خوانش مفهومی الگوی توسعۀ مشاغل خانگی ستارهدار در بستر کلانشهر تبریز
محورهای موضوعی : توسعه
مسعود قاضیزادهخسروشاهی
1
,
مرتضی فرجیان
2
,
مهرداد محمدیان
3
1 - گروه جامعهشناسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاداسلامی، خلخال، ایران
2 - گروه جامعهشناسی، واحد پارسآباد مغان، دانشگاه آزاداسلامی، پارسآبادمغان، ایران
3 - گروه جامعهشناسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاداسلامی، خلخال، ایران
کلید واژه: مشاغل خانگی, ستارهدار, تبریز, نظریۀ دادهبنیاد, سرمایۀ اجتماعی, نگرشهای فرهنگی,
چکیده مقاله :
پژوهش حاضر باهدف تبیین ابعاد چندگانۀ توسعۀ مشاغلخانگی ستارهدار در شهر تبریز، بهعنوان پدیدهای پیچیده و اجتماعی، انجام شده است. روشتحقیق کیفی با رویکرد نظریۀ دادهبنیاد و نمونهگیری هدفمند شامل ۳۰نفر از متخصصان و صاحبان مشاغلخانگی ستارهدار انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافتهها نشان میدهد که فرایند توانمندسازی مشاغلخانگی تحتتأثیر 4حوزۀ اصلی بهمثابۀ عوامل زمینهای؛ عوامل علّی؛ شرایط مداخلهگر؛ و استراتژیهای واکنشی و رفتارهای فردی و گروهی شکل میگیرد. نتایج نشان میدهد که نگرش مثبت جامعه، شبکههای حمایتی و سرمایۀ اجتماعی نقش تسهیلکننده و کلیدی در توانمندسازی دارند، درحالیکه محدودیتها و موانع اجتماعی، مانند باورهای سنتی یا نبود حمایتهای نهادی، فرایند توسعه را کند میکنند. مطالعه بر ضرورت طراحی سیاستها و برنامههای حمایتی تأکید دارد که ضمن تقویت آموزش و مهارتها، زمینۀ ارتقای سرمایۀ اجتماعی و تغییر نگرشهای فرهنگی را نیز فراهم کنند. پژوهش حاضر میتواند راهنمای ارزشمندی برای پژوهشگران و سیاستگذاران اجتماعی در جهت تقویت مشاغلخانگی ستارهدار و توسعۀ پایدار جامعۀ شهری باشد.
The present study aims to explain the multidimensional aspects of the development of star-rated home-based businesses in the city of Tabriz as a complex and social phenomenon. This research employed a qualitative method based on grounded theory, using purposive sampling that included 30 experts and owners of star-rated home-based businesses. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using open, axial, and selective coding. The findings reveal that the empowerment process of home-based businesses is shaped by four major domains, namely causal factors, contextual conditions, intervening conditions, and reactive strategies involving individual and group behaviors. The results indicate that positive social attitudes, support networks, and social capital play a key facilitating role in empowerment, while social constraints and barriers—such as traditional beliefs and lack of institutional support—slow down the development process. The study emphasizes the necessity of designing supportive policies and programs that, in addition to enhancing education and skills, also foster the development of social capital and cultural attitude transformation. This research can serve as a valuable guide for scholars and social policymakers in strengthening star-rated home-based businesses and promoting sustainable urban development.
آگهی، حسین. میرکزاده، علیاصغر. تقیبیگی، معصومه. (۱۳۹۱). اولویتبندی عوامل مؤثر بر توسعۀ مشاغلخانگی زنان روستایی. فصلنامۀ علمیپژوهشی-زن و جامعه، دورۀ 3، شمارۀ 3، 202-181.
تقیبیگی، معصومه. آگهی، حسین. میرکزاده، علیاصغر. (۱۳۹3). بررسی موانع و راهکارهای مناسب توسعة مشاغل خانگی روستایی شهرستان اسلامآباد غرب. فصلنامۀ علمیپژوهشی-پژوهشهای روستایی، دورۀ 5، شمارۀ 2، 310-283.
حجاریان، احمد. (1402). تبیین بسترهای بنیادین توسعۀ مشاغل خانگی روستایی با رویکرد تحلیل مضمون. فصلنامۀ علمیپژوهشی-جغرافیا و برنامهریزی، دورۀ 27، شمارۀ 86، 39-21.
خسرویپور، بهمن. اسدالهپور، مهین. (1403). آموزش کارآفرینی رویکردی برای توانمندسازی زنان روستایی. فصلنامۀ علمیپژوهشی-جغرافیا و روابطانسانی، دورۀ 7، شمارۀ 2؛ (پیایی 26)، 319-307.
خسرویپور، بهمن. خالدی، سکینه. (۱398). آموزشهای فنی و حرفهای و نقش آنان در توانمندسازی زنان. همایش ملی اقتصاد، مدیریت توسعه و کارآفرینی با رویکرد حمایت از کالای ایرانی، زاهدان-ایران، 5-1.
سپهوند، فاطمه. غلامرضایی، سعید. رحیمیان، مهدی. ملکشاهی، یدالله. (1396). نقش مشاغل خانگی و اهمیت آن در توانمندسازی زنان روستایی. فصلنامۀ علمیتخصصی-مطالعات محیطزیست، منابع طبیعی و توسعه پایدار، دورۀ 1 شمارۀ 0، 4-1.
شاملو، سحر. ملکی، مریم. (1403). بررسی کارآفرینی زنان باتأکیدبر نقش مشاغل خانگی در توسعۀ کسب و کار درایران. هشتمین همایش بینالمللی مدیریت، حسابداری و اقتصاد در توسعۀ پایدار. مشهد-ایران، 14-1.
صمدزاد، سعیده. (1402). ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعۀ کسبوکارهای خانگی در سکونتگاههای غیررسمی شهر تبریز (مطالعهموردی: محلۀ خلیلآباد). فصلنامۀ علمیپژوهشی-پژوهشهای کارآفرینی، دورۀ 2، شمارۀ 2؛ (پیایی 4)، 72-57.
قاسمی، علیرضا. عباسیاسفجیر، علیاصغر. حیدرآبادی، ابوالقاسم. (1400). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر گرایش به آسیبهای اجتماعی زنان سرپرست خانوار (موردمطالعه: زنان سرپرست خانوار شهر مشهد). فصلنامۀ علمیپژوهشی-پلیس زن، دورۀ 15، شمارۀ 34، 76-52.
کیومرثیبیرکعلیا، سمانه. سجاسیقیداری، حمدالله. بوزرجمهری، خدیجه. (1402). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعۀ کسب وکارهای خانوادگی زنان روستایی (مطالعهموردی: شهرستان فاروج). فصلنامۀ علمیپژوهشی-پژوهشهای جغرافیای اقتصادی، دورۀ 4، شمارۀ 11، 55-36.
موحدی، رضا. پویا، مهرداد. (1402). موانع و راهکارهای توسعۀ مشاغل خانگی زنان (موردمطالعه: زنان آسیبپذیر شهر همدان). فصلنامۀ علمیپژوهشی-آموزش و مدیریت کارآفرینی، دورۀ 2، شمارۀ 1؛ (پیاپی 2)، 107-93.
نادریمهدیی، کریم. وحدتمودب، هاجر. (1393). توانمندسازی زنان روستایی برای مشاغل خانگی. سومین همایش ملی توسعۀ پایدار روستایی، همدان-ایران، 7-1.
نادریمهدیی، کریم. وحدتمودب، هاجر. (1397). بررسی تأثیر مؤلفههای سرمایۀ اجتماعی بر توانمندسازی زنان دارای مشاغلخانگی (مطالعهموردی شهرستان رزن). فصلنامۀ علمیپژوهشی-زن در توسعه و سیاست، دورۀ 16، شمارۀ 2، ۱96-۱75.
نوروزی، محمد. خاتمی، حسن. حاجیحسنی، سعید. (1403). طراحی چارچوب گونهشناسی حمایتهای دولت از کسبوکارهای کوچک و متوسط. فصلنامۀ علمیپژوهشی-جغرافیا و روابط انسان، دورۀ 18، شمارۀ 2؛ (پیاپی 52)، 47-21.
Fan, Qianqian. (2025). The Mechanism Of The Multidimensional Formation Of Public Library Visitors' Perception Of Worthiness: A Grounded Theoretical Exploration Based On Online Review Data. Humanities And Social Science Research, 8(4): 13-23.
Gala, Kaushik. Schwab, Andreas. Mueller, Brandon A. (2024). Star Entrepreneurs On Digital Platforms: Heavy-Tailed Performance Distributions And Their Generative Mechanisms. Journal Of Business Venturing, 39(1): 1-12.
Javed, Bushra. Akhlaq, Ather. (2024). A Systematic Review Of Exploring The Multiple Dimensions Of Data-Driven Culture. International Journal Of Trends And Innovations In Business & Social Sciences, 2(4): 522-536.
Lin, Hanzheng. Lou, Lingling. (2024). A Study On Cross-Cultural Business Communication Based On Hofstede’s Cultural Dimensions Theory. Open Journal Of Social Sciences, 12(09): 352-368.
Lindsay, Debra. Dobkins, Karen. (2025). Going Deeper: Development And Validation Of A Multidimensional DEEP Connection To Nature Scale. Journal Of Sustainability, 17(13):1-23.
Naheed, Saqib. Pinto, Roberto. Pirola, Fabiana. (2025). A Preliminary Multidimensional AI Readiness Assessment Model For SME’s. Procedia Computer Science, 253, 774-783.
