تحلیل و تفسیر واژههای پارسینژاد در تاریخ بیهقی
الموضوعات :
محمود صادق زاده
1
(دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلام واحد یزد)
فاطمه اعتدال
2
(کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامییزد)
الکلمات المفتاحية:
ملخص المقالة :
تاریخ بیهقی یکی از شاهکارهای گرانقدر نثر فارسی است که به دلیل دارا بودن ارزشهای ادبی و تاریخی، آشنایی با آن برای هر پارسی زبان تحصیل کرده لازم و ضروری است. نثر تاریخ بیهقی از غنیترین و جذّابترین نثرهای موجود در تاریخ ادبیّات ایران است. بیهقی از جمله نویسندگانی است که در کاربرد واژگان پارسی، هنر خود را بهخوبی نشان داده است.مسألة اصلی این جستار، بررسی لغات واصطلاحات پارسی نژاد در تاریخ بیهقی است. از این رو، به شیوة توصیفی، تحلیلی، تعلیلی و استشهادی به تجزیه، تحلیل و بررسی عناصر زبانی اصیل پارسی در تاریخ بیهقی پرداخته شده است.ابتدا به ویژگیهای اشتقاق کلمات در تاریخ بیهقی توجه شده، سپس ریشهشناسی و مفاهیم اسامی، افعال، صفات و قیود در تاریخ بیهقی، تحلیل و بررسی و بسامد آنها به صورت کمی ارائه شده است. بیهقی در تاریخ خود علاوه برکاربرد واژگان عربی، ترکی، مغولی و... واژههای پهلوی و اوستایی و ایرانی نژاد زیادی نیز به کار برده است. بیشترین واژههای ایرانی نژاد به کار رفته در تاریخ بیهقی اسم و فعل و بعد صفت و قید است. واژه های ایرانی نژاد بیهقی، از نظر ساختمان، ساده، مشتق و مرکب هستند. نتیجة این که در تاریخ بیهقی کاربرد واژههای مشتق و مرکب، بیشتر از واژههای ساده است.
کتابها
16. خلف تبریزی، محمد حسین بن.(1362).برهان قاطع، تصحیح محمد معین، تهران: امیر کبیر.
17.خیام پور، عبدالرسول.(1375). دستور زبان فارسی، چ10، تبریز: انتشارات کتابفروشی تهران.
18.دهخدا، علی اکبر.(1325). لغت نامه، تهران:چاپخانۀ مجلسی و انتشارات دانشگاه تهران.
19.شمیسا، سیروس.(1379).دستور زبان فارسی 1؛ ،تهران: انتشارات سمت.
20.فرشیدورد،خسرو .(1382). دستور مفصّل امروز، تهران: نشر سخن.
21.ــــــــــــــــــ،.(1383).عربی در فارسی، تهران:انتشارات دانشگاه تهران.
22.ــــــــــــــــــ..(1387). دستور مختصر زبان فارسی، تهران: انتشارات زوار.
23.ــــــــــــــــــ. .(1375).گفتارهایی دربارة دستور زبان فارسی، تهران:انتشاراتامیرکبیر.
24.کلباسی، ایران .(1371). ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز، تهران: موسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
25.مارتینه، آندره .(1966). مبانی زبانشناسی عمومی، ترجمة هرمز میلانیان،(1379)، تهران: هرمس.
26. معین ، محمد .( 1375). فرهنگ معین شش جلدی، تهران: امیرکبیر.
27.مکنزی،د.ن .(1373).فرهنگ مکنزی، ترجمة مهشید میر فخرایی،تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم اسلامی.
28.وحیدیان کامیار، تقی .(1386). دستور زبان فارسی، چ10 ، تهران: انتشارات سمت.
مقالات
_||_