بررسی چالشهای مدیریت پسماند شهری (مطالعه موردی: شهر ساری)
بررسی چالشهای مدیریت پسماند شهری (مطالعه موردی: شهر ساری)
محورهای موضوعی : مقالات تحلیلی جغرافیایی و محيطي
زهرا باقری جامخانه 1 , سارا غلامی 2 , صدرالدین متولی 3
1 - دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
2 - استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
3 - دانشیار گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
کلید واژه: مدیریت پسماند, چالشهای شهری, ساری, پسماندهای خطرناک, زیرساختهای جمعآوری,
چکیده مقاله :
مدیریت پسماند شهری یکی از چالشهای جدی در دنیای امروز بهویژه در شهرهای بزرگ و کشورهای در حال توسعه است. در این میان، شهر ساری به عنوان مرکز استان مازندران، با ویژگیهای خاص جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی خود، با چالشهای متعددی در زمینه مدیریت پسماند مواجه است. رشد سریع جمعیت، گسترش صنایع و افزایش فعالیتهای تجاری، منجر به تولید روزافزون پسماند در این شهر شده است. این افزایش تولید پسماند، فشار زیادی بر زیرساختهای موجود و سیستمهای مدیریت پسماند ساری وارد کرده است. فلذا پژوهش حاضر با هدف بررسی چالشهای مدیریت پسماند در شهر ساری انجام شده است. زیرا با توجه به افزایش جمعیت و تولید زباله، این مطالعه به شناسایی عوامل مؤثر بر مدیریت پسماند و نقاط ضعف موجود در سیستم پرداخته و راهکارهایی برای بهبود این وضعیت ارائه میدهد. روش تحقیق بهصورت کیفی و با استفاده از روش مصاحبه عمیق با کارشناسان و مدیران مرتبط با مدیریت پسماند در ساری انجام شده است بدین منظور33 نخبه(از استاتید دانشگاه،مسئولین شهری)مصاحبه صورت گرفته است. مصاحبهها بهصورت نیمهساختارمند برگزار گردیده است . یافته های تحقیق بیان کننده عدم آگاهی عمومی، کمبود زیرساختهای جمعآوری و بازیافت، مشکلات مالی و نارسایی در قوانین و مقررات به عنوان عوامل اصلی شناسایی شدند. همچنین، ضعف در همکاری بین نهادهای مختلف و عدم توجه به پسماندهای خطرناک از دیگر موانع موجود در این زمینه به شمار میآید. بنابراین با توجه به چالشها و نقاط ضعف شناسایی شده، بهکارگیری راهکارهای مؤثر میتواند به بهبود وضعیت مدیریت پسماند در این شهر کمک کند و به تحقق آرمانهای مرتبط با آن نزدیکتر شود. این اقدامات نه تنها به حفظ محیط زیست کمک میکند، بلکه میتواند به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و افزایش رضایت عمومی از خدمات شهری نیز منجر شود.
Urban waste management is one of the serious challenges in today’s world, especially in large cities and developing countries. In this context, Sari city, as the capital of Mazandaran province, faces multiple challenges in waste management due to its unique geographical, economic, and social characteristics. Rapid population growth, industrial expansion, and increased commercial activities have led to a significant rise in waste production in this city. This increase in waste generation has put substantial pressure on the existing infrastructure and waste management systems in Sari. Therefore, the present study aims to investigate the challenges of waste management in Sari city. Given the rising population and waste production, this research identifies the factors affecting waste management and the existing weaknesses in the system, while also proposing solutions to improve the current situation. The research methodology is qualitative, utilizing in-depth interviews with experts and managers related to waste management in Sari. A total of 33 experts (including university faculty members and urban officials) were interviewed using a semi-structured format. The findings indicate that public unawareness, lack of collection and recycling infrastructure, financial issues, and deficiencies in laws and regulations are identified as the main factors. Additionally, weak cooperation among various institutions and insufficient attention to hazardous waste are among the other obstacles in this regard. Therefore, considering the identified challenges and weaknesses, the implementation of effective solutions can help enhance the waste management situation in this city and bring it closer to achieving related goals. These measures not only contribute to environmental preservation but can also improve the quality of life for citizens and increase public satisfaction with urban services.
حاتمی، امیرمصطفی، معماریان فرد، مهسا، صبور، محمدرضا. (1395). بررسی تفکیک و جداسازی پسماند در مناطق 22 گانه شهر تهران با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی. علوم و فنون نقشه برداری، 6(3)، 63-74.
خسروی مقدم،علی ، شایان نیا، سید احمد ، موحدی، محمد مهدی ، عزیزی، خسرو . (1400). ارائه الگویی هوشمند برای مدیریت پسماند شهری. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 11(45)، 19-30.
داوری، سیده الهام ، اجزا شکوهی، محمد، خاکپور، برات علی . (1401). تحلیل ساختاری عوامل موثر بر شکلگیری و رشد فرم فضایی شهرها (نمونه موردی: شهر ساری). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 9(30)،149-178.
شریفی، میلاد.، طاهری، سعید. (1389) ، بررسی چالشهای مدیریت پسماند در کلانشهرها: مطالعه موردی تهران، مجله مدیریت محیط زیست ایران, 10(2), 45-56.
قرجه لو، فرزانه، خسروی، یونس، پری زنگنه، عبدالحسین، زمانی، عباسعلی. (1401). بررسی وضعیت تفکیک از مبدأ پسماند شهری در شهر زنجان. انسان و محیط زیست، 20(1) (60 پیاپی )، 77-92.
موسوی، علی، رضایی، محمد. (1400). تحلیل تأثیرات اجتماعی و اقتصادی مدیریت پسماند در شهرهای ایران، فصلنامه پژوهشهای محیط زیستی, 12(1)، 79-90.
مهندسین مشاور معماری و شهرسازی مازند طرح بازنگری طرح¬جامع ساری، 1389.
نوروزی، قدرت اله، آقایی، مهرداد. (1400). نقش شهرداری ها در تضمین حق بر محیط زیست سالم در مدیریت پسماند شهری؛ مطالعه موردی سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان. مجله تحقیقات حقوقی، 24(94 )، 295-319.
واعظی هیر، آذر، دریابیگی زند، علی، هویدی، حسن. (1398). مدیریت محیط زیستی ایستگاه های انتقال پسماند شهری با تاکید برکنترل آلاینده ها (مطالعه موردی: ایستگاه انتقال پسماند دارآباد تهران). مدیریت شهری، 18(54 )، 249-260.
1. Almeida, C. M. V. B., & Figueiredo, R. S. (2023). “Waste management and climate change: The role of integrated waste management systems.” Environmental Science & Policy, 136, 15-23.
2. Bahl, A., & Singh, S. (2020). “Waste management in urban areas: A review of the existing practices and future challenges.” Environmental Science and Pollution Research, 27(2), 1237-1251.
3. Dahlén, L., & Lagerkvist, A. (2022). “The role of policy in enhancing sustainable waste management practices: Lessons from European cities.” Environmental Policy and Governance, 32(4), 210-222.
4. Hao, H., & Liu, Z. (2021). “Impact of public awareness on solid waste management in urban areas: A case study of Beijing.” Waste Management, 124, 105-112. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2021.01.015
5. Kumar, S., & Singh, R. (2020). “Smart waste management: A review of the applications of IoT and big data.” Journal of Cleaner Production, 252, 119821.
6. Mason, S. A., & Bicket, M. (2022). “Innovative approaches to waste management: Lessons from urban centers.” Resources, Conservation and Recycling, 182, 106312.
7. Pires, A., & Martinho, G. (2019). “The role of social factors in the effectiveness of waste management systems.” Waste Management, 95, 13-21.
8. Singh, R., & Kumar, A. (2024). “Circular economy and waste management: Strategies for sustainable urban development.” Journal of Cleaner Production, 387, 135843.
9. Wang, Y., & Zhang, Y. (2021). “Assessing the impact of public participation on municipal solid waste management in urban areas.” Sustainability, 13(1), 215.
10. Zaman, A. U., & Lehmann, S. (2019). “The role of waste management in the transition towards a circular economy: A comprehensive review.” Waste Management, 95, 12-23.
