تاثیرات حکمت اسلامی در ضوابط فقه شهرسازی و معماری (فقه العماره)
محورهای موضوعی : فقه و مباني حقوقعاطفه حسینی فرد 1 , محسن فهیم 2
1 - گروه الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 - گروه الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
کلید واژه: حکمت, حکمت اسلامی, ضابطههای فقه, شهرسازی, فقه العماره.,
چکیده مقاله :
تغییرات در حیطه معماری و شهرسازی، در غالب موارد متفاوت و بعضا متضاد با ارزشهای اسلامی است. اسلام دین کاملی میباشد و مسلمانان را از قبول رفتارها و هنجارهای غیراسلامی بر حذر میدارد چرا که میخواهد مسلمانان در ارزشها و اصول خود ممتاز باشند. از سویی اسلام، قبول هر نوع مفهوم ایدئولوژیک یا رفتار غیر اسلامی را که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر عقاید اسلامی اثر میگذارد، ممنوع نموده است. در همین راستا مسلمانان در اصول و روشهای ساخت و ساز خود باید به این موضوع توجه نمایند چرا که مساله با اهمیت، انتقال فرهنگ اسلامی به ساختارهای کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی میباشد تا از این راه، جهتگیری تمام فعالیتهای جامعه، جهت گیری الهی و دینی باشد. به واقع با توجه به این که هیچ فرهنگی نتوانسته مستقل از یک مذهب ایجاد شود و گسترش یابد، آن چه که امروزه از آن با عنوان معماری اسلامی نام برده میشود، حاصل تضارب و تعامل قومیتها، ملتها و فرهنگهای گوناگونی است که هر کدام به تناسب مکان و زمان خود صاحب حرفی برای گفتن بودهاند که البته در صدر این فرهنگها، اسلام قرار دارد. بر همین اساس این مقاله با عنوان تاثیرات حکمت اسلامی در ضوابط فقه شهرسازی و معماری (فقه العماره) نگارش شده است.این پژوهش از نظر نوع و هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی است.
Changes in the field of architecture and urban planning are in most cases different and sometimes contradictory to Islamic values. Islam is a complete religion and it warns Muslims against accepting non-Islamic behaviors and norms because it wants Muslims to adhere to their values and principles. be privileged On the other hand, Islam has forbidden the acceptance of any kind of ideological concept or non-Islamic behavior that directly or indirectly affects Islamic beliefs. In this regard, Muslims should pay attention to this issue in the principles and methods of their construction, because the important issue is the transfer of Islamic culture to physical, economic, social and political structures in order to direct all the activities of the society. , should be a divine and religious orientation. In fact, considering that no culture has been able to be created and spread independently of a religion, what is called Islamic architecture today is the result of the conflict and interaction of ethnicities, the nation There are various cultures and each of them had something to say according to their place and time, and of course, Islam is at the top of these cultures. Accordingly, this article is titled the effects of Islamic wisdom in the jurisprudence of urban planning and architecture. Fiqh al-Amara) was written. This research is applied in terms of type and purpose and descriptive in terms of nature and method.
بمانیان، محمدرضا و همکاران (1394). معماری و شهرسازی سنتی در کشورهای اسلامی. تهران: انتشارات طحان
پاشایی کمالی، فرشته (1380). اسلام و معماری مساجد. مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی معماری مساجد، افق آینده. دانشگاه هنر. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
پاینده، ابوالقاسم (1362). نهج الفصاحه. تهران: انتشارات جاویدان.
طبرسی، حسن (1370). مکارم الاخلاق. ترجمه ابراهیم میرباقری. قم: انتشارات فراهانی.
علامه حلی (1419). نهایه الاحکام فی معرفه الاحکام. قم: موسسه آل البیت علیهم السلام.
علامه مجلسی، محمد باقر (1404). بحارالانوار. جلد سوم. بیروت: موسسه الوفاء.
قربانی، رحیم (1391). شاخصهای معماری و شهرسازی اسلامی. تهران: انتشارات پژوهشگاه بین المللی المصطفی.
کلینی، محمدعلی (1390). اصول کافی. جلد ششم. ترجمه احمدبانپور. قم: انتشارات استوار.
مجلسی، محمدباقر (1406). ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار. تصحیح سید مهدی رجائی. قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
مغربی، نعمان بن محمد (1385). دعائم الاسلام. تصحیح آصف فیضی. قم: انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام.
پورجعفر، محمدرضا؛ ادب خواه، مصطفی (1383). نقش بافت فیزیکی و کالبدی محلهای سنتی واحدهای همسایگی جدید در روابط متقابل اجتماعی. همایش توسعه محلها و توسعه پایدار شهر. اهر. ایران.
تقوایی، علی اکبر؛ تاجدار، رسول (1388). درآمدی بر حکمروایی خوب شهری در رویکردی تحلیلی. مجله مدیریت شهری. 8 (23)، 58-45.
سیفیان، محمدکاظم (1378). قالب و محتوا در معماری اسلامی. مجله هنرهای زیبا. 1 (1)، 60-58.
صادقزاده، وحید (1394). تبیین جایگاه ابواب فقه در بخشهای مختلف مدیریت شهری با تاکید بر حوزه مسکن. همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی –اسلامی. رشت. ایران.
علی آبادی، محمدعلی؛ هاشمی طغرالجردی، مجید (1389). ضرورت رویکرد نو در تدوین قوانین و مقررات معماری اسلامی. نشریه علمی پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران. 1 (1)، 67-76.
فدایی، فرامرز (1392). طراحی مجتمع مسکونی با رویکرد اسلامی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد. یزد. ایران.
محمدیان منصور، صاحب (1386). سلسله مراتب محرمیت در مساجد ایرانی. نشریه هنرهای زیبا. 29 (29)، 68-59.
نقره کار، عبدالحمید (1395). نسبت اسلام با فرآیندهای انسانی فرانظریه سلام. فصلنامه پژوهشهای اسلامی. 4 (12)، 21-1.
Dickie, J. (1985). The Mughul Garden –Getway to paradise. maqarnas. An Annual on Islamic Art and Architecture. Oleg Grabar. Leiden: E.J. Brill (Eds.).
Saod, R. (2002). Introduction the Islamic City. FSTC-Limited.
