کارکرد ترغیبی در مجموعه¬ رسائل فارسی خواجه عبدالله انصاری برپایه¬ نظریه¬ ارتباط یاکوبسن
الموضوعات :نسرین آقازاده تبریزی 1 , تورج عقدایی 2 , نزهت نوحی 3
1 - دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 - دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. نویسنده مسئول: Dr.aghdaie@gmail.com
3 - استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
الکلمات المفتاحية: کلید واژه¬ها:کارکرد ترغیبی, نظریه ارتباط یاکوبسن, خواجه عبدالله ,
ملخص المقالة :
چکیده نظریة ارتباط یاکوبسن از شش عنصر تشکیل¬شده¬است و یک پیام با جهت¬گیری به سمت هریک از آن عناصر، دارای یک نقش غالب می¬شود. یکی از این نقش¬های شش¬گانه « نقش ترغیبی» است که حاصل تمرکز پیام بر مخاطب است. کلام خواجه عبدالله انصاری به دلیل ویژگی¬هایی چون لحن خطاب¬گونه، جنبه تعلیمی مشتمل¬بر پند و اندرز و تبلیغی¬بودن آن و ... عموماً مورد توجه مخاطب واقع¬شده¬است و می¬توان نتیجه¬گرفت که قابلیت بررسی از دیدگاه نقش ترغیبی را دارا است. هدف اصلی نگارنده این مقاله بررسی کارکرد ترغیبی در آثار فارسی خواجه عبدالله انصاری و تحلیل ساختار دستوری و بلاغی متن¬های دارای کارکرد ترغیبی و درونمایه¬های ترغیب¬کننده مخاطب از زوایای مختلف دینی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است و اینکه خواجه در بحث ساختار دستوری از انواع جملات ترغیبی چون امر، نهی، ندا و ... استفاده¬کرده و در بحث بلاغت نیز به¬ترتیب از جملات امر، نهی، عاطفی، خبری و پرسشی بهره¬برده و اغراض ثانوی سخن خود را در این قالب¬ها بیان¬نموده¬است. او در بحث درونمایه¬های ترغیب¬کننده در آثارش به تمامی حوزه¬ها از جمله حوزه دین و عرفان و اخلاق، حوزه اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی نظر داشته¬، ولی توجه او بیشتر به حوزه دین و عرفان و اخلاق معطوف است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه¬ای است.
منابع و مآخذ
1) احمدی، بابک، 1396، ساختار و تأویل متن، چاپ نوزدهم، تهران، مرکز
2) -----،-----، 1398، حقیقت و زیبایی، چاپ سی و هفتم، تهران، نشر مرکز.
3) اسکولز، رابرت، 1393، درآمدی در ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، چاپ سوم، تهران، آگاه.
4) باطنی، محمدرضا، 1389، نگاهی تازه به دستور زبان، چاپ چهاردهم، تهران، آگاه.
5) بشیر، علی¬اصغر، 1395، اندیشه¬های عرفانی پیر هرات، چاپ دوم، تهران، اساطیر.
6) پورنامداریان، تقی، 1380، در سایه آفتاب، تهران، سخن.
7) تدین، عطاالله، 1388، جلوه¬های تصوف و عرفان در ایران و جهان، چ چهارم، تهران، تهران.
8) حلبی، علی¬اصغر، 1394، مبانی عرفان و احوال عارفان، چ چهارم، تهران، اساطیر.
9) خواجه¬عبدالله انصاری، 1389، مجموعه رسائل فارسی، تصیحح محمّدسرور مولایی،ج 1و2،چ سوم، تهران.
10) -----،--------، 1392، تاریخ تصوف و عرفان، چاپ اول، تهران، زوار.
11) زرین¬کوب، عبدالحسین، 1369، ارزش میراث صوفیه، چاپ ششم، تهران، امیرکبیر.
12) سجودی، فرزان، 1394، ساختگرایی، پساساختگرایی و مطالعات ادبی، چاپ سوم، سوره مهر.
13) شریعت، محمد جواد، 1389، سخنان پیر هرات، چاپ دهم، تهران، امیر کبیر.
14) شمیسا، سیروس، 1389، معانی، چاپ دوم، تهران، میترا.
15) صفوی ، کورش، 1397، درآمدی بر معنی¬شناسی، چاپ ششم، تهران، سوره مهر.
16) ------،------، 1394، از زبانشناسی به ادبیات، جلد1، چاپ پنجم، تهران، سوره مهر.
17) علوی¬مقدم، مهیار، 1381، نظریه¬های نقد ادبی معاصر، چاپ دوم، تهران، سمت.
18) غنی، قاسم،1393، تاریخ تصوف در اسلام، جلد2و3، چاپ دوازدهم، تهران، خاشع.
19) گوهرین، سیدصادق،1380، شرح اصطلاحات تصوف، چاپ اول، تهران، زوار.
20) لویزن، لئونارد، 1397، میراث تصوف، جلد1، ویراسته مجدالدین کیوانی، چاپ سوم، تهران، مرکز
21) متیوس، پیتر،1395 ، تاریخ مختصر زبان¬شناسی ساختگرا، ترجمه راحله گندمکار، چاپ دوم، تهران، قطره.
22) مطهری، مرتضی، 1383، مجموعه آثار، جلد23، تهران، صدرا.
23) مکاریک، ایرنا ریما، 1398، دانشنامه¬ نظریه¬های ادبی معاصر، ترجمه¬ مهران مهاجر و محمّد نبوی، چ 6، تهران، آگه.
24) مولوی، جلال الدین محمد، 1360، مثنوی، به اهتمام دکتر محمد استعلامی، جلد1، تهران، زوار.
25) هارتمن، پ،1377، زبان¬شناسی و ادبیات، ترجمه کوروش صفوی،. تهران، هرمس.
26) هارلند، ریچارد، 1393، درآمدی تاریخی بر نظریه ادبی از افلاطون تا بارت، ترجمه علی معصومی و شاپور جورکش، چاپ چهارم، تهران، چشمه.
