تأثیر آموزش الکترونیکِ محتوامحور با رویکرد فقهی-اخلاقی بر ارتقای شایستگیهای اخلاقی و مهارت زندگی دانشجویان
الموضوعات :مجتبی رضایی راد 1 , حسین رحیمی واسکسی 2
1 - گروه تکنولوژی آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری،ایران.
2 - استادیار گروه فقه و مبانی حقوی اسلامی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری،ایران.
الکلمات المفتاحية: آموزش الکترونیک, محتوای فقهی-اخلاقی, شایستگیهای اخلاقی, مهارتهای زندگی, دانشجویان,
ملخص المقالة :
این پژوهش با هدف سنجش تأثیر آموزش الکترونیکِ محتوامحور با رویکرد فقهی-اخلاقی بر ارتقای شایستگیهای اخلاقی و مهارتهای زندگی دانشجویان انجام شد. مطالعه حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰4 تشکیل دادند که از این میان، ۷۰ نفر به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۵ نفر) و کنترل (۳۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته تحت آموزش الکترونیک با محتوای طراحیشده بر اساس مفاهیم فقهی-اخلاقی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل از شیوههای مرسوم آموزشی بهره برد. دادهها با استفاده از پرسشنامههای استاندارد شایستگیهای اخلاقی و مهارتهای زندگی در دو مرحله پیشآزمون و پسآزمون جمعآوری شد. برای تحلیل دادهها از آزمون t همبسته و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و مانکوا در نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ استفاده شد. یافتهها نشان داد که بین نمرات پیشآزمون و پسآزمون گروه آزمایش در متغیرهای شایستگیهای اخلاقی و مهارتهای زندگی تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل کوواریانس حاکی از آن بود که آموزش ارائهشده تأثیر معناداری بر بهبود شایستگیهای اخلاقی و مهارتهای زندگی داشته است. این نتایج بر کارایی مداخله آموزشی طراحیشده در محیط یادگیری مجازی تأکید دارد و میتوان از آن به عنوان راهبردی نوین در برنامهریزیهای آموزشی بهره برد.
Reference
Abedini, M., & Rezapour, M. (2020). The relationship between social deficiencies and individual skills with behavioral empowerment in first-grade high school students in Yazd. Education and Community Health, 7(4), 257-262. (in Persian)
Abedini, S., Jafari, M., Rostami Halaleh, N., Elnaz, I., & Alireza. (2024). The role of technology in teaching life skills and moral education to students. The First International Conference on Applied Studies in Education, Kharazmi University. (in Persian)
Alikhani, F., Sarmadi, M. R., Saeidipour, B., Masoumifard, M., & Goodarzi, M. (2021). Identifying the components of professional ethics to design a professional ethics model in the context of e-learning and distance education. Research in School and Virtual Learning, 9(2), 87-99. (in Persian)
Bahmani, A., Gharibi, F., Balashzar, N., & Chavoshin, S. (2024). Investigating the effect of life skills training on female students' attitudes toward cosmetic surgery interventions. Health Education and Health Promotion, 13(1), 429-438. (in Persian)
Farooq, A., & Alyana, S. I. (2025). Efficacy of Basic Life Skills Training Program to Enhance Social Emotional Competence among Adolescent Students in Pakistan. International Research Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 2(02), 738-749.
Ghadiri, M. (2024). A new approach for producing electronic content for courses (Case study: Ethics in Information Technology course). Journal of Skills Training, Serial No. 47 (Spring), 195-210. (in Persian)
Gharai, N., & Taher, M. (2024). Investigating the effectiveness of emotion-focused ethics education on students' responsibility and moral decision-making. Journal of Educational Psychology, 20(74), 207-226. (in Persian)
Ghodousi, M., & Mousavand, M. (2021). The relationship between religious and epistemological beliefs and moral justice with academic performance: The mediating role of students' social adjustment. Journal of Educational Psychology Studies, 18(42), 1-22. (in Persian)
Ghomoushi, Z., Pourkarimi, J., & Ezzati, M. (2021). Moral competencies of university managers: A meta-synthesis study. Journal of Cultural Strategy, 14(54), 161-190. (in Persian)
Grosz, B. J., Grant, D. G., Vredenburgh, K., Behrends, J., Hu, L., Simmons, A., ... & Waldo, J. (2019). Embedded EthiCS: Integrating ethics broadly across computer science education. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.1808.05686
Havas, M., Alibeygi, A. H., & Taghibeygi, M. (2023). Students' tendency for lifelong learning and factors affecting it: Application of Bandura's social cognitive theory. Journal of Higher Education Letter, 16(64), 49-76. (in Persian)
Keikha, B. (2020). Moral education in cyberspace (Case study: Al-Zahra University students). Journal of New Educational Thoughts, 16(1), 241-272. (in Persian)
Kopec, M., Magnani, M., Ricks, V., Torosyan, R., Basl, J., Miklaucic, N., ... & Mills, K. (2022). The effectiveness of embedded values analysis modules in computer science education: An empirical study. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2208.05453
Mahmoudnejad, K., & Sheikh al-Islami, R. (2021). The effectiveness of the "dilemma-based discussion" teaching method on improving moral competence. Journal of Educational and Learning Studies, 13(1), 62-80. (in Persian)
Mehrgan, M. R., Darinougourani, B., Jafari, S., & Khanijazani, J. (2020). Designing a network of effective factors on ethical decision-making. Decision Making and Operations Research, 5(4), 462-485. (in Persian)
Mendrofa, C. T. A. (2024). The role of character-based curriculum in forming students ethics and morals. Ta'rim: Jurnal Pendidikan dan Anak Usia Dini, 5(1), 210-214.
Mestvirishvili, M. (2025). Religiosity and moral judgment: Moderating role of moral internalization and moral competence. Archive for the Psychology of Religion, 47(1), 20-33.
Mirmoghtadaie, Z. S., Mahbadi, Z., & Mahbadi, Z. (2024). Effectiveness of E-learning on “Sexual Health” among students of Shahid Beheshti University of Medical Sciences based on the Kirkpatrick model. Journal of Education and Health Promotion, 13(1), 221.
Nasseri, & Armand. (2023). The effect of interactive e-learning teaching model on academic self-efficacy and social skills of elementary school girls. Journal of Cultural Psychology, 6(2), 225-244. (in Persian)
Qorashi, S. F., & Bagherian Kasgari, B. (2020). Cyberspace and educational professional ethics. New Achievements in Human Sciences Studies, Serial No. 33 (February), 30-37. (in Persian)
Reigi, A., Azizi, N., & Pourghaz, A. (2019). Analysis of the quality of Iran's higher education system based on global ranking standards: Approaches for higher education planners. Journal of Educational Planning Studies, 8(16), 121-151. (in Persian)
Satchi, M., Kamkari, K., & Askarian, M. (2010). Psychological tests. Tehran: Virayesh. (in Persian)
Shavkatovna, R. G. (2025). The importance of developing the spiritual and moral competence of young people. International Journal of Pedagogics, 5(03), 21-23.
Tavangar, A. H., Rostami, M., & Salehi, N. (2025). The effect of leadership skills training on the social empowerment of female students. Interdisciplinary Studies on Women, 7(2), 7-24. (in Persian)
Tomé Klock, A. C., Salenave Santana, B., & Hamari, J. (2023). Ethical challenges in gamified education research and development: An umbrella review and potential directions. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2309.14918
Van Loi, L. (2022). The Impact of Moral Education and Psychology in Ancestor Worship Belief in Vietnam: Mediating Role of Individual Beliefs. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), (98).
Yumna, Y., Jaili, H., Tupas, P. B., Azima, N. F., Minsih, M., Dahliana, D., & Fransiska, N. (2024). Transformative learning media for Generation Z: Integrating moral values through interactive e-books in Islamic education. Indonesian Journal on Learning and Advanced Education (IJOLAE), 403-422.
