ضرورت فقهی ثبت زمین

محورهای موضوعی : فقه اقتصادی

احمد اسماعیل تبار ^{1 *}

1 - استادیار، گروه حقوق اسلامی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران.

تاریخ دریافت : 1402/06/18 تاریخ پذیرش : 1403/02/15 تاریخ انتشار : 1404/10/28

کلید واژه: حکم وضعی فقهی, , , , , سند, , , , , زمین, , , , , انفال, , , , , املاک.,

چکیده مقاله :

اهتمام به ساماندهی زمین و ثبت کردن آن، ضرورت انکارناپذیری در نظم اجتماعی و اقتصادی جامعه بشری در پیشگیری از وقوع جرم علیه اموال، به‌ویژه زمین دارد. بر همین اساس در جامعه مسلمانان نیز ثبت مشخص در تمامی زمین‌های انفال، املاک و اوقاف، مانع از هرگونه تعرض و دست‌اندازی به زمین‌های وقفی، عمومی و خصوصی می‌شود و پدیده زشت زمین‌خواری را به صفر کاهش می‌دهد و نظم ضروری زمین را در جامعه مسلمانان که موضوع حکم تکلیفی وجوب کفائی است، سامان می‌دهد. با رجوع به منابع فقه شیعه از دلالت‌ ادله فقهی لفظی آیات و روایات و همچنین دلیل فقهی غیرلفظی سیره و عرف عقلا به‌خوبی استنباط می‌شود که حکم فقهی سند ثبتی زمین در شرایط کنونی جوامع بشری، به‌ویژه جامعه اسلامی کشورمان، وجوب کفائی است که تامین‌کننده نظم در زمین‌ها و ساختار منظم اجتماعی و اقتصادی و عامل مهم پیشگیری از وقوع جرم علیه مال ممتازی به نام زمین در نظام اقتصادی است. دادن حکم فقهی وجوب کفائی به ثبت و سنددار کردن زمین، پشتوانه محکمی برای سازمان ثبت اسناد و املاک و قوه قضائیه است. مقاله حاضر با روش نظری و تحلیلی سعی دارد مبنا و حکم فقهی سند ثبتی را در شرایط کنونی بیان کند، اقدامی که به‌طور گسترده پیشگیری از وقوع جرم علیه اموال واشخاص می‌کند واز ورودی پرونده‌ها به دادگاه‌ها می‌کاهد. روش تحقیقی این مقاله نظری است که از ادله اجتهادی فقهی جهت لزوم سند داشتن زمین بحث می‌کند.

چکیده انگلیسی:

Paying attention to organizing land and registering it has an undeniable necessity in the social and economic order of human society in preventing crimes against property, especially land. Accordingly, in the Muslim society, the specific registration of all Anfal lands, real estates and endowments prevents any encroachment and tampering with Waqf lands, public and private, and reduces the ugly phenomenon of land grabbing to zero and the necessary order of land in the Muslim society. The subject of the obligatory sentence is the obligation of sufficiency, it arranges. By referring to the sources of Shia jurisprudence, from the evidence of the verbal jurisprudence of verses and hadiths, as well as the non-verbal jurisprudence of the tradition and custom, it is well inferred that the jurisprudence of the land registration document in the current conditions of human societies, especially the Islamic society of our country, is a sufficient obligation that provides order in Lands and regular social and economic structure is an important factor in preventing the occurrence of crime against the privileged property called land in the economic system. Giving a jurisprudential ruling of sufficient obligation to register and document the land is astrong support for the real estate registry organization and the judiciary. The present article tries to explain the basis and jurisprudence of the registration document in the current situation with a theoretical and analytical method, a measure that widely prevents the occurrence of crimes against property and persons and reduces the entry of cases to the court

منابع و مأخذ:

1- قرآن کریم.
2- نهج‌البلاغه.
3- قانون مدنی.
4- ابن اثیر، مبارک بن محمد (1979). النهایه فی غریب الحدیث و لاثر. تحقیق طاهر احمد الزاوی، محمود محمد الطناحی. بیروت: مکتبه العلمیه.
5- ابن بابویه قمی، محمد بن علی بن حسین (1380). علل‌الشرایع. مترجم: محمدجواد ذهنی، مومنین قم: بی‌جا.
6- ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (1325). تهذیب التهذیب. بیروت: دار صار.
7- ابن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان‌العرب، بیروت: دار صار.
8- اشتهاردی، علی‌پناه (بی‌تا). مدارک‌العروه. تهران: دارالاسوه للطباعه و النشر.
9- امامی، سید حسن (بی‌تا). حقوق مدنی، تهران: انتشارات اسلامیه.
10- انصاری، مرتضی بن محمد امین (1415). مکاسب، الموتر العالمی بمناسبه الذکری المنویه الثانیه لمیلاد الشیخ الاعظم النصاری، قم: الامانه العامه.
11- انصاری، مرتضی بن محمد امین، نائینی، محمد حسین (1373). منیه الطالب شارح: خوانساری نجفی. تهران: المکتبه المحمدیه.
12- بخاری، محمد بن اسماعیل (1382). صحیح البخاری، زاهدان، حرمین.
13- حلی محقق، جعفر (1408). شرایع‌الاسلام فی مسائل الحرام و الحلال، قم: موسسه اسماعیلیان.
14- خوئی، سید ابوالقاسم (1374). مصباح الفقاهه. نجف: انتشارات وجدانی.
15- دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
16- ساکت، محمدحسین (1387). دیباچه‌ای بر دانش حقوق. تهران: ثالث.
17- صدر، سید محمدباقر (1424). اقتصادنا، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
18- صدر، سید محمدباقر (1408). دروس فی علم الاصول. قم: چاپ اسماعیلیان.
19- صدر، سید محمدباقر (1395). معالم الجدیده للاصول. تهران: مکتبه النجاح.
20- صفار، محمدجواد (۱۳۷۳). شخصيت حقوقى. تهران: نشر دانا.
21- طاهری، حبیب الله (1392). حقوق مدنی. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
22- طباطبایی، سید مصطفی و انطون، الیاس (1388). فرهنگ نوین عربی، فارسی، ترجمه القاموس العمری. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
23- طباطبایی، محمد حسین (1417). قم: المیزان.
24- طوسی، محمد بن حسن (1390). الاستبصار فیما اختلف من الاخبار. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
25- طوسی، محمد بن حسن (1428). تهذیب الاحکام. بیروت: دار المرتضی.
26- فراهیدی، خلیل بن احمد (بی‌تا). کتاب العین، محقق: مهدی المخزومی. بی‌جا: مکتبه الهلال.
27- فروغی، فضل الله و باقرزاده‌گان، امیر و میرزایی، محمد (1395). واکاوی فقهی- حقوقی احکام وضعی- تکلیفی ترک فعل با توجه به رابطه استناد. فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، سال یازدهم، شماره 45، ص 114-89.
28- فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1426). القاموس المحیط. بیروت: موسسه الرساله.
29- فیومی، احمد (1397). المصباح المنیر. قاهره: انتشارات دارالمعارف.
30- کاتوزیان، ناصر (1393). اموال و مالکیت. تهران: نشر میزان.
31- کاتوزیان، ناصر (1392). دوره مقدماتی حقوق مدنی خانواده. تهران: میزان.
32- کاشف‌الغطاء، شیخ جعفر (بی‌تا). کشف الغطاء. اصفهان: انتشارات مهدوی.
33- کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. تصحیح غفاری، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.
34- مجلسی، محمدباقر (1363). بحارالانوار. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
35- مشکینی، علی (1419). مصطلحات الفقه. قم: نشر الهادی.
36- مکارم شیرازی، ناصر (1411ق). القواعد الفقهیه. قم: انتشارات مدرسه امام امیرالمومنین(ع).
37- منتظری، حسینعلی (1363). الخمس و الانفال. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
38- موسوی خمینی، سید روح‌الله (بی‌تا). تحریرالوسیله. قم: موسسه مطبوعات دارالعلم.
39- نجفی، محمد حسن (1981). جواهرالکلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
40- نراقی، ملا احمد (بی‌تا). مستند الشیعه. بیروت: آل‌البیت لاحیاء التراث.
41- نوری، حسین بن محمد تقی (1408). مستدرک الوسائل. بیروت: آل البیت لاحیاء التراث.