استثنائات و نظام جبران خسارتِ ناشی از نقض حقوق دارنده علامت تجاری

محورهای موضوعی : حقوق خصوصی و تجارت

محمد کرمی ¹ , سیدمهدی میرداداشی کاری ² , علی رستمی فر ³

1 - دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 - گروه حقوق، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران (نویسنده مسئول)
3 - گروه حقوق، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران

تاریخ دریافت : 1403/10/30 تاریخ پذیرش : 1404/06/28 تاریخ انتشار : 1404/10/06

کلید واژه: علائم تجاری, نقض, ثبت, جبران خسارت, مالکیت فکری, کالا, خدمات مشابه. ,

چکیده مقاله :

علائم تجاری به عنوان یکی از مهمترین مصادیق حقوق مالکیت فکری مورد حمایت قانونگذار است. نقض علامت به این معناست که ناقض، اَعمالی را انجام دهد که کالا یا خدمات مشابه، موجب اغفال مصرف کننده قرار گیرد. در برخی موارد، این اَعمال ممکن است نقض تلقی نگردد و در نتیجه مشمول نظام جبران خسارتِ ناشی از نقض علامت مورد حمایت قانونگذار قرار نگیرد. این اهمیت سبب ایجاد مصادیق ویژه در نقض علائم، اعم از استثناء و شیوه جبران خسارت شده است. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیل گردآوری شده است نشان داد در نظام جبران خسارتِ ناشی از نقض علامت تجاری در حقوق ایران و اسناد بین المللی به دو گونه اقدامات تأمینی یا موقت و احتیاطی عمل می شود که خود، دارای رویه های قضایی مختلفی می باشد. با وجود این، صدور حکم به جبران خسارت ناشی از نقضِ علامت تجاری رعایت شرایطی توسط دادگاهها الزامی می باشد که عملاً دادگاهها را جهت حمایتهای قضایی در راستای مقابله با نقض علامت محدود می کند. از جمله این محدودیتها شیوه های خاص جبران خسارت و نیز استثنائات وارده به نقض و در نتیجه، جبران خسارت ناشی از آن خواهد بود (مانند آنچه که در موافقت نامه تریپس پیش بینی شده است). (مانند آنچه که در موافقت نامه تریپس پیش بینی شده است).

چکیده انگلیسی:

   Trademarks are one of the most important examples of intellectual property rights protected by the legislator. Trademark infringement means that the infringer performs actions that cause similar goods or services to deceive the consumer. In some cases, these actions may not be considered infringement and, as a result, may not be subject to the system of compensation for damages resulting from trademark infringement protected by the legislator. This importance has led to the creation of special examples in trademark infringement, including exceptions and methods of compensation. This research, which was compiled using a descriptive analysis method, showed that in the system of compensation for damages resulting from trademark infringement in Iranian law and international documents, two types of security or temporary and precautionary measures are used, which themselves have different judicial procedures. However, issuing an order for compensation for damages resulting from trademark infringement requires the courts to comply with certain conditions, which practically limits the courts to provide judicial protection in order to combat trademark infringement. These limitations will include specific methods of compensation for damages as well as exceptions to the violation and, consequently, compensation for damages resulting from it (such as those provided for in the TRIPS Agreement).    

منابع و مأخذ:

الف. کتابها
- اصلانی، حمیدرضا (1388). حقوق مالکیت در فضای سایبر، تهران، نشر میزان.
- امیری، حسینعلی (1388). اجرای حقوق مالکیت صنعتی در مقررات سازمان جهانی تجارت و حقوق ایران، تهران، نشر میزان.
- باریکلو، علیرضا (1387). مسئولیت مدنی، چاپ دوم، تهران، نشر بنیاد حقوقی میزان.
- پروين، فرهاد (1381). خسارات معنوي در حقوق ايران، تهران، انتشارات ققنوس.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1387). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد سوم، تهران، انتشارات گنج دانش.
- حمید، عبدالسلام و حمید، کامل (1400). حقوق علائم تجاری و مالکیت معنوی، اهواز، انتشارات آشناگر اندیشه.
- زراعت، عباس (1387). خسارت عدم‌النفع، تهران، نشر خط سوم.
- شمس، عبدالحمید (1382). حقوق مالکیت بر علائم تجاری و صنعتی، تهران، انتشارات سمت.
- شهیدی، مهدی (1389). آثار قراردادها و تعهدات، تهران، انتشارات حقوقی مجد.
- صفایي، سیدحسین (1384). دوره مقدماتي حقوق مدني، قواعد عمومي قراردادها، جلد دوم، چاپ سوم، تهران، نشر میزان.
- کاتوزیان، ناصر (1386). الزام های خارج از قرارداد (ضمان قهری) مسئولیت مدنی، چاپ هفتم، تهران، نشر دانشگاه تهران.
- کریمی، محمدحسین (1389). علائم تجاری در حقوق ایران، تهران، انتشارات مجد.
- میرحسینی، سیدحسن (1385). مقدمه ای بر حقوق مالکیت معنوی، چاپ دوم، تهران، نشر میزان.
- میرحسینی، سیدحسن (1395). حقوق علائم تجاری، تهران، نشر میزان.
- ره پيك، حسن (1387). حقوق مسئوليت مدني و جبران‌ها، تهران، انتشارات خرسندي.
ب. مقالات
- احمدیان، علی (1400). نقش حمایت از مالکیت فکری در توسعه اقتصادی با رویکرد قانون ایران، فصلنامه بین المللی قانون یار، دوره چهاردهم، شماره شانزدهم، 727-740.
- احسنی افروز، محمد (1391). ملاک ها و ضوابط ارزیابی خسارات ناشی از نقض حقوق مالکیت فکری در حقوق داخلی و برخی معاهدات و قوانین خارجی، فصلنامه علمی پژوهشی حقوق پزشکی، شماره (جلد) 6، 243-270.
- اسفندیاری، تهمینه (1400). جلوه های نقض حقوق صاحبان علائم تجاری (با تأکید بر رویه قضایی)، فصلنامه داخلی کانون وکلای دادگستری، شماره 21، 19-44.
- امینی، منصور و خدادادی، محمدحسن (1397). شناخت علامت تأییدی و انواع آن در قیاس با سایر علایم و نشان های تجاری»، نشریه حقوق خصوصی، دوره 15، شماره 1، 1-19.
- باقری، محمود و بابایی، زهرا (1390). حمایت از علائم تجاری در برابر رقابت غیرمنصفانه، فصلنامه حقوق خصوصی، دوره 8، شماره 2 (پیاپی 19)، 85-101.
- حمید، کامل و حمید، عبدالسلام. (16 دی 1400). مصادیق نقضِ فیزیکی علامت تجاری، اولین کنفرانس حقوق، حقوق بین الملل، علوم سیاسی و علوم انسانی، اتریش، وین، شناسه مقاله: LIPSHCONF01_053
- حمید، کامل و حمید، عبدالسلام. (30 دی 1400). حقوق حمایتی و انحصاری مالکان علائم تجاری، نهمین کنفرانس بین المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در فقه، حقوق و علوم انسانی، تهران، شناسه مقاله: ARSCS09_025
- فخاری، فهیمه (1399). بررسی تطبیقی حق تمامیت اثر در حقوق داخلی و بین‌المللی، فصلنامه قانون یار، شماره 13، 249-272.
- محمودی، اصغر (1391). ماهیت حقوق مالکیت فکری و جایگاه آنها در حقوق ایران، دوفصلنامه علمی پژوهشی دانش حقوق مدنی، شماره دوم، 94-107.
- میرشکاری، عباس و آزادبخت، شبیر (1401). قابلیت مطالبه زیان معنوی از سوی شرکتهای تجاری، فصلنامه علمی دیدگاههای حقوق قضایی، دوره 27، شماره 97، 37-58.
- میرشمسی، محمدهادی؛ جلائیان دهقانی، حسام و تیموری، حسام (1393). ایده و حمایت از آن در حقوق مالکیت فکری، فصلنامه علمی پژوهشی حقوق اسلامی، دوره 11، شماره 40، 71-104.
- نظام الملکی، جعفر و مؤذن زادگان، حسنعلی (پاییز و زمستان 1397). جرم نقض حقوق ناشی از ثبت علائم تجاری در حقوق ایران با نگاهی به موافقت نامه تریپس، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال نهم، شماره دوم (پیاپی 18)، صص 233-258.
- نیک فرجام، زهره (1392). جبران خسارت معنوی در فقه و حقوق، فصلنامه مبانی فقهی حقوق اسلامی، سال ششم، شماره یازدهم، 105-127.
- وطن دوست، ایمان (1399). نقش و جایگاه اداره مالکیت صنعتی در حمایت از علائم تجاری، فصلنامه تحقیقات حقوق قضایی، شماره 2، 217-238.
پ. پژوهشهای دانشگاهی
- تقی زاده، تورج (1389). بررسی تطبیقی ضمانت اجرای علائم تجاری، رساله دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
- جهانبخش، کیانوش (1388). ضمانت اجرای نقض حقوق علائم تجاری در ایران و انگلستان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته حقوق خصوصی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران.
- صادقیان، امراله (1391). ضمانت اجرای نقض علائم تجاری در حقوق ایران و نظام بین‌المللی حقوق مالکیت فکری، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، رشته حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.
- ورمرزیار، محمد (1381). حقوق علائم تجاري با لحاظ موافقتنامه تریپس، پايان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه تربيت مدرس.
- وصالی محمود، رضا (1379). تجزیه و تحلیل مقررات مربوط به علامت تجاری در حقوق ایران و تطبیقی، رساله دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.