تمثیل و نوع آن در شعر علی باباچاهی، یدالله رویایی، سیدعلی صالحی، احمدرضا احمدی و گروس عبدالملکیان
محورهای موضوعی : تمثیل در زبان و ادب فارسی
امیر سلاجقه
1
,
منصور نیک پناه
2
,
مصطفی سالاری
3
1 - دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 - دانشیار زبان و ادبیات فارسی مجتمع آموزش عالی سراوان
3 - گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
کلید واژه: تمثیل, شعر معاصر فارسی , شعر دهۀ هفتاد. ,
چکیده مقاله :
تمثیل، با پیوند زدن مفاهیم انتزاعی به تصاویر ملموس، درک عمیقتری از معانی شعر را برای خواننده ممکن میسازد. این ابزار ادبی، علاوه بر غنای زیباییشناختی، زمینه همذاتپنداری عاطفی با شاعر را فراهم میکند. در شعر معاصر ایران، تمثیل نقشی محوری در سادهسازی مفاهیم پیچیده و ترغیب خواننده به تأمل فلسفی دارد. این پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری کتابخانهای دادهها، به بررسی تطبیقی کارکردهای تمثیل در شعر پنج شاعر برجسته معاصر (باباچاهی، رویایی، صالحی، احمدرضا احمدی و گروس عبدالملکیان) میپردازد تا سیر تحول آن را در نسلهای مختلف شعری تحلیل کند.
پرسش اصلی پژوهش، تفاوتها و تشابهات ساختاری، محتوایی و کارکردی تمثیل در آثار این شاعران است. فرضیه تحقیق بیان میکند که تمثیلها در این اشعار عمدتاً برای بازتاب بحرانهای فردی-اجتماعی، پرسشهای فلسفی و نقد ساختارهای قدرت بهکار رفتهاند و هر شاعر با سبک منحصربهفرد خود، از این ابزار برای خلق فضاهای معنایی نو استفاده کرده است.
یافتهها نشان میدهد که تمثیل بهعنوان یک عنصر بلاغی پویا، در غنای زبان شعری معاصر فارسی و تعمیق مضامین انسانی مؤثر بوده است. شاعران مورد مطالعه، با بهرهگیری از تمثیلهای چندلایه، توانستهاند مفاهیم جهانی را در قالب بیانی محلی بازتاب دهند و شعر فارسی را به عرصهای گفتوگومحور تبدیل کنند. این رویکرد نهتنها ابعاد زیباییشناختی شعر را گسترش داده، بلکه امکان نقد جامعه و تفکر انتزاعی را نیز فراهم کرده است. نوآوری شاعران در کاربرد تمثیل، گامی بهسوی بینالمللیسازی ادبیات معاصر ایران محسوب میشود.
Allegory, by linking abstract concepts to tangible imagery, enables readers to grasp the deeper meanings of poetry. This literary device not only enhances aesthetic richness but also fosters emotional empathy with the poet. In contemporary Iranian poetry, allegory plays a pivotal role in simplifying complex ideas and encouraging philosophical reflection. This research adopts a descriptive-analytical method, using library-based data collection, to conduct a comparative study of allegory’s functions in the works of five prominent contemporary poets (Ali Baba-Chahi, Yadollah Royaee, Seyed Ali Salehi, Ahmadreza Ahmadi, and Grous Abdolmalekian), tracing its evolution across different generational shifts in poetry.
The central question of the study examines the structural, thematic, and functional similarities and differences of allegory in these poets’ works. The hypothesis posits that allegories in their poetry primarily reflect socio-individual crises, philosophical inquiries, and critiques of power structures, with each poet employing unique stylistic approaches to create innovative semantic layers.
Findings reveal that allegory, as a dynamic rhetorical tool, has significantly enriched the language and thematic depth of contemporary Persian poetry. The studied poets have utilized multi-layered allegories to articulate universal concepts through localized expressions, transforming Persian poetry into a dialogic platform. This approach has not only expanded the aesthetic dimensions of poetry but also facilitated societal critique and abstract thinking. The poets’ innovative use of allegory marks a step toward the internationalization of contemporary Iranian literature.
فهرست منابع و مآخذ
ابوديب، كمال، (1370)، «طبقه بندي استعارة جرجاني، با اشارة خاص به طبقه بندي استعارة ارسطو»، ترجمة علي محمد حق شناس مندرج در: مقالات ادبي، زبان شناختي، به كوشش علي محمد حق شناس، تهران، انتشارات نيلوفر.
احمدی، ر، (1400)، بررسی تمثیل تشبیهی در اشعار سیدعلی صالحی. نشریه ادبیات معاصر، 15(2)، 75-92.
احمدی، م، (1398)، تحلیل تمثیلهای طبیعی در شعر یدالله رویایی: بینابینی بین انسان و طبیعت، فصلنامه ادبیات فارسی معاصر، 12(3)، 57-74.
انصاری، صدیقه؛ خلیلی جهان تیغ، مریم، (1392)، تجربیات شاعرانه سید علی صالحی در سه دفتر شعر او، پژوهشنامه ادب غنایی (زبان و ادبیات فارسی)، 11(20)، 9-28.
باباچاهی، علی، (1392)، مجموعه اشعار، تهران: نگاه.
جرجانی، عبدالقاهر، ( 1366 )، اسرار البلاغه، ترجمه ي جلیل تجلیل، دانشگاه تهران، صص 49-50.
الجوزي، ابن قیم، ( 1981 )، الامثال فی القرآن الکریم، ترجمه ي سیدمحمد نمّر الخطیب، بیروت: دارالمعرفه، ص 18.
حسینی کازرونی، (1394)، تمثیل و ادبیات تمثیلی، فصل نامه تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی، 7(23)، 13-24.
حسینی، م، (1398)، کاربست تمثیل در اشعار علی باباچاهی: تحلیلی بر لایههای معنایی. فصلنامه ادبیات فارسی، 12(3)، 45-67.
حمیدي، سیدجعفر؛ شامیان، اکبر، ( 1384)، سرچشمه هاي تکوین و توسعه ي انواع تمثیل (اسطوره، رویا، فرهنگ عام)، نشریه ي دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، سال 48، صص 57-107.
خلیلی مقدم، عباس؛ رشیدی، مرتضی، (1394)، تحلیل سبک شناختی شعر محمدرضا عبدالملکیان، گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، (3)14.
دهخدا، علی اکبر، (1377)، لغتنامه، ج 5 ،تهران: دانشگاه تهران.
رحیم بیگی، س؛ طاهری، گ. ع، (1391)، بررسی عناصر غیرکلامی در شعر گفتاری، پژوهشی در ادبیات عرفانی، 5(4)، 145-174.
رحیمی نژاد، کاظم، (1398)، تحلیل نسبت شعر و نظریه در آثار یدالله رویای، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، 11(41 )، 191-212.
رضایی، احترام، (1398)، معرفی انواع تمثیل فشرده و جستجوی رد پای آن در شعر نخستین شعرای زبان فارسی، شعر پژوهی (بوستان ادب - علوم اجتماعی و انسانی )، 11(2 (پیاپی 40) )، 101-122.
سلطانی، ط، (1400)، بررسی تمثیلدر شعر یدالله رویایی: تأثیر بر معانی و تجارب خواننده، پژوهشهای ادبیات فارسی، 8(2)، 101-117.
شریفزاده، م، (1399)، تمثیلهای انسانی در شعر احمدرضا احمدی: تحلیلی بر عمق احساسات و کشمکشهای درونی، فصلنامه ادبیات معاصر، 10(2)، 45-62.
شریفی، فیض، (1392)، یدالله رویایی: شعر یدالله رویایی از آغاز تا امروز (شعرهای برگزیده تفسیر و تحلیل موفقترین شعرها)، انتشارات موسسه انتشارات نگاه .
شميسا، سيروس، ( 1386)، بیان، ويرايش سوم، تهران: ميترا، ص 244.
شیرگردون، محبوبه، (1401)، بررسی جلوه های زیبایی شناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعه شعری)، نشریه زیبایی شناسی ادبی ، دوره 13، شماره 53 .
شیرگردون؛ صادقزاده، (1399)، بررسی جلوههای زیباییشناسی در اشعار علی باباچاهی (مورد مطالعه: هفت مجموعه شعری)، زیبایی شناسی ادبی, 53(13), 271-314.
طالبیان، یحیی؛ صرفی، محمدرضا؛ شریف پور، عنایت اله؛ کاسی، فاطمه، (1388)، تقابل های دوگانه در شعر احمدرضا احمدی، پژوهش های ادب عرفانی (گوهر گویا)، 3(4 (پیاپی 12))، 21-34.
فتوحي، محمود، (1384)، «تمثيل، ماهيت، اقسام، كاركرد»: مجله دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگاه تربيت معلّم تهران، سال 12 و ،13 شمارة 47 ـ .49.
فراهانی، زهرا، (1394)، بررسی تمثیل در شعر سیدعلی صالحی، نشریه: فصلنامه ادبیات برای کودکان و نوجوانان، (15).
کاسی، فاطمه؛ بصیری، محمدصادق، (1396)، نشانه شناسی تخیل و استعاره در داستان «نشانی» احمدرضا احمدی، فنون ادبی، 9(1 (پیاپی 18) )، 53-62.
لوطیج، محمد، (1393)، هفتاد گل زرد، تهران: سرزمین اهورایی.
محسنی، ف. (1400). تمثیلهای اجتماعی در شعر گروس عبدالملکیان: نقدی بر وضعیت جامعه معاصر. مجله ادبیات نوین، 5(1)، 23-40.
محسنی، ف، (1400)، تمثیلهای اجتماعی در شعر گروس عبدالملکیان: نقدی بر وضعیت جامعه معاصر، مجله ادبیات نوین، 5(1)، 23-40.
محمدی؛ قاسمی، (1399)، بررسی «عنوان» در سرودههای علی باباچاهی از رئالیسم تا پستمدرنیسم، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا), 14(51), 85-108..
موسوی، س، (1400)، شهر و تمثیل در اشعار احمدرضا احمدی: تحلیل نمادگرایی و کنایه. مجله ادبیات مدرن، 15(3)، 85-102.
نصیری، بهروز، (1399)، تمثیل در شعر، نشریه ندای قلم، پیاپی 23.
نیازکار، فرح ؛ رهنوردی، یاسین، (1397)، تصویرسازی در شعر گروس عبدالملکیان، همایش ملی ادبیات معاصر ایران، (11)،18-42.
نیک فر، م، (1401)، تحلیل تمثیلهای کنایی در اشعار علی صالحی: زیبایی و عمق مفاهیم، نشریه ادبیات و هنر، 10(4)، 55-70.
یزدانی، زهرا، و خراسانی، محبوبه. (1395). تمثیل در شعر بیدل. همایش بین المللی شرق شناسی و مطالعات ایرانی علیگر هند.
References
1. Aboudaib, K. (1991). Classification of Jurjani’s Metaphors, with Special Reference to Aristotle’s Classification. Translated by Ali Mohammad Haghshenas. In: Literary and Linguistic Articles, edited by Ali Mohammad Haghshenas. Tehran: Niloufar Publications.
2. Ahmadi, R. (2021). The Study of Simile-Based Allegory in the Poetry of Seyed Ali Salehi. Journal of Contemporary Literature, 15(2), 75-92.
3. Ahmadi, M. (2019). Analysis of Natural Allegories in the Poetry of Yadollah Royaee: The Intermediary Between Man and Nature. Quarterly Journal of Contemporary Persian Literature, 12(3), 57-74.
4. Ansari, S., & Khalili Jahantigh, M. (2013). The Poetic Experiences of Seyed Ali Salehi in Three Poetry Collections. Research Journal of Lyrical Literature (Persian Language and Literature), 11(20), 9-28.
5. Babachahi, A. (2013). Collected Poems. Tehran: Negah.
6. Jurjani, A. (1987). Asrar al-Balagha (Secrets of Eloquence). Translated by Jalil Tajlil. University of Tehran, pp. 49-50.
7. Al-Jawzi, Ibn Qayyim. (1981). Al-Amthal fi al-Quran al-Karim (Proverbs in the Holy Quran). Translated by Seyed Mohammad Nammar al-Khatib. Beirut: Dar al-Ma’rifa, p. 18.
8. Hosseini Kazerouni. (2015). Allegory and Allegorical Literature. Quarterly Journal of Allegorical Research in Persian Language and Literature, 7(23), 13-24.
9. Hosseini, M. (2019). The Application of Allegory in the Poetry of Ali Babachahi: An Analysis of Semantic Layers. Persian Literature Quarterly, 12(3), 45-67.
10. Hamidi, S. J., & Shamian, A. (2005). The Origins and Development of Various Types of Allegory (Myth, Dream, Folklore). Journal of the Faculty of Literature and Humanities, University of Tabriz, 48, 57-107.
11. Khalili Moghadam, A., & Rashidi, M. (2015). Stylistic Analysis of Mohammad Reza Abdolmalekian’s Poetry. National Conference of the Persian Language and Literature Promotion Association of Iran, 14(3).
12. Dehkhoda, A. A. (1998). Dictionary, Vol. 5. Tehran: University of Tehran.
13. Rahim Beigi, S., & Taheri, G. A. (2012). The Study of Non-Verbal Elements in Conversational Poetry. Research in Mystical Literature, 5(4), 145-174.
14. Rahiminejad, K. (2019). Analysis of the Relationship Between Poetry and Theory in the Works of Yadollah Royaee. Interpretation and Analysis of Persian Language and Literature Texts (Dehkhoda), 11(41), 191-212.
15. Rezaei, E. (2019). Introduction to Types of Condensed Allegory and Tracing Its Footprints in the Poetry of Early Persian Poets. Poetry Research (Bustan-e Adab - Social Sciences and Humanities), 11(2), 101-122.
16. Soltani, T. (2021). The Study of Allegory in the Poetry of Yadollah Royaee: Its Impact on Meanings and Reader’s Experience. Research in Persian Literature, 8(2), 101-117.
17. Sharifzadeh, M. (2020). Human Allegories in the Poetry of Ahmad Reza Ahmadi: An Analysis of Emotional Depth and Inner Struggles. Quarterly Journal of Contemporary Literature, 10(2), 45-62.
18. Sharifi, F. (2013). Yadollah Royaee: His Poetry from the Beginning to Today (Selected Poems, Interpretation, and Analysis of the Most Successful Poems). Tehran: Negah Publications.
19. Shamisa, S. (2007). Bayan (Expression), 3rd Edition. Tehran: Mitra, p. 244.
20. Shirgerdoon, M. (2022). A Study of Aesthetic Features in the Poetry of Ali Babachahi (Case Study: Seven Poetry Collections). Journal of Literary Aesthetics, 13(53).
21. Shirgerdoon, M., & Sadeghzadeh. (2020). A Study of Aesthetic Features in the Poetry of Ali Babachahi (Case Study: Seven Poetry Collections). Literary Aesthetics, 53(13), 271-314.
22. Talebian, Y., Sarfi, M. R., Sharifpour, E., & Kassi, F. (2009). Binary Oppositions in the Poetry of Ahmad Reza Ahmadi. Research in Mystical Literature (Gohar-e Goya), 3(4), 21-34.
23. Fotouhi, M. (2005). "Allegory: Nature, Types, and Function." Journal of the Faculty of Literature and Humanities, Teacher Training University, 12-13(47-49).
24. Farahani, Z. (2015). A Study of Allegory in the Poetry of Seyed Ali Salehi. Quarterly Journal of Literature for Children and Adolescents, 15.
25. Kassi, F., & Basiri, M. S. (2017). Semiotics of Imagination and Metaphor in the Story "Neshani" by Ahmad Reza Ahmadi. Literary Techniques, 9(1), 53-62.
26. Lootij, M. (2014). Seventy Yellow Flowers. Tehran: Ahoorai Land Publications.
27. Mohseni, F. (2021). Social Allegories in the Poetry of Grouss Abdolmalekian: A Critique of Contemporary Society. Modern Literature Journal, 5(1), 23-40.
28. Mohseni, F. (2021). Social Allegories in the Poetry of Grouss Abdolmalekian: A Critique of Contemporary Society. Modern Literature Journal, 5(1), 23-40.
29. Mohammadi, & Ghasemi. (2020). The Study of "Titles" in the Poems of Ali Babachahi from Realism to Postmodernism. Interpretation and Analysis of Persian Language and Literature Texts (Dehkhoda), 14(51), 85-108.
30. Mousavi, S. (2021). City and Allegory in the Poetry of Ahmad Reza Ahmadi: An Analysis of Symbolism and Allusion. Modern Literature Journal, 15(3), 85-102.
31. Nasiri, B. (2020). Allegory in Poetry. Neda-ye Ghalam Journal, 23.
32. Niazkar, F., & Rahnavardi, Y. (2018). Imagery in the Poetry of Grouss Abdolmalekian. National Conference on Contemporary Iranian Literature, 11, 18-42.
33. Nikfar, M. (2022). Analysis of Ironic Allegories in the Poetry of Ali Salehi: Beauty and Depth of Concepts. Journal of Literature and Art, 10(4), 55-70.
34. Yazdani, Z., & Khorasani, M. (2016). Allegory in Bidel’s Poetry. International Conference on Oriental Studies and Iranian Studies, Aligarh, India.
