ارزیابی کیفیت ترجمههای خطبه شقشقیه نهجالبلاغه بر اساس مدل کارمن گارسس مطالعه مقایسهای ترجمههای شهیدی و دشتی
فروزان خانی
1
(
دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم،ایران
)
کلید واژه: نهج البلاغه, خطبۀ شقشقیه, ارزیابی ترجمه, کارمن گارسس, سیدجعفر شهیدی, محمد دشتی,
چکیده مقاله :
خطبۀ شقشقیه به عنوان یکی از مهمترین و پرشورترین خطبههای نهجالبلاغه، همواره توجه مترجمان و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضردرنظر دارد انتخابهای واژگانی ترجمههای سیدجعفر شهیدی و محمد دشتی ازاین خطبه را براساس سطح معنایی ـ لغوی الگوی گارسس، مورد نقد و ارزیابی قرار دهد. در این پژوهش، الگوی کارمن گارسس که در چهار سطح معنایی ـ لغوی، نحوی ـ واژه سازی، گفتمانی ـ کارکردی و سبکی ـ عملی طراحی شده، به دلیل قابلیت تطبیق آن بر متون ادبی انتخاب شده و به روش توصیفی ـ تحلیلی و آماری، دو ترجمۀ دشتی و شهیدی از خطبۀ شقشقیه ی نهجالبلاغه مورد مقایسه قرار میگیرد. برای این منظور، ابتدا و به طور مختصر نظریه گارسس معرفی و سپس موارد قابل کاربست آن با در نظر گرفتن معیارهای زبانی و فرازبانی ارائه میشود. نمونههای مستخرج از ترجمههای مذکور، تحت عناوین جداگانه و به طور مفصل، ذکر میشوند. مهمترین یافتههای این پژوهش که با روشی تحلیلی–توصیفی نگاشته شده و دادهها با استفاده از برگههای ارزیابی مبتنی بر مدل گارسس جمعآوری و تحلیل شدند، بیانگر آن است که هر دو ترجمه از نقاط قوت و ضعفی برخوردارند: ترجمۀ شهیدی با حفظ سبک ادبی و ایجاز خطبه، گاه به وفاداری محتوایی لطمه میزند، در حالی که ترجمۀ دشتی با دقت بیشتر در انتقال مفاهیم دینی و تاریخی، تا حدودی از شیوایی ادبی متن اصلی فاصله گرفته است. این پژوهش در نهایت پیشنهادهایی برای بهبود ترجمههای موجود و اصولی برای ترجمۀ متون مشابه ارائه میدهد.
چکیده انگلیسی :
Abstract
This study aims to assess and evaluate the quality of the English translations of the Sermon of Shaqshaqiyyah from Nahj al-Balagha, focusing on the works of the prominent translator, Shahidi. Utilizing the comprehensive theoretical framework of Carmen Garcés’ model of translation quality assessment, the research conducts a descriptive-analytical and comparative analysis of Shahidi’s translations. Garcés’ model, which examines linguistic, pragmatic, and textual dimensions across the three levels of lexicon, syntax, and textuality, serves as the primary criterion for evaluation. The findings of the study identify and analyze the strengths and potential weaknesses of Shahidi’s translations in rendering the intricate doctrinal, rhetorical, and stylistic nuances of this pivotal Islamic sermon. The results demonstrate the extent to which the translations successfully convey the source text's semantic content, eloquent style, and intended rhetorical impact. The study concludes that Garcés’ model provides a systematic and effective tool for the critical analysis of religious text translations. Furthermore, it contributes to the field of Islamic translation studies by offering a nuanced evaluation of a significant English rendition of a key text from Nahj al-Balagha, highlighting both its scholarly value and areas for further meticulous attention in the translation of complex Islamic oratory.
1- دشتی، م. (1379). ترجمه نهج البلاغه. قم: انتشارات دانش.#
2- شهیدی، س. ج. (1387). ترجمه نهج البلاغه. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.#
3- متقیزاده، ع. و نقیزاده، ز. (1395). تحلیل راهبردهای ترجمه در مدل کارمن گارسس. مجله مطالعات ترجمه، 14(شماره ویژه)، 55-70#
4- گارسس، ک. (1994). جنبه¬های عملی و نظری ارزیابی ترجمه. انتشارات دانشگاه.#
5- شریفی، م. (1395). بررسی چالشهای ترجمۀ نهج¬البلاغه. نشریۀ مطالعات ترجمه. • نهج¬البلاغه. (بیتا). ترجمۀ سیدجعفر شهیدی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. • نهج¬البلاغه. (بیتا). ترجمۀ محمد دشتی. قم: انتشارات مشرقین.#
-1Garcés, C. V. (1994). La traducción de los referentes culturales en la traducción literaria [ترجمه ارجاعات فرهنگی در ترجمه ادبی]. در A. Gil & J. M. Bravo (Eds.), Actas de los VI Encuentros Complutenses en torno a la Traducción (صص. 77-86). #Madrid: Editorial Complutense.
2. Newmark, P. (1988). A textbook of translation. Prentice Hall International. #
