سیمای پیامبران در دیوان شاه نعمت الله ولی و خواجوی کرمانی
الموضوعات :فاطمه فاضلی رستم پور 1 , حبیب جدیدالاسلامی 2 , احمدرضا کیخا فرزانه 3
1 - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 - استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. نویسنده مسئول: jadid@gmail.com
3 - دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
الکلمات المفتاحية: کلید واژهها: سیمای پیامبران, شاه نعمت الله ولی, خواجوی کرمانی.,
ملخص المقالة :
چکیده جذابیت داستانهای پیامبران و شخصیت والا و انسانی آنها سبب شده تا در طول تاریخ ادبیات ایران همواره شاعران و نویسندگان به جهت تکریم و برای غنا بخشیدن محتوای آثارشان به آنها تمسک جویند در این پژوهش به بررسی و میزان توجه خواجوی کرمانی و شاه نعمت الله ولی، به داستان و سیمای پیامبران در دیوانشان پرداخته است. که نتایج حاصله حاکی از آنست این دو عارف و شاعر فرهیخته، با دید و نگاهی عارفانه و با استعانت از آیات قرآن کریم و روایات دینی به بخشهای برجسته از زندگی آنها بپردازند. همچنین این مضمون دریافت گردید که بهره مندی از سیمای پیامبر اسلام نسبت به دیگر انبیا بیشتر بوده است. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی صورت گرفته است. در مقاله در نتیجه نهایی در تحلیل پردازش به سیمای پیامبران باید ذکر نمود برداشت و بهرمندی از سیما، سرگذشت و سیره و روش پیامبر اسلام) ص (نسبت به دیگران پیامبران از بسامد بالایی برخوردار است. ویژگی خاص و اکمل بودن ایشان نسبت به دیگر انبیا سبب گردید تا در ادبیات تعلیمی و عرفانی بیشترین تأثیر را داشته باشد. در بخش کاربرد آرایههای ادبی، بیشتر میزان کاربرد پس از تلمیح، اغراق و تشبیه میباشد. بیشتر با زبانی سلیس و روان و بدون از ابهامات لفظی و معنوی برای تفهیم معانی بیان شده است.
منابع و مآخذ
الف)کتاب ها
1) قرآن کریم
2) اسدی توسی، علی بن احمد. ۱۳۵۴ گرشاسبنامه، به اهتمام حبیب یغمایی، چاپ دوم. تهران: کتابخانهی طهوری.
3) امیر معزی، محمدبن عبدالملک. ۱۳۸۵. دیوان. تصحیح محمدرضا قنبری. تهران: انتشارات زوار
4) انوری، محمد بن محمد. ۱۳۶۴. دیوان. به اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
5) بهار، ملكالشعرا )۱۳۷۸(دیوان، چاپ اول، انتشارات سمیرا
6) بهبهانی، سیمین )۱۳۸۳( مجموعه اشعار، چاپ اول، تهران، انتشارات نگاه دهلوی، امیر خسرو ۱۳۶۲. خمسه. تصحيح امیر احمد اشرفی، بی جا، انتشارات شقایق
7) پور نامداران، تقی، )۱۳۹۳( داستان پیامبران در کلیات شمس، شرح و تفسیر عرفانی داستان ها در غزلهای مولوی، انتشارات سخن، چاپ سوم
8) خاقانی، بدیل بن علی، ۱۳۸۵. دیوان، تصحيح ضیاء الدین سجادی. چاپ هشتم. تهران: انتشارات زوار.
9) خزاعی نیشابوری، حسین بن علی. ۱۳۶۷. روض الجنان و روح الجنان. ج ۱۲. تصحیح محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح، مشهد: بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی.
10) خواجوی کرمانی، محمودبن علی. ۱۳۷۰. خمسه. تصحيح سعید نیاز کرمانی، کرمان: انتشارات دانشگاه
11) خواجویی، مهناز )۱۳۹۵( بررسی سیمای پیامبر اولوالعزم حضرت محمد (ع) در مثنوی معنوی مولانا، کرمان، پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی
12) حافظ، خواجه شمس الدین محمد (۱۳۲۰)، دیوان، تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، تهران: زوار، چاپ چهارم.
13) دقیقی طوسی، احمد،(۱۳۴۲) دیوان، به کوشش محمد دبیر سیاقی تهران. علمی
14) رحیمی، کبری، رحیمی، سعدالله، (۱۳۹۵) ریزه قصیده ای از دیوان خواجوی کرمانی در وصف پیامبر )ص(، کنگره بین المللی زبان و ادبیات
15) زرین کوب عبدالحسین )۱۳۷۳(، با کاروان حله)مجموعه ی نقد ادبی( چاپ هشتم، تابستان، انتشارات علمی
16) ساوجی، سلمان. ۱۳۴۸. مثنوی جمشید و خورشید. به اهتمام ج. پ. آسموسن و فریدون وهمن. تهران: انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
17) سنایی، مجدود بن آدم. ۱۳۷۷. حديقه الحقيقه. تصحيح مدرس رضوی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
18) سبزواری، حمید )۱۳۸۱( سرود سپیده، چاپ اول، تهران، نشر اطلاعات.
19) سعدی، مصلح الدین )۱۳۷۲( بوستان، تصحیح و توضیح دکتر غلام حسین یوسفی، چاپ چهارم، دی، تهران، انتشارات خوارزمی
20) صفارزاده، طاهره(۱۳۶۵) سد و بازوان، چاپ دوم، تهران، انتشارات نوید
21) شاه نعمت اللهولی. ۱۳۶۸. دیوان. تصحیح محمد عباسی، چاپ پنجم. تهران: انتشارات کتابفروشی ملک
22) . شبستری، شیخ محمود. ۱۳۸۶. گلشن راز. تصحیح محمدرضا برزگر خالقی، چاپ دوم. تهران: انتشارات زوار
23) عطار نیشابوری، محمد بن ابراهیم. ۱۳۸۶. مصیبت نامه. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، چاپ دوم. تهران: انتشارات سخن
24) عزیزی، احمد (۱۳۶۹)، کفش های مکاشفه، تهران، نشر الهدی
25) عماد فقیه کرمانی. علی. ۱۳۸۰. مثنوی های عماد کرمانی. تصحیح محمدرضا صرفی و داریوش کاظمی کرمان: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کرمان.
26) کسایی مروزی، )۱۳۶۷( دیوان، تصحیح محمد امین ریاحی تهران. توس
27) گله داری نجف آبادی، مرجان (۱۳۸۸) داستان های پیامبران در مثنوی های عطار: دانشگاه تهران
28) فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه )۱۳۶۳( مصحح مول ژول، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران
29) فروزانفر، بدیع الزمان. ۱۳۶۶. احادیث مثنوی. چاپ چهارم. تهران: انتشارات امیر کبیر.
30) قطران تبریزی. ۱۳۶۲. دیوان. از روی نسخهی تصحیح شده محمد نخجوانی. تهران: انتشارات ققنوس
31) قاسمی پرشکوه، سعید، وفائی، عباسعلی. (۱۳۹۳). سیمای پیامبر اکرم((ص) به عنوان((انسان کامل)) و ((کمال انسانی)) در خمسه نظامی گنجوی. متن شناسی ادب فارسی.
32) مجلسی، محمدباقر. ۱۳۶۲. بحارالانوار، ج ۱۸. بیجا۔
33) مولوی، جلال الدین محمد، ۱۳۷۰، مثنوی. تصحیح رینولد الین نیکلسون، تهران: انتشارات بهزاد.
34) میبدی رشیدالدین فضل الله، ۱۳۷۶، کشف الاسرار و عده الابرار، ج ۵، به سعی و اهتمام على اصغر حکمت. چاپ ششم. تهران: انتشارات امیر کبیر.
35) موسوی گرمارودی، سید علی )۱۳۶۳(، خط خون، چاپ اول، تهران، انتشارات زوار.
ب)مقالات
36) خواجویی، مهناز )۱۳۹۵( بررسی سیمای پیامبر اولوالعزم حضرت محمد (ع) در مثنوی معنوی مولانا، کرمان، پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی
37) مرادی, محمد , امینی, محمدرضا و کرمی, محمدحسین . (1391). بررسی تحلیلی سیمای پیامبران و امامان(ع) در شعر غنایی دوره سامانی. پژوهشهای ادب عرفانی, 6(1), 11-36.
