شناسایی و اولویت بندی راهبردهای توسعه اقتصادی نواحی مرزی ایران و عراق
Translator
محورهای موضوعی : دو فصلنامه علمی - تخصصی اقتصاد توسعه و برنامه ریزی
1 - استادیار گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد
کلید واژه: توسعه مرزی, تجارت ترجیحی, روابط دوجانبه,
چکیده مقاله :
هداف از مطالعه حاضر ارایه راهبردهای توسعه اقتصادی نواحی مرزی دو کشور ایران و عراق و اولویت بندی آنها می باشد. این تحقیق از نظر هدف کاربردی، نحوه گردآوری اطلاعات و داده ها، میدانی، مقیاس اندازه گیری متغیرها ترکیبی (کیفی – کمی)، همچنین با توجه به استفاده از نظر خبرگان و متخصصان برای گردآوری داده ها، توصیفی - پیمایشی می باشد. جامعه آماری تحقیق تعداد 10 نفر از متخصصان و خبرگان مرتبط بوده اند، که به روش گلوله برفی شناسایی و انتخاب شده اند. روش تجزیه و تحلیل داده ها و استخراج استراتژیها، استفاده از مدل سوات و ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی بوده است. نتایج تحقیق استخراج استراتژیهای توسعه اقتصادی نوار مرزی بترتیب اولویت بشکل ذیل بوده است: الف) تعامل بیشتر ایران و عراق برای مشارکت ایران در ایجاد و بازسازی زیرساختهای عراق؛ ب) تلاش دو کشور در راستای تنظیم قراردادهای تجارت ترجیحی بین ایران و عراق؛ ج) استفاده از روشهای مختلف و متنوع حمل و نقل در تجارت مرزی؛ د) حل مشکل امنیتی در مرزهای بین دو کشور؛ ه) گسترش بازارچه های مرزی؛ و) افزایش سریع روابط فرهنگی، گردشگری مذهبی، سلامت، و آموزشی؛ ز) افزایش تیراژ و تنوع کالاهای تولیدی در مناطق مرزی؛ و ح) سرمایه گذاری زیربنایی در نواحی مرزی، می باشد.
The aim of the present study is to present the economic development strategies of the border areas of the two countries of Iran and Iraq and to prioritize them. In terms of purpose, this research is practical, based on collecting data and information is a field and library research, in terms of scale of measuring is mixed (qualitative-quantitative), and also according to the use of the opinion of experts to collect data, is a survey. The statistical population of the research consisted of 10 related specialists and experts, who were identified and selected by the snowball method of sampling. The method of analyzing data and extracting strategies was using SWAT model and quantitative strategic planning matrix. The results of the research on economic development strategies of the border strip in order of priority have been as follows: a) Greater interaction between Iran and Iraq for Iran's participation in the creation and reconstruction of Iraq's infrastructure; b) The efforts of the two countries in order to arrange preferential trade agreements between Iran and Iraq; c) Using different and varied methods of transportation in cross-border trade; d) Solving the security problem at the borders between the two countries; e) Expansion of border markets; f) Rapid increase in cultural relations, religious, health, and education tourism; g) Increasing circulation and variety of production goods in border areas; and h) Infrastructure investment in border areas.
1- اسفندياري, علی اصغر, مقدس حسین زاده، سمیرا، و دلاوري، مجید. (1387). ارزيابي عملکرد مناطق آزاد تجاري ايران و تاثير آن در توسعه اقتصادي اين مناطق. پژوهشنامه اقتصادی، 8(1 (پیاپی28))، 146-119. https://sid.ir/paper/67199/fa
2- پرنیان، حاتم، کرامت الله، زیاری، محمد میره، ای، و مهدی، مدیری. (1396). استراتژی های توسعه مناطق مرزی با رویکرد آمایش سرزمین (ناحیه مطالعاتی: ارومیه - سلماس). اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، سال بيست و ششم، 1173-1184. https://doi.org/10.22131/sepehr.2018.30532
3- پیری، رحیم. (1399). تبیین وارزیابی موقعیت راهبرد ی مناطقمرزی جمهوری اسلامی ایران وعراق (مطالعه موردی:شهرستانهای مرزی استان ایلام). مطالعات راهبردی بسیج، 23(88)، 124 - 158. https://dorl.net/dor/20.1001.1.1735501.1399.23.88.4.3
4- ترابی، تقی، غلامی، محمد، میرمحمد، مهرنوش، و ربیعی، منا. (1400). بررسی ساختار اقتصادی استانهای کشور و سهم و نقش آنها در تولید ناخالص داخلی براساس آمار - حساب های استان طی سال های 1390 الی 1400. تهران: مرکز آمار ایران. https://srtc.ac.ir/Portals/0/report-14001004.pdf?ver=FhaeD3Tvdw4M8hbKB1YPqA%3d%3d
5- جلیلینان، حسین. (1401). مدیریت استراتژیک پیشرفته (چاپ پنجم). تهران: نگاه دانش.
6- زالی، نادر، حیدری، صفورا، و ابی زاده، سامان. (2021). بررسی رابطة متقابل امنیت و توسعه در مناطق مرزی ایران (مطالعة موردی: شهرستان های استان سیستان و بلوچستان). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 53(3)، 1143-1163. https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.307177.1008156
7- زاهدی مازندرانی، محمدجواد. (1393). توسعه و نابربری (چاپ نهم). تهران: انتشارات مازیار.
8- سعیدی، علی اصغر، و اسماعیل زاده، خالد. (1389). مرزها و امنیت اجتماعی، چالش های فراروی امنیت در مناطق مرزی و راهکارهای اجرایی آن. فصلنامه علمی تخصصی جامعه امن کردستان، تهران. https://search.ricest.ac.ir/dl/search/defaultta.aspx?DTC=36&DC=75861
9- شاکری، فاضل، میرحسینی، سیدمحمد، لطفی، علی اکبر، و شریف زاده، مریم. (1394). تدوین استراتژیها و راهبردهای گردشگری با ماتریس SWOT مطالعه موردی:شهرستان بندر خمیر. اولین کنفرانس سالانه پژوهش های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، یزد. https://civilica.com/doc/544517
10- ضرابی، اصغر، و شاهیوندی، احمد. (1389). تحلیلی بر پراکندگی شاخص های توسعه اقتصادی در استان های ایران. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 21(2 (پیاپی 38))، 32 - 17. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085362.1389.21.2.3.9
11- ضرابی، اصغر، و محبوب فر، محمدرضا. (1392). کاربرد مدل SWOT- QSPM در تدوین استراتژی توسعه گردشگری شهر کاشان. برنامه ریزی فضایی، 3(4)، 58 - 37. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22287485.1392.3.4.5.8
12- طاوسی، تقی، اسکندریثانی، محمد، و حسینزادهکرمانی, محمود. (1393). قابلیتها و تنگناههای توسعه محور شرق در شرایط امروز ایران و منطقه. مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقهای (توقف انتشار), 3(12), 79-100. https://www.sid.ir/paper/384035/fa
13- عنابستانی, علی اکبر, نصرت آبادی, جمشید, و مهدوی فر, غلامرضا. (1393). راهکارهای توسعه مناطق مرزی با رویکرد پدافند غیرعامل. پدافند غیرعامل و امنیت, دوره (2)(شماره (7)), 69 -86. https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1075506.html#tabs-2
14- عندلیب، علیرضا. (1380). نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران (جواد زمان زاده دربان و علی بختیارپور). تهران: بسیج منطقه 3.
15- قنبری، یوسف، جمینی، داود، و کماسی، حسین. (30 و 31 فروردین 1391). بررسی و تحلیل اشتغال و بیکاری در شهرهای مرزی طی دوره های 1375 و 1385 (مطالعه موردی شهرستان مرزی جوانرود). همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالش ها و رهیافت ها، زاهدان. https://www.sid.ir/paper/818979/fa
16- کمالیان، امین رضا، مرادی، سروه، و رحمانی، اسماعیل. (1391). تحلیل استراتژیک و تدوین استراتژیهای توسعه بازارچه های مرزی با استفاده از مدل swot مطالعه موردی بازارچه مرزی استان کرمانشاه. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالشها و رهیافتها، زاهدان. https://civilica.com/doc/179381
17- لشکری، محمد. (1388). توسعه اقتصادی و برنامه ریزی (هادی غفاری چاپ 18هم). تهران: دانشگاه پیام نور.
18- محمدی، حیدر، موسوی جد، سید محمد، صالحی، یسرا، و سلماسی، سمانه. (1400). اشتغال پایدار شهرهای مرزی؛ تحلیل علل و پیامدهای کولبری در شهر بانه. توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 3(5)، 35 – 18. https://doi.org/10.52547/sdge.3.5.18
19- موحدی، محمد مهدی، ایوبی مهریزی، محمدحسین، و حسینی، علی محمد. (1391). استفاده از QSPM در تجزیه و تحلیل SWOT به عنوان ابزاری برای برنامه ریزی استراتژیک (مطالعه موردی: گروه خودروسازی سایپا). فصلنامه پژوهشگر (مدیریت)، 9(28)، 10 - 11. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22287485.1392.3.4.5.8
20- مهدوی، احسان، و رحمانی، بیژن. (1401). تدوین استراتژی بهبود اقتصاد شهرهای مرزی با استفاده از مدل SWOT (نمونه موردی: قصرشیرین). آمایش محیط، 15(56)، 126-109. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22286462.1396.7.3.14.8
21- نوابپور، حمیدرضا. (1401). مطالعهای در فقر چندبعدی و سهم بعدها در استانهای ایران. پژوهشهای اقتصادی ایران، 28(93 زمستان 1401)، 1-25. https://doi.org/10.22054/ijer.2022.65481.1067
22- یکتا، حسن. (1381). جنگ ایران و عراق - اختلافات تاریخی. زمانه، 1381(1 و 2 و 3و 4). https://b2n.ir/m30607
23- Iraqi Labour Force Survey 2021. (2022). https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---arabstates/---ro-beirut/documents/publication/wcms_850359.pdf
24- Gaffney, Nolan, Karst, Rusty, & Clampit, Jack. (2016). Emerging market MNE cross-border acquisition equity participation: The role of economic and knowledge distance. International Business Review, 25(1, Part B), 267-275. https://doi.org/10.1016/j.ibusrev.2015.05.005.
25- Sahneh, Bahman, & Mousavi Parsaie, Seyed Mohammad. (2018). An Analysis of the Economic and Physical Effects of Border Markets on the Development of Rural Areas (Case Study: Incheh Borun Border Market). Journal of Research and Rural Planning, 7(3), 123-139. https://doi.org/10.22067/jrrp.v7i3.68041
26- Slusarciuc, Marcela. (2014). The Features of an Economy Model in the Crossborder Area–3H Model. Journal of Applied Computer Science & Mathematics, 27(8), 27-33 https://b2n.ir/x98255
27- Şlusarciuc, Marcela. (2015). The economic potential of crossborder areas. Opportunities and threats. Procedia Economics and Finance, 32, 801-808. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)01465-3
28- Şlusarciuc, Marcela, & Prelipcean, Gabriela. (2014). Clusters-a potential model of development for cross-border areas. Revista Romana de Economie, 3(2). https://EconPapers.repec.org/RePEc:ine:journl:v:39:y:2014:i:48:p:148-160
29- Yu, Chengyong, Cheng, Rui, Zhang, Cheng, & Wang, Huijuan. (2021). Economic Development, Institutional Quality, and the Scale Effect Puzzle of Cross-Border M&As: Evidence from a Meta-Analysis Model. Emerging Markets Finance and Trade, 57(9), 2514-2541. https://doi.org/10.1080/1540496X.2019.1694884
