حق بر اشتغال زنان در نظام حقوقی ایران و فرانسه
محورهای موضوعی : حقوق بين المللعلیرضا انصاری مهیاری 1 , زهرا سادات حسینی 2
1 - گروه حقوق، دانشکده حقوق الهیات و معارف اسلامی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
2 - گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
کلید واژه: حق اشتغال, زنان, حقوق اسلامی, نظام حقوقی ایران, نظام حقوقی فرانسه, برابری جنسیتی.,
چکیده مقاله :
حق اشتغال زنان از جمله حقوقی است که بازتابدهنده وضعیت عدالت اجتماعی و جنسیتی در هر جامعهای محسوب میشود. اهمیت این موضوع بهویژه در نظامهایی که بر مبانی دینی یا سکولار استوار هستند، دوچندان میگردد؛ چراکه تفسیرها از جایگاه زن، کار و خانواده ممکن است متفاوت باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی حق اشتغال زنان در دو نظام حقوقی ایران و فرانسه انجام شده است تا ضمن تحلیل مبانی حقوقی و نظری حاکم بر هر یک، تفاوتها و شباهتهای این دو نظام را در مواجهه با این حق بنیادین آشکار سازد. اهمیت این تحقیق در آن است که از یکسو، نظام حقوقی ایران مبتنی بر آموزههای اسلامی و فقه امامیه است و از سوی دیگر، نظام حقوقی فرانسه به عنوان الگوی حقوق سکولار، بر اصول لائیسیته و حقوق بشر استوار است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و تطبیقی بوده و با استفاده از منابع کتابخانهای و تحلیل اسناد حقوقی انجام شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در نظام حقوقی ایران، حق اشتغال زنان در چارچوب آموزههای اسلامی و با ملاحظاتی مانند حفظ مصالح خانواده و عدم تعارض با ارزشهای دینی پذیرفته شده است؛ در حالی که در نظام حقوقی فرانسه، اشتغال زنان حقی مطلق تلقی شده و هرگونه تمایز جنسیتی در این زمینه نقض اصل برابری محسوب میشود. این مقایسه نشان میدهد که هر دو نظام در پی تحقق عدالت هستند، اما از مبانی و روشهای متفاوتی پیروی میکنند که بر شیوه تحقق این حق تأثیرگذار است.
The right to employment for women is among the rights that reflect the status of social and gender justice in any society. The significance of this matter becomes even greater especially in systems based on either religious or secular foundations, because interpretations regarding the position of women, work, and family may differ. The present study aims to conduct a comparative examination of the right to employment for women in the legal systems of Iran and France in order to, alongside analyzing the governing legal and theoretical foundations of each, reveal the differences and similarities of these two systems in addressing this fundamental right. The importance of this research lies in the fact that, on the one hand, the Iranian legal system is based on Islamic teachings and Ja'fari jurisprudence, and on the other hand, the French legal system, as a model of secular law, is founded on the principles of laïcité and human rights. The research method in this article is descriptive-analytical and comparative, conducted through the use of library sources and analysis of legal documents. The research findings indicate that in the Iranian legal system, the right to employment for women is accepted within the framework of Islamic teachings and with considerations such as preserving family interests and avoiding conflicts with religious values; whereas in the French legal system, women's employment is regarded as an absolute right, and any gender-based distinction in this regard is considered a violation of the principle of equality. This comparison shows that both systems pursue the realization of justice, but they follow different foundations and methods which influence the manner of realizing this right.
ابراهیمی، جعفر؛ صالحی، فرزانه (1390). بررسی مقایسهای میزان رضایت از زندگی زنان شاغل و خانهدار. مطالعات جامعه شناسی. 4 (13)، 60-47.
موسوی، سید روحالله (1379). تحریر الوسیله. جلد ۲. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
احمدی سیستانی، سید مصطفی (1401). رهیافتی بر اشتغالآفرینی و اشتغال بانوان با رویکرد فقهی. تهران: نشر عطران.
احمدی، سپیده (1395). اصل عدم تبعیض در کنواسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان با نگاهی به مقام زن در دوره هخامنشی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مفید. قم. ایران.
بالویی، سمیه؛ شمسی، امیررضا؛ قادری، نرجس (1394). اشتغال زنان: از دیدگاه نظام مدنی و فقهاء با رویکردی بر منابع دینی. تهران: واش وا.
بهشتی نژاد محمد (1396). عدالت محوري استراتژي دولت اسلامی. تهران: معاونت سیاسی نمایندگی.
تقی زاده، بیژن (1398). حمایت نظام بشری از فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در چارچوب نظام بینالملل و نظام ایران. پایان نامه ارشد. دانشگاه پیام نور استان تهران. تهران. ایران.
توفیقیان، خدیجه و دیگران (1400). چالشها و موانع اشتغال شایسته زنان در ایران و نظام بين الملل. فصلنامه علمی-پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت. 5 (4)، 254-246.
جشنی، رامش (1401). بررسی تطبیقی وضعیت نظام بشر زنان در نظام بین المللی اسلامی و نظام بین الملل. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور استان سمنان. سمنان. ایران.
جهانی جوانمردی، سارا سادات (1401). تحلیل تطبیقی برابری جنسیتی در حوزه اشتغال در نظام ایران و فرانسه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان. اصفهان. ایران.
حاجی محمد حسن، زهرا (1394). بررسی موارد منع و محدودیت اشتغال زنان از دیدگاه فقهی و نظامی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگده اقتصاد و حسابداری. دانشگاه الزهرا. تهران. ایران.
دفتر امور زنان (1392). جایگاه زن در قانون، گزینش موارد اشتغال. تهران: نهاد ریاست جمهوري.
رجبی، سوسن؛ بهنیافر، احمدرضا؛ باقی زاده، محمد جواد (1399). بررسی موانع و چالشهای حضور زنان در اجتماع از منظر فقه اسلامی. فصلنامه علمی - پژوهشی فقه و تاریخ تمدّن. 11 (46)، 23-1.
رحیمی سجاسی، مریم؛ شاکری گلپایگانی، طوبی؛ کلانتری، عبدالحسین (1401). نظام زنان در کشاکش عرف و شرع: مواجهه زنان با چالشهای برخورداری از حق اشتغال و استقلال مالی. مطالعات زن و خانواده. 10 (24)، 127-103.
زرگوش نسب عبد الجبار؛ احمدی، مژگان (1401). واکاوی اذن ولی قهری در اشتغال زنان از منظر فقه و نظام. فقه و نظام نوین. 3 (11)، 220-201.
زعفرانچی، لیلا سادات (1399). اشتغال زنان. تهران: پژوهشکده زن و خانواده.
شاهی طزرجانی، مریم (1401). مطالعه تطبیقی حق اشتغال زنان در نظام نظامی ایران و انگلستان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفت. تفت. ایران.
شعبانی محلی، امیر حسین (1400). بررسی تطبیقی نظام اقتصادی زن در خانواده در نظام نظام ایران و فرانسه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهشهر. بهشهر. ایران.
امام علی (ع) (1380). نهجالبلاغه. ترجمه محمد دشتی. قم: مؤسسه امیرالمؤمنین.
شهید ثانی، زینالدین عاملی (1371). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (شرح لمعه). جلد ۱. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
صدیقی، عبدالله (1398). جایگاه اشتغال زنان در نظام بین الملل. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور. سمنان. ایران.
صفار، محمود (۱۳۹۵). شرح جامع قانون کار جمهوری اسلامی ایران. تهران: سمت.
قرآن کریم.
سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (1369). قانون کار جمهوری اسلامی ایران.
قاضی (شریعت پناهی)، ابوالفضل (1400). بایستههای نظام اساسی. تهران: میزان.
قربان نیا، ناصر (1394). بازپژوهشی نظام زن. جلد 2. تهران: روز نو.
کوه زارع، سمیه (1400). بررسی تطبیقی تبعیض علیه زنان در نظام ایران و فرانسه با نگاهی به اسناد بین المللی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور. قزوین. ایران.
محمدی، فروزان (1399). نظام زنان در اسناد بین المللی نظام بشر و قوانین افغانستان. تهران: موسسه نظام بشر و محو خشونت.
مهرپور، حسین (1394). نظری بر جایگاه زن و نظام اجتماعی او. مجله کانون وکلا. 52، 140-99.
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۰). تحلیل سیاستهای کلی اشتغال ابلاغی مقام معظم رهبری. تهران: دفتر مطالعات اجتماعی.
مهری نژاد، سمیرا (1398). رابطه اشتغال زوجه با نظام زوج در روابط زناشویی. پایان نامه کارشناسی ارشد. پردیس دانشگاهی. دانشگاه گیلان. رشت. ایران.
مهرینژاد، فاطمه (1398). سیاستگذاری فرهنگی در حوزه اشتغال زنان. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
موسوي میرکلائی، سیده صدیقه (1400). مطالعه تطبیقی حمایت نظامی از اشتغال زنان با تکیه بر نظام ایران و فرانسه. پایان نامه کارشناسی ارشد. موسسه آموزش عالی طبرستان. طبرستان. ایران.
مطهری، مرتضی (1402). اسلام و نیازهای زمان. قم: موسسه انتشارات صدرا.
نصیري، خدیجه (1389). موانع و مشکلات اجتماعی و فرهنگی اشتغال زنان. تهران: مؤسسه اشتغال و تأمین اجتماعی.
نواصر، فاطمه (1398). بررسی نظامی اشتغال زن در نظام بین الملل. تهران: انتشارات فرزانگان.
نجفی، محمدحسن (1362). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. جلد ۲۲. قم: دار الکتب الاسلامیة.
هاشمى، محمد (1390). نگرشی بر قانون اشتغال جدید جمهوري اسلامی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده نظام دانشگاه شهید بهشتى. تهران. ایران.
یاسری، زینب (1392). بررسی سیاستگذاری اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران.
Abatemarco, A. & Russolillo, M. (2022). Absolute and relative gender gap in pensions: The impact of the transition from DB to NDC in Italy. Mathematical and Statistical Methods for Actuarial Sciences and Finance. DOI:10.1007/978-3-030-99638-3_1
Betti, E. (2016). Gender and Precarious Labor in a Historical Perspective: Italian Women and Precarious Work between Fordism and Post-Fordism. Published online by Cambridge University.
Betti, E. (2021). Industrial home work and fordism in Western Europe: Women’s activism, labour legislation and union’s mobilization in golden age Italy, 1945–75. Home-Based Work and Home-Based Workers. DOI:10.1163/9789004499614_014.
Bird, K. (2010). Who are the women? Where are the women? And what Difference can they make? Effects of gender parity in French Municipal elections. French Politics. 1 (1), 5-38. DOI:10.1057/palgrave.fp.8200014
Bratti, M.; Frattini, T. & Scervini, F. (2018). Grandparental availability for child care and maternal labor force participation: pension reform evidence from Italy. Journal of Population Economics. 31, 1239–1277.
Cooklin, A.R.; Heather, J. R. & Jane, R.W. F. (2012). Paid parental leave supports breastfeeding and mother-infant relationship: a prospective investigation of maternal postpartum employment. Australian and New Zealand Journal of Public Health. 36 (3), 249-256. DOI:10.1111/j.1753-6405.2012.00846.x.
Enrico. R. (2022). Taxing the gender gap: Labor market effects of a payroll tax cut for women in Italy. CESifo Working Paper No. 9671.
Fredman, S. (2008). Human Rights Transformed: Positive Rights and Positive Duties. Oxford: Oxford University Press.
Maida, A. & Weber, A. (2022). Female leadership and gender gap within firms: Evidence from an Italian board reform. ILR Review. 75 (1), 001979392096199. DOI:10.1177/0019793920961995
Mercer’s, F. W. (2019). Women Can Now Work Up To Childbirth, Then Take Maternity Leave. Official Gazette.
Mantouvalou, V. (2012). Work and human rights: Is there a connection? International Labour Review. 151 (1–2), 39–55.
Pacelli, L.; Silvia, P. & Claudia, V. (2022). Labor market penalties for mothers in Italy. Journal of Labor Research. 34, 408-432
Pettit, Becky & Hook, Jennifer. (2015). The structure of women's employment in comparative perspective. Social Forces. 84 (2), 779-801. DOI:10.1353/sof.2006.0029
Saguy, A. C. (2019). Employment discrimination or sexual violence? Defining sexual harassment in American and French law. Law & Society Review. 63 (43), 96-110.
UN General Assembly. (1948). Universal Declaration of Human Rights.
Wells, H. & Dall, C. (2022). The College, the Market, and the Court or, Woman's Relation to Education. Boston: Lee and Shepard.
Yan, Yuxin. (2022). Research on how to strengthen women's right to employment in MNEs. Psycology Research. 13 (3), 123-130. doi:10.17265/2159-5542/2023.03.002
