بررسی تنوع زراعی و تنوع باغی محصولات کشاورزی بر میزان تخلیه آبهای زیرزمینی در کشور ایران : با رویکردی پانل فضایی
جعفر عزیزی
1
(
دپارتمان اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
)
نسیبه زارعی
2
(
دانشجوی دکتری، بخش اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
)
ابوالفضل دیانی
3
(
دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد
)
حامد قادرزاده
4
(
عضو هیات علمی بخش اقتصاد کشاورزی دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
)
آیسان مخبر
5
(
4- عضو بخش اقتصاد کشاورزی، دانشگاه گرگان، گرگان، ایران
)
کلید واژه: تنوع زراعی, آب زیر زمینی, سیاست کشاورزی, الگوی کشت,
چکیده مقاله :
در این مقاله تأثیر تنوع زراعی و باغی را بر تخلیه سطح آبهای زیرزمینی کشور ایران به تفکیک استانها مورد مطالعه قرار گرفته شده است. در این راستا از دادههای دوره زمانی 1400-1390 برای 30 استان در مدل پانل فضایی استفاده شده است. جهت محاسبه تنوع زراعی و باغی محصولات کشاورزی ایران در هر استان نیز از شاخص آنتروپی مرکب استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است متغیرهای تنوع زراعی و تنوع باغی دارای اثر مثبت و معنیداری بر میزان تخلیه آبهای زیرزمینی استانها دارد. این یافتهها حاکی از آن است، با بالا رفتن تعداد تنوع و نوع محصولات زراعی و باغی، نیاز آبی محصولات نیز افزایش مییابد در نتیجه باعث کاهش سطح آبهای زیرزمینی میشود. بعلاوه متغیر تنوع زراعی در هر استان، دارای اثر غیر مستقیم منفی و بیمعنی میباشد. این متغیر دارای اثر مستقیم و اثر کل مثبت و معنیداری است. با افزایش یک درصدی تنوع زراعی در یک استان، تخلیه آب زیرزمینی در آن استان و استانهای مجاور 0.45 درصد افزایش مییابد. در نهایت متغیر تنوع باغی دارای اثر غیرمستقیم منفی و معنیداری بر متغیر وابسته و اثر مستقیم و اثر کل مثبت و معنیدار میباشد. با فرض ثابت بودن شرایط، به ازای هر یک درصد افزایش تنوع باغی یک استان، تخلیه آب زیرزمینی در آن استان و استانهای مجارو آن به طور متوسط حدود 0.64 درصد افزایش مییابد. بنابراین پیشنهاد میشود بخش کشاورزی جهت استفاده بهینه آبهای زیرزمینی به سمت کشت تخصصی در سطح وسیع مطابق با شرایط محیطی پیش روند.
چکیده انگلیسی :
This research studied the effect of agronomic and horticultural diversity on groundwater depletion in different provinces of Iran. So, we used data for 30 provinces over the timespan of 2001-2021 within a spatial panel model. The agronomic and horticultural diversities of crop production were calculated for each province using the composite entropy index. The results show that the agronomic and horticultural diversity indices have positive and significant effects on the logarithm of groundwater depletion of the provinces. This means that as the number of agronomic and horticultural crops increases, the water demand increases, resulting in a decline in groundwater level. Furthermore, the variable of agronomic diversity in each province has a negative and insignificant indirect effect. The direct and overall effects of this variable are positive and significant. A 1% increase in the agronomic diversity in each province results in 0.45% higher groundwater depletion in the same province and the neighboring provinces. Finally, the variable of horticultural diversity has negative and significant indirect effects on the dependent variable. It, also, has positive and significant direct and overall effects. If all conditions are supposed to be constant, a 1% increase in the horticultural diversity in one province will increase groundwater depletion in the same province and the neighboring provinces by, on average, 0.64%. The agricultural sector is, therefore, recommended to move toward specialized cultivation in wide areas consistent with environmental conditions in order to use groundwater resources optimally.
