کاهش خلأ عملکرد قابل مدیریت در مزارع گندم از طریق افزایش کارآیی مصرف آب و نیتروژن (مطالعه موردی: شهرستان ابرکوه)

الموضوعات : Journal of Crop Ecophysiology

امین آناقلی ¹ , غلامحسن رنجبر ² , محمد حسن رحیمیان ³ , مهدی کریمی زارچی ⁴ , نادیا بشارت ⁵ , ولی سلطانی گردفرامرزی ⁶ , محمد متولی ابرقویی ⁷ , مهدی غیب اللهی ⁸

1 - استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
2 - دانشیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
3 - استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
4 - استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
5 - کارشناس ارشد مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
6 - کارشناس ارشد مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
7 - کارشناس ارشد مرکز خدمات کشاورزی شهرستان ابرکوه؛ سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، ابرکوه، ایران.
8 - کارشناس ارشد مرکز خدمات کشاورزی شهرستان ابرکوه؛ سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، ابرکوه، ایران.

تاريخ الإرسال : 24 الأربعاء , رجب, 1444 تاريخ التأكيد : 19 الأحد , محرم, 1445 تاريخ الإصدار : 20 السبت , جمادى الثانية, 1446

الکلمات المفتاحية: پتانسیل تولید گندم, تناوب زراعی, دفعات آبیاری, عملکرد قابل دستیابی, مصرف کود نیتروژن,

ملخص المقالة :

این آزمایش به منظور یافتن عوامل مدیریتی محدودکننده عملکرد گندم و ارائه راه‌کارهای مدیریتی برای رسیدن به عملکرد قابل دستیابی در مزارع شهرستان ابرکوه یزد در سال زراعی 1400-1399 انجام شد. ابتدا تعداد 11 مزرعه گندم در نقاط مختلف شهرستان انتخاب گردید. تمامی عملیات کشاورزی انجام شده توسط کشاورزان از قبیل روش‌های خاکورزی، تاریخ کشت، ارقام مورد استفاده، میزان بذر مصرفی، سطح زیرکشت، تناوب زراعی، کودهای مورد استفاده و زمان کوددهی، عملیات آبیاری، کنترل آفات و بیماری‌ها، وجین و یا سم‌پاشی علف‌های هرز یادداشت‌برداری و یا اندازه‌گیری شد. در زمان برداشت از نقاط مختلف مزرعه توسط کوادرات یک مترمربعی نمونه‌گیری شد و تعداد 10 بوته نیز برای اندازه‌گیری اجزای عملکرد، به‌صورت تصادفی انتخاب گردید. پتانسیل عملکرد و کمّی‌سازی عوامل کاهش‌دهنده عملکرد به‌روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) انجام شد. اختلاف عملکرد واقعی کشاورزان و پتانسیل عملکرد به‌عنوان خلأ عملکرد و 80 درصد پتانسیل عملکرد به‌عنوان عملکرد قابل دستیابی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که میانگین عملکرد مزارع 5040 کیلوگرم در هکتار و میزان خلأ عملکرد به‌دست آمده 4659 کیلوگرم در هکتار بود که 2721 کیلوگرم از آن قابل دستیابی است. کارآیی مصرف آب در دامنه 33/0 تا 87/0 کیلوگرم در مترمکعب و کارآیی مصرف نیتروژن در دامنه 28/13 تا 03/58 کیلوگرم بر کیلوگرم به‌دست آمد. مزارعی که با مدیریت زراعی مناسب توانستند کارآیی بیشتری در استفاده از آب و نیتروژن داشته باشند، عملکردهای بیشتری نیز تولید کردند.

المصادر:

• Abbas Dokht, H., and H. Marvi. 2005.The effect of nitrogen application on wheat yield and yield components. Iranian Journal of Agriculture Science.36 (6): 1325-1331.
• Alizadeh, P., and A. Soltani. 2016. Simulation of soil nitrogen balance in wheat (Triticum aestivum L.) production in Gorgan, Iran. Iranian Journal of Crop Sciences. 18(3): 218 -231. (In Persian).
• Anonymus. 2009. Assessment of fertilizer use by crop at global level. Statistic [Online]. Available at: http://www.fertilizer.org.
• Bagheripour, M.A., H. Heidari-Sharifabad, A. Mehraban, and H.R. Ganjali. 2021. Investigation of the limiting factors of wheat seed yield in the eastern region of Kerman. Journal of Crop Ecophysiology. 15(3): 435-450. (In Persian).
• Connor, D.J., R.S. Loomis, and K.G. Cassman. 2011. Crop ecology: productivity and management in agricultural systems. Cambridge University Press. 556 pp.
• Gharineh, M.H., A. Bakhshandeh., B. Andarzian, and N. Fayezizadeh. 2012. Agro-climatic zonation of Khouzestan province based on potential yield of irrigated wheat using WOFOST model. Journal of Agroecology. 4(3): 255-264. (In Persian).
• Hajjarpour, A., A. Soltani, and B. Torabi. 2016. Using boundary line analysis in yield gap studies: Case study of wheat in Gorgan. Crop Production. 8(4): 183-201. (In Persian).
• Heydari, A. 2011. Effect of tillage methods on soil physical properties and irrigated wheat yield. Journal of Water and Soil Science. 15(57): 115-124.
• Hochman, Z., D. Gobbett, H. Horan, and J.N. Garcia. 2016. Data rich yield gap analysis of wheat in Australia. Field Crops Research. 197: 97-106.
• Lobell, D.B., K.G. Cassman, and C.B. Field. 2009. Crop yield gaps: Their importance, magnitudes and causes. Annual Review of Environment and Resources. 34: 179-204.
• Mondani, F., A. Bozorgi-Hossein-Abad, M., Saeedi, A. Bagheri, and H. Heidari. 2019. Evaluation of nitrogen uptake and use efficiency in wheat cultivars (Triticum aestivum L.) under Kermanshah weather conditions. Journal of Agroecology. 11(1): 87-102. (In Persian).
• Montazeri, M., and M. Dehghani. 2013. Climatic regionalization of Yazd province using multivariate statistical methods. Quarterly Journal of Physical Geography. 6(19): 45-58. (In Persian).
• Rahimian, M.H., G.H. Ranjbar, H., Gholami, M., Nikkhah, M. Shiran-Tafti, and N. Besharat. 2021. Comparison and analysis of the main factors improving wheat water productivity of surface and drip irrigation methods (Case study: Yazd province). Journal of Water and Sustainable Development. 8(3): 55-62. (In Persian).
• Rahimian, M.H., H. Gholami, G.H. Ranjbar, H. Beyrami, B.M. Ahkami, M. Karimi, and S.A.M. Cheraghi. 2022. Interaction of applied water volume and irrigation water salinity on wheat yield in arid regions (Case study: Yazd). Journal of Water and Sustainable Development. 8(4): 43-50. (In Persian).
• Ranjbar, G.H., and M.H. Banakar. 2013. The best planting date for wheat in saline and non-saline conditions of Yazd province based to grain yield and water use efficiency. Iranian Water Researches Journal. 7(12): 121-129. (In Persian).
• Rezaei, H. 2013. A review of research on application of livestock manure in agricultural land of Iran. Land Management Journal. 1(1): 55-68.
• Sodaiezade, H., S. Advin, M.H. Hakimi, M.A. Hakhmzadeh, and F. Hoshmandzade. 2019. The effect of crop rotation on some soil properties in dry lands (Case Study Roknabad Maybod). Journal of Environmental Science Studies. 4(4): 2056-2062.
• Soltani, A. 2009. Mathematical modeling in field crops. Jahad Danedhgahi Mashhad Press. 175pp. (In Persian).
• Soltani, A., and A. Mirzaei. 2022. Analysis of potential yield and yield gap in plant production systems. Sirang Press, Gorgan, Iran. 45pp. (In Persian).
• Torabi1, B., A. Soltani, S. Galeshi, and E. Zeinali. 2012. Analyzing wheat yield constraints in Gorgan. Crop Production. 4(4): 1-17. (In Persian).
• van-Ittersum, M., K.G. Cassman, P. Grassini, J. Wolf, P. Tittonell, and Z. Hochman. 2013. Yield gap analysis with local to global relevance—A Review. Field Crops Research. 143: 4-17.
• Valizadeh, G.R., and H. Khorsandi. 2016. Study on effects of foliar spraying and soil split application of nitrogen on differences of dry land wheat varieties and genotype for nitrogen uptake, grain and straw yields. Iranian dryland Agronomy Journal. 5(1): 87-116.
• Van-Wart, J., C.K. Kersebaum, S. Peng, M. Milner, and K.G. Cassman. 2013. Estimating crop yield potential at regional to national scales. Field Crops Research. 143: 34-43.
• Zarea-Feizabadi, A., and A. Koocheki. 2012. Effects of different crop rotations on yield and yield components of wheat in cold regions of Iran. International Journal of Agricultural Crop Science. 4(5): 616-621.