لطیفه قلب از دیدگاه شیخ روزبهان بقلی شیرازی
محورهای موضوعی :محمدجواد كيانارثي 1 , امیر جوان آراسته 2 , رضا الهيمنش 3
1 - دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
2 - دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. نویسنده مسئول: am.javan@gmail.com
3 - استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب، گروه تصوف و عرفان اسلامی، قم، ایران.
کلید واژه: کلیدواژهها: قلب, لطیفه, روح, نفس, روزبهان.,
چکیده مقاله :
بدون تردید، یکی از مسائل مهم در انسان¬شناسی سلوکی که همواره مدّنظر اربابان سلوک و هدایت¬گران این راه قرارگرفته¬است، مسأله لطیفه قلب بوده¬است، که شیخ شطّاح شیخ روزبهان بقلی (عارف قرن 6 ق ) آن را به¬طرز جامع و گسترده و عمیقی، بیان¬داشته¬است. وی از سرآمدان عرفای عصر خویش به¬شمار می¬رفته¬است اما کمتر کسی به عظمت مقام روحی او پی¬برده¬است. نوشتار حاضر به این پرسش پرداخته¬است که: پس از برطرف¬کردن حجاب طبع و نفس و عقل، چگونه می¬توان به لطیفه قلب معنوی دست یافت؟ مقصود از قلب هم در اینجا، حقیقت قلبی مساوق حقیقت انسانی نیست ، بلکه منظور لطیفه قلبی است که مرتبه¬ای از مراتب انسانی است. بنابراین، طبق نظر شیخ روزبهان، لطایف انسانی عبارتند از: طبع، نفس، عقل، قلب، روح، سرّ و سرالسّر. یعنی: از عالم یا لطیفه طبع شروع¬شده و به لطیفه «سرّالسّر» ختم¬می¬شود. در مقاله حاضر اسرار لطیفه قلب از دیدگاه شیخ روزبهان به¬گونه ای ساده بیان¬شده¬است که هر طالب راهی شیفته رسیدن به آن شود و با زبان تمثیل¬ها و رمزهای شیخ بیشتر آشناشود. تقسیم¬های پانزده¬گانة قلب که شیخ روزبهان به شرح آن¬ها پرداخته¬است، درواقع اسراری است که شیخ پرده از روی آن¬ها برداشته¬است و به رهپویان نوید سیر در عوالم غیب و رسیدن به سعادت ابدی را می¬دهد.
Abstract Undoubtedly, one of the most important issues in Seleucid anthropology that has always been considered by the masters of conduct and love in this way, has been the issue of Latifah of the heart, which is comprehensively, widely and deeply, Sheikh Ruzbihan Baqli "Sheikh-e Shath" (6th century AH) has stated. Sheikh Ruzbeihan Baqli was considered one of the leading mystics of his time, and few people have realized his spiritual greatness, therefore, this article has addressed the question, that after removing the veil of nature, spirit and intellect; How to achieve Latifah of the spiritual heart. The meaning of the heart here is not the truth of the heart equal to the human truth, but the heart, which is a level of human levels. Spirit, secret, the secret of secrets, begins with Latifah of nature and ends with the secret of secrets. In the present article, the secrets of the heart from the point of view of Sheikh Ruzbihan are stated in a simple way; that every seeker will be fascinated with the way to achieve it. The fifteen divisions of the heart that Sheikh Ruzbihan has described are in fact the key to the secrets that the Sheikh has revealed; and Salik promises to travel in the unseen worlds and reach eternal bliss.
منابع :
1ـ قرآن مجيد
2ـ آملی، سیدحیدر، مقدمه کتاب اسرار الشریعه،نشر نورٌعلی نورٌ،1382
3ـ ابن عربي، نفائس العرفان، ترجمه سیدناصر طباطبائی، تهران: نشر جامی،1391
4ـ اسكندري،ابن عطاء،كتاب الرسائل ، چاپ قديم
5ـ الهی¬منش، رضا، رهیافتی به ساحات وجودی آدمی به رویکرد عرفانی در قرآن
6-بابايي، علي، ترجمه عرايس¬البيان فی حقایق القرآن، تهران:نشر مولی،1398
7-بقلی، روزبهان، رسالة القدس، چاپ قدیم
8- ________، مشرب الارواح ،مقامات عارفان ،ترجمه قاسم میر آخوری، تهران: نشرفهرست،1393
9- ___________،تقسيم الخواطر، چاپ قدیم
10- پورجوادي، نصرالله، علم التصوّف، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران،1390
11- حسن¬زاده¬آملي، حسن، ده رساله فارسي، تهران:نشر الف-لام-میم،قم، 1385
12- _____________، صد كلمه در معرفت نفس، تهران: نشرالف-لام-میم،1390
13- سجادی، سیدجعفر، فرهنگ اصطلاحات عرفانی، تهران: طهوری،1370
14- سلمي، حقايق التفسير، بیروت: داراکتب العلمیه.
15- فرغاني، سعيد الدين، مشارق الدراري، تهران: نشر بوستان کتاب،چاپ چهارم،1393
16- قمي، شيخ عباس، سفينة البحار، آستان قدس رضوی،1374
17- کاشانی، عزالدین محمود، مصباح الهدایة، تهران: نشر هما،1393
18 لويزن ، لئونارد، ميراث تصوف، ترجمه مجدالدين كيواني، ج اول
19- نوري، ابوالحسین، مقامات¬القلوب، مجموعه رسائل عرفانی
20-واعظ کاشفی، فخرالدین، رشحات عین الحیاۀ، نشر بنیاد نیکوکاری نوریانی،1340
