توجیه معرفت از منظر غزالی

محورهای موضوعی : فلسفه اسلامی

هدیه مریدی ¹ , هادی واسعی ²

1 - گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 - گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

تاریخ دریافت : 1403/04/25 تاریخ پذیرش : 1403/06/20 تاریخ انتشار : 1403/07/10

کلید واژه: تصور, تصدیق, اولیات, نظریات, یقین, برهان لم و انَّ,

چکیده مقاله :

چکیده معرفت شناسان غربی معرفت را به باورصادق موجه تعریف می‌کنند. در بین قیود سه گانه، بحث توجیه بیشتر مدنظر معرفت‌شناسان قرارگرفته و مقدار زیادی از مباحث معرفت شناسی را به خود اختصاص داده است. اندیشمندان مسلمان نیز به این بحث توجه داشته و آن را بیشتر در ضمن مباحث منطقی مطرح کرده‌اند. غزالی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان در جریان فکر و فرهنگ اسلامی، هرچند سخت‌ترین حملات را علیه فیلسوفان انجام داده ولی به منطق و موازین آن در ارزیابی و سنجش معرفت اعتقاد داشته است. دیدگاه غزالی در بحث توجیه بسیار نزدیک به مبناگرایان سنتّی است. غزالی در بحث معرفت به یقین حداکثری معتقد بوده و گزاره‌ها را به گزاره‌های بدیهی و نظری تقسیم کرده‌است از نظر غزالی گزاره‌های بدیهی یقینی و خطاناپذیراند و این یقین از طریق برهان حقیقی به گزاره‌های نظری و مطلوب تسرّی داده می‌شود. کلیدواژه:تصور، تصدیق، اولیات، نظریات، یقین، برهان لم و انَّ

چکیده انگلیسی:

Abstract Western epistemologists define knowledge to 'waves of justified'. Among the triple constraints, the discussion of more justifying the knowledge of the epistemologists and has devoted a large amount of epistemological issues. Muslim scholars also pay attention to this discussion and raised it more as logical issues. Ghazali, as one of the most influential thinkers in Islamic thought and culture, has carried out the hardest attacks against philosophers, but believed in the logic and standards of knowledge. The Ghazali's view in the justification is very close to traditional foundations. Ghazali has been convinced in the discussion of knowledge and divided the propositions to obvious and theoretical propositions, in terms of gazolly, obvious propositions, and this certainly, through real arguments, is dedicated to theoretical and desirable propositions. Keywords: impression, authentication, initiatives, comments, surely, argument Western epistemologists define knowledge to 'waves of justified'. Among the triple constraints, theview in the justification is very close to traditional foundations. Ghazali has been convinced in the discussion of knowledge and divided the propositions to obvious and theoretical propositions, in terms of gazolly, obvious propositions, and this certainly, through real arguments, is dedicated to theoretical and desirable propositions.

منابع و مأخذ:

-1 پل موزر، مولدر و تروت؛ درآمدي موضوعی بر معرفت¬شناسی معاصر؛ ترجمۀ رحمت¬الله رضایی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی 1385
- 2 حنّاالفاخوري و خلیل‌الجر؛ تاریخ فلسفه در جهان اسلامی؛ ترجمه عبدالحمیدآیتی؛ تهران: انتشارات علمیو فرهنگی 1363
- 3 غزالی، ابوحامد محمد؛ مجموعه رسائل؛ ج 3، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1406
4-..........................................؛ مجموعه رسائل ؛ج 7، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1409
5-..........................................؛معیارالعلم؛ تقدیم و تعلیق علی بو ملحم؛ بیروت: دار و مکتبه الهلال، 2000 م
6-..........................................؛المستصفی من علم الاصول؛ تصحیح محمد یوسف نجم؛ ج1، بیروت:دارصادر 1995 م
7-..........................................؛مقاصدالفلاسفه؛ ترجمه محمد خزائلی
8-..........................................؛تهافت الفلاسفه؛ ترجمه علی اصغر حلبی
-9 فعالی، محمدتقی؛ معرفت‌شناسی دینی و معاصر؛ قم: انتشارات معارف 1379
10-Paul edwardz; The encyclopedia of philosophy; vol 3,Macmillan1971
11-Routledg Encyclopedia of philosophy; Edward Craic;Londan and New york,1998