ارائه مدل کسب و کار در صنایع تولیدی با رویکرد عدم قطعیت با استفاده از پویایی
محورهای موضوعی : مدیریت تولید و عملیاتسید جابر حسینی 1 , محمدمهدی موحدی 2 , سید احمد شایان نیا 3
1 - دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروز کوه
2 - مدیریت صنعتی، انشگاه آزاد اسلامی، واحد فیروزکوه، فیروزکوه، ایران
3 - استادیارگروه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فیروزکوه، فیروزکوه، ایران
کلید واژه: مدل کسب و کار , صنایع تولیدی , عدم قطعیت , پویایی سیستم,
چکیده مقاله :
در این پژوهش، رویکردی ترکیبی، نظاممند و مبتنی بر مدلسازی اتخاذ شده تا تصویری جامع از شاخصهای اثرگذار بر کسبوکار در صنایع تولیدی ارائه شود. ابتدا برای شناسایی این شاخصها، مرور ادبیات گستردهای شامل پژوهشهای داخلی و خارجی انجام گرفت؛ در این مرحله تلاش شد تمامی متغیرهای کلیدی، عوامل اثرگذار و رابطههای بین آنها شناسایی و یکپارچهسازی شود تا مجموعهای معتبر از شاخصهای بنیادین کسبوکار استخراج گردد. در گام بعد، با توجه به ماهیت پیچیده و پویای صنعت خودرو، از رویکرد مدلسازی پویایی سیستمها استفاده شد. دادههای صنعت استخراج و ساختار روابط علی–حلقوی و جریان–انباشت در نرمافزار Vensim طراحی گردید تا بتوان رفتار سیستم در شرایط مختلف را شبیهسازی کرد.برای تحلیل عمیقتر محیط تصمیمگیری، عدمقطعیتهای مرتبط با کسبوکار صنعت خودرو بهصورت شبکهای مدل شد و برای تعیین میزان اهمیت و نقش هر عدمقطعیت، تحلیل شبکههای اجتماعی (SNA) بهکار گرفته شد. ماتریس ارتباطات عدمقطعیتها تدوین، و شبکه در نرمافزار UCINET تحلیل شد؛ سپس با محاسبه شاخصهای مرکزیت مانند درجه، بینابینی و بردار ویژه، عدمقطعیتهای بحرانی شناسایی گردید. تصویری از ساختار شبکه نیز با نرمافزار NetDraw ترسیم شد تا الگوی ارتباطات و شدت تأثیرگذاریها بهصورت بصری قابل تحلیل باشد.در ادامه، برای بررسی مسیرهای محتمل آینده، پنج سناریوی متفاوت طراحی و مدل صنعت تحت این سناریوها شبیهسازی شد. پس از آن، مدل با استفاده از روشهای اعتبارسنجی رفتاری و ساختاری مورد ارزیابی قرار گرفت تا از صحت دینامیکهای شکلگرفته اطمینان حاصل شود. در پایان، بر اساس خروجی شبیهسازی و تحلیل حساسیت، استراتژیها و سیاستهای پیشنهادی مناسب در شرایط مختلف عدمقطعیت استخراج، مقایسه و تحلیل گردید و بهترین سناریو برای صنعت انتخاب شد. این روش تحقیق با تمرکز همزمان بر دادههای واقعی، مدلسازی پویا و تحلیل شبکهای، امکان ارائه تصویری دقیق و تصمیمپذیر از وضعیت صنعت و مسیرهای بهینه آن را فراهم کرده است.
In this study, a combined, systematic, and modeling-based approach was adopted to provide a comprehensive picture of business-impacting indicators in manufacturing industries. First, to identify these indicators, an extensive literature review was conducted, including domestic and foreign research; in this stage, an attempt was made to identify and integrate all key variables, influencing factors, and the relationships between them to extract a valid set of fundamental business indicators. In the next step, considering the complex and dynamic nature of the automotive industry, a systems dynamics modeling approach was used. Industry data was extracted and the structure of causal-cyclic and flow-accumulation relationships was designed in Vensim software to simulate the behavior of the system under different conditions. For a deeper analysis of the decision-making environment, uncertainties related to the automotive industry business were modeled as a network, and social network analysis (SNA) was used to determine the importance and role of each uncertainty. The uncertainty communication matrix was developed, and the network was analyzed in UCINET software; then, by calculating centrality indices such as degree, betweenness, and eigenvector, critical uncertainties were identified. An image of the network structure was also drawn with NetDraw software so that the communication pattern and intensity of impacts could be analyzed visually. Next, to examine possible future paths, five different scenarios were designed and the industry model was simulated under these scenarios. After that, the model was evaluated using behavioral and structural validation methods to ensure the accuracy of the formed dynamics. Finally, based on the simulation output and sensitivity analysis, appropriate proposed strategies and policies were extracted, compared, and analyzed under different uncertainty conditions, and the best scenario for the industry was selected. .
بع فارسی
۱- آذر، عادل؛ کوليايي، مريم؛ اميني، محمدرضا و رجب زاده قطري، علي.(1395). طراحي مدل رياضي يکپارچه براي زنجيره تامين با حلقه بسته. پژوهش هاي مديريت در ايران.20(1).28-1.
۲- آذر، عادل؛ مشایخی، مهدی؛ امیری، مجتبی و صفری، حسین.(1400). طراحی مدل زنجیره فولاد و برآورد میزان مصرف با رویکرد مدلسازی عاملبنیان.فصلنامه علمی چشم اندازمدیریت صنعتی . 11(1).52-33.
۳- اپرناک، آرش؛ قاسمی ، پیمان و بابایی نسامی، عبدالله.(1395). تعیین استراتژی بهینه قیمت گذاری در زنجیره ی تامین دو سطحی با رویکرد استکلبرگ. کنفرانس بین المللی مهندسی صنایع و مدیریت.
۴- الفت، الفت و مزروعی نصرآبادی، اسماعیل.(1393). مدلی جهت اندازه گیری پایداری زنجیره تأمین مورد مطالعه: صنعت فرش ماشینی ایران.فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران . 9(33).46-29.
۵- افشار، احسان و صادقی، جواد.(1391). ارائه و حل مدل ریاضی دو هدفه مدیریت موجودی توسط فروشنده در حالت چند کالایی چند محدودیتی. سومین همایش ملی مهندسی صنایع و سیستم.
۶- اله یاری، مهسا و پیله وری، نازنین.(۱۳۹۶). شناسایی عوامل پایداری زنجیره تأمین مبتنی بر حوزه های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در صنعت خودروسازی (مطالعه موردی: شرکت صنعتی ایران خودرو). نشریه علمی مدیریت زنجیره تأمین، ۱۹(۵۸)، ۷۳-۵۶.
۷- باورصاد، بلقیس؛ نیلی احمدآبادی، مجید و بیرانوند، طاهره.(1397). ارائه مدل مدیریت زنجیره تأمین پایدار در صنایع دریایی مطالعه موردی: سازمان صنایع دریایی.آموزش علوم دریایی. 5(1).40-29.
۸- بدخشان، احسان؛ پیشوایی، میرسامان و صاحبی، هادی.(۱۳۹۵). یک مدل بهینه سازی مبتنی بر شبیه سازی برای برنامه ریزی یکپارچه جریان های مالی و فیزیکی در زنجیره تأمین. نشریه چشم انداز مدیریت صنعتی، ۶(۲۱)، ۵۱-۳۱.
۹- بیرانوند، سعید.(۱۳۹۹). توسعه مدل پایداری زنجیرهتأمین با استفاده از رویکرد پویایی سیستم برای تحلیل پارامترهای اجتماعی و اقتصادی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان.
۱۰- بیکدلو، عارفه. (۱۳۹۷). ارائه یک مدل شبیه سازی عامل بنیان برای اندازه گیری اثر شلاق چرمی در زنجیره تأمین با در نظر گرفتن رقابت بین خرده فروشان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.
۱۱- پور علیخانی، حامد؛ یادگاری، حسام الدین نجمی، احسان و کیمیاگری، علی محمد.(1391). ارائه یک مدل مفهومی برای طراحی یک شبکه لجستیک روبه جلو/بازگشتی چند دوره ای. اولین کنفرانس ملی مهندسی صنایع و سیستم ها.
۱۲- جمالی، غلامرضا؛ حسین پور، عبدالکریم و آرمند، عاطفه.(1395). طراحی شبکه زنجیره تامین حلقه بسته تک محصولی، چند سطحی تحت شرایط کاملا فازی. کنفرانس جهانی مدیریت، اقتصاد حسابداری و علوم انسانی در آغاز هزاره سوم.
۱۳- حاجی مولانا، سیدمحمد؛ نادری، حسین؛ سامعی، حسین و فتاحی، زرضا.(1395). به کارگیری رویکرد بهینه سازی مبتنی بر شبیه سازی برای برنامه ریزی سیستم کنترل موجودی یک زنجیره تامین سه سطحی با در نظر گرفتن اقلام فاسد شدنی. سومین همایش ملی پژوهش های مهندسی صنایع.
۱۴- حسنی، علیاکبر و حسینی، سید محمدحسن.(1393). ارائه يک مدل استوار چندهدفه براي طراحي شبکه زنجيره تامين برگشتي با قيمت گذاري پويا تحت عدم قطعيت و به کارگيري الگوريتم جستجوي ممتيک با پردازش موازي.(1395). ژوهش هاي مهندسي صنايع در سيستم هاي توليد.4(7).35-17.
۱۵- حسینی، سید مصطفی. (۱۳۹۸). شناسایی و ارزیابی ریسکهای زنجیره تأمین صنعت بیمه با رویکرد شبیهسازی عامل بنیان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام.
۱۶- حسيني، زينب؛ اسمعيلي، مريم و قاسمي يقين، رضا.(1393). ارائه مدل بهينه سازي چند هدفه براي تصميمات توام موجودي و قيمت گذاري درحالت زمان هاي تدارک احتمالي (نمايي و يکنواخت) با استفاده از الگوريتم ژنتيک. تحقيق در عمليات در كاربردهاي آن (رياضيات كاربردي).11(1).46-31.
۱۷- دارابی، نسیم؛ برزین پور، فرزنا و ماکویی، احمد.(1390). ارائه مدلی برای طراحی یکپارچه شبکه لجستیک مستقیم و معکوس با درنظر گرفتن قیمت گذاری محصولات بازگشتی. دومین کنفرانس بین المللی و چهارمین کنفرانس ملی لجستیک و زنجیره تأمین.
۱۸- زارعیان جهرمی، حسن؛ فلاح نژاد، محمدصابر؛ صادقیه، احمد و احمدی یزدی، احمد.(1393). مدل بهینه سازی چندهدفه استوار در طراحی زنجیره تأمین حلقه بسته پایدار. نشریه پژوهش های مهندسی صنایع در سیستم های تولید.1(3).111-93.
۱۹- سازور، زینب و سپهری، مهران.(1396). مشخصات نویسندگان مقاله مدل برنامه ریزی امکانی زنجیره ی تامین پایدار محصولات زوال پذیر با اهداف اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی.33(1). مجله ی مهندسی صنایع و مدیریت شریف. JR_SJIE-33-1_009
۲۰- سلطاني تهراني، مهدي؛ حسن پور، حسينعلي و رمضاني، سعيد.(1394). مدل بهينه سازي دو هدفه هزينه و کربن دي اکسيد در زنجيره تأمين حلقه بسته.19(1).189-169.
۲۱- صفار، محمدمهدي؛ شكوري گنجوي، حامد و رزمي، جعفر.(1394). طراحي يک زنجيره تامين حلقه بسته سبز با در نظر گرفتن ريسک هاي عملياتي در شرايط عدم قطعيت و حل آن با الگوريتم NSGA II. نشريه مهندسي صنايع (دانشکده فني دانشگاه تهران). 49(1).68-55.
۳۰- ناظمی، شمس الدین؛ شمس الدینی، رضا و خورسندی اکبرنژاد، محمدحسین.(1390). ارائه مدلی برای طبقه بندی اقلام مواد و موجودی ها با استفاده از روشABC –FUZZY مطالعه موردی: شرکت پنل سازی هامون). چشمانداز مديريت صنعتي.3. 99-83.
۳۱- نبوی، فاطمه.(۱۳۹۵). ارائه مدل بهینه سازی بر مبنای شبیه سازی به منظور کمینه سازی هزینه های موجودی سیستم زنجیره تأمین دوسطحی غیر مقطعی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس، ۹۰-۱.
۳۲- یاسوری، مجید.(۱۳۸۶). محدوديت منابع آب و نقش آن در ناپايداري مناطق روستايي استان خراسان رضوي. نشریه مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، ۲(۵)، ۱۷۶-۱۶۱.
۳۳- يوسفي، ام البنين؛ آريانژاد، ميربهادرقلي و سجادي، سيدجعفر.(1398). توسعه و حل يک مدل دو هدفه جهت تکميل توام موجودي چند کالا با محدوديت فضاي انبار. مديريت توليد و عمليات.1(1).18-1.
منابع انگلیسی
34- Abbas, J. (2020). Impact of total quality management on corporate green performance through the mediating role of corporate social responsibility. Journal of Cleaner Production, 242, 118458. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118458
35- Abdallah, T., Farhat, A., Diabat, A., & Kennedy, S. (2012). Green supply chains with carbon trading and environmental sourcing: Formulation and life cycle assessment. Applied Mathematical Modelling, 36(9), 4271-4285. https://doi.org/10.1016/j.apm.2011.11.056
36- Abdollahzade, A., Shahbazi, M., & Rajabzadeh Ghatari, A. (2018). Conceptual agent based modeling in supply chain: An economic perspective. Environmental Energy and Economic Research, 2(4), 250-263.
37- Abdul-Jalbar, B., Gutiérrez, J. M., & Sicilia, J. (2007). An integrated inventory model for the single-vendor two-buyer problem. International Journal of Production Economics, 108(1-2), 246-258.
38- Adediran, T. V., & Al-Bazi, A. (2018). Developing agent based heruristic optimization system for complex flow shops with customer-imposed production disruptions. Journal of Information and Communication Technology, 17(2), 291-322. http://doi.org/10.32890/jict2018.17.2.8255
39- Aghaie, A., & Hajian Heidary, M. (2019). Simulation-based optimization of a stochastic supply chain considering supplier disruption: Agent-based modeling and reinforcement learning. Scientia Iranica, 26(6), 3780-3795. http://doi.org/10.24200/SCI.2018.20789
40- Ağan, Y., Kuzey, C., Acar, M. F., & Açıkgöz, A. (2016). The relationships between corporate social responsibility, environmental supplier development, and firm performance. Journal of cleaner production, 112, 1872-1881. http://doi.org/10.1108/09600030810882816
41- Ahi, P., & Searcy, C. (2015). An analysis of metrics used to measure performance in green and sustainable supply chains. Journal of Cleaner Production, 86, 360-377. http://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.08.005
42- Ahmadi-Javid, A., & Seddighi, A. H. (2012). A location-routing-inventory model for designing multisource distribution networks. Engineering Optimization, 44(6), 637-656. http://doi.org/10.1080/0305215X.2011.600756
43- Alexander, J., Edwards, R., Mahdavi, A., Baggio, T., & Parsons, B. (2016). (176) Agent-based modeling and simulation (ABMS) to elucidate lagged relationships between pain and sleep interference in patients with painful diabetic peripheral neuropathy (pDPN). The Journal of Pain, 17(4, Supplement), S19-S20. doi:https://doi.org/10.1016/j.jpain.2016.01.079
44- Altiparmak, F., Gen, M., Lin, L., & Paksoy, T. (2006). A genetic algorithm approach for multi-objective optimization of supply chain networks. Computers & industrial engineering, 51(1), 196-215.
45- Altiparmak, F., Gen, M., Lin, L., & Karaoglan, I. (2009). A steady-state genetic algorithm for multi-product supply chain network design. Computers & industrial engineering, 56(2), 521-537. http://doi.org/doi.org/10.1016/j.cie.2007.05.012
46- Amaral, J., Montevechi, J. A. B., Miranda, R., & Junior, W. (2021). Metamodel-based simulation optimization: A systematic literature review. Simulation Modelling Practice and Theory, 114, 102403. http://doi.org/10.1016/j.simpat.2021.102403
47- Amiri, A. (2006). Designing a distribution network in a supply chain system: Formulation and efficient solution procedure. European journal of operational research, 171(2), 567-576.
48- Arave ndan, Muthusamy; Panneerselvam, Ramasamy. (2014). An Integrated Multi-Echelon Model for a Sustainable Closed Loop Supply Chain Network Design. Intelligent Information Management, 6(6),259-279.
