آسیا. مطالعات راهبردی امریکا، شماره 3، ص100-73.
عباسی خوشکار، امیر (1399). عادیسازی روابط امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی؛ پیامدهای سیاسی، امنیتی و نظامی. پژوهشکده تحقیقات راهبردی، 4 شهریور، کد خبر 1047، ص23-1.
گنجیان مقدم، علیرضا؛ جعفری، علیاکبر (1403). تقابل سیاست خارجی امریکا- ایران در قبال رژیم صهیونیستی در غرب آسیا (تاکید بر عملیات 7 اکتبر و وعده صادق). محیطشناسی راهبردی جمهوری اسلامی ایران، 8(28)، ص46-9.
مصلینژاد، عباس (1403). بحرانهای منطقهای، جنگ غزه و آینده سیاسی جهان اسلام. بحرانپژوهی جهان اسلام، 11(33)، ص53-30.
هاشمی، سید تقی؛ متقی، ابراهیم؛ کشیشیان سیرگی، گارینه (1403). سیاستگذاری راهبردی جمهوری اسلامی ایران در برابر اقدامات امریکا در جنوب غرب آسیا (2021-2001 ). علوم سیاسی، 27(105)، ص38-10.
Gambrell, Jon, Matthew, L. & Federman, J. (2020). President Trump says UAE to open diplomatic ties with Israel. The Washington post. URL=
https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/president-trump-says-uae-to-open-diplomatic-ties-with-israel/2020/08/13/fe655a12-dd74-11ea-b4f1-25b762cdbbf4_story.html.
Haaretz, H. (2020). Israeli Arms Exports Up 77 Percent, Saudi Arabia Is World's Biggest Importer, Report Shows. URL= https://www.haaretz.com/israel-news/report-israeli-arms-exports-up-77-percent-saudi-arabia-is-world-s-biggest-importer-1.8657539.
Rahman, O.H. (2021). The emergence of GCC-Israel relations in a changing Middle East. Brookings. URL= https://www.brookings.edu/articles/the-emergence-of-gcc-israel-relations-in-a-changing-middle-east/
Wallt, S.M. (1978). Alliance Formation and the Balance of World.
URL= https://www.jstor.org/stable/2538540
Wootliff, R. (2020). In historic declaration, Israel and United Arab Emirates agree to normalize ties. Times of Israel. URL= https://www.timesofisrael.com/in-historic-declaration-israel-and-united-arab-emirates-agree-to-normalize-ties.