ارزیابی کیفی منابع آب‌ زیرزمینی دشت ایذه در استان خوزستان

خشایار پیغان ¹ ( دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. )
پیوند پاپن ² ( دکتری خاکشناسی، کارشناس سازمان آب و برق خوزستان، اهواز، ایران. )
مسعود صادقی میانرودی ³ ( دکتری خاکشناسی، شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری کرخه و شاوور، اهواز، ایران. )

تاريخ الإرسال : 06 الأربعاء , شوال, 1444 تاريخ التأكيد : 15 الأربعاء , محرم, 1445

الکلمات المفتاحية: آب شرب, نمودار شولر, آب آبیاری, نمودار استیف, نمودار پایپر, نمودار ویلکاکس,

ملخص المقالة :

افزایش مصرف آب سبب کاهش کیفیت و کمیت آب‌های قابل استحصال شده و بنابراین ارزیابی دقیق منابع موجود جهت پاسخ به تقاضای بخش‌های مختلف ضروری است. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت ایذه در استان خوزستان انجام شد. برای این هدف، از نمودارهای پایپر و استیف جهت تعیین تیپ نمونه‌ها و از نمودارهای ویلکاکس و شولر جهت ارزیابی کیفیت نمونه‌ها برای مصارف کشاورزی و شرب استفاده شد. مطابق نمودار پایپر، تیپ بیش‌تر نمونه‌های آب زیرزمینی دشت ایذه بی‌کربنات، کربنات کلسیم و بی‌کربنات منیزیم می‌باشد. آب زیرزمینی مورد مطالعه بر اساس نمودار استیف در چهار دسته قرار می‌گیرد؛ 1) آب تغذیه از سازند آهک آسماری، 2) آب زیرزمینی آلوده شده، 3) آب زیرزمینی در تماس با سازند گچساران و 4) آب تغذیه‌ای از سازند آهکی ایلام-سروک. بر اساس نمودار ویلکاکس بیش‌تر نمونه‌های آب در رده C2-S1 قرار گرفتند که جهت مصارف کشاورزی مناسب است. اما آب تعدادی از چاه‌‌ها از این محدوده خارج شده و در رده‌های S1-C3، S2-C4،S1 -C4 و S2-C3 قرار گرفت. موقعیت مکانی چاه‌ها آشکار می‌سازد که کیفیت آب در نواحی مرکزی دشت، حد فاصل دریاچه‌های میانگران و بندان، نسبت به سایر نواحی پایین‌تر است. بنابراین جهت کشاورزی در این نواحی، اعمال تمهیدات مدیریتی از جمله کشت محصولات مقاوم به شوری، انجام آبشویی و زهکشی ضروری است. مطابق نمودار شولر، کیفیت آب زیرزمینی منطقه برای مصارف شرب در رده خوب قرار دارد. با این وجود، در بخش شرب که ارتباط مستقیم با سلامت افراد دارد، انجام آزمایش‌های بیش‌تر و اعمال فرآیندهای تصفیه الزامی است.