بازشناسی تأملات نهادی در اندیشه هگل، هانتینگتون و سیدجواد طباطبایی
الموضوعات :
1 - دانشجوی دکتری علوم سیاسی- اندیشه¬ های سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
الکلمات المفتاحية: گئورگ ویلهلم فریدریش هگل, ساموئل هانتینگتون, سیدجواد طباطبایی, تعالی¬نگری در ایده نهاد حکمرانی, زوال¬نگری در ایده نهاد حکمرانی.,
ملخص المقالة :
علم سیاست از دیرباز تاکنون به مطالعه «نهاد حکمرانی» پرداخته و بدین سبب، نهاد حکمرانی همواره یکی از مهمترین موضوعات تأمل، تحقیق و مجادله علمی اندیشمندان و پژوهشگران این رشته بوده است. چنان¬چه بنا بر ضرورت، بخش قابل توجهی از تأملات و تحریرات موجود در حوزه اندیشه سیاسی، چه در غرب و چه در اسلام و ایران، به اندیشه¬ورزی در مورد نهاد حکمرانی از جمله تأمل در نهادهای سیاسیِ یونان و ایران اختصاص یافته است. آن چنان که گئورگ ویلهلم فریدریش هگل فیلسوف سیاسی، و ساموئل هانتینگتون اندیشمند توسعه و نوسازی، هر یک از منظر خاص خود به ایده نهاد حکمرانی پرداخته و با تعالی نگری در این خصوص، تأملات و نقطه نظراتی در تبیین تکامل و یا توسعه سیاسی مطرح نموده¬اند. اما تأملات و تحریرات سیدجواد طباطبایی در مورد ایده نهاد حکمرانی در تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، به ¬رغم طرح مباحثی در این باره، در هماهنگی با نظریه زوال اندیشه سیاسی در ایران نگاشته شده و برخلاف هگل و هانتینگتون، بیانگر زوال¬نگری در ایده نهاد حکمرانی است. بدین¬سان، این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی تأملات نهادیِ هگل، هانتینگتون و طباطبایی، و بر اساس روش پژوهش کیفی و رویکرد توصیفی- تطبیقی، تدوین یافته و در نهایت، نتیجه این بررسی نیز اعلام شده است.
استیس، والتر ترنس. (1392). فلسفۀ هگل. ج دوم. ترجمه¬ حمید عنایت. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
بروجردی، مهرزاد و شمالی، علیرضا. (1393، مرداد). سیر نابخردی در تاریخ، نقدی بر روایت جواد طباطبایی از زوال سیاسی در ایران. مجله اندیشه پویا، 18.
بهداروندیانی، غلامرضا. (1381، 23 شهریور). درآمدی بر فلسفه و متدولوژی علم. پگاه حوزه، 66.
بهنام، جمشید. (1382، اردیبهشت و خرداد). مدرنیته، مدرنیزاسیون و تجدد. کتاب ماه علوم اجتماعی، 67-68.
بهنام، جمشید. (1399). ایرانیان و اندیشۀ تجدد. تهران: نشر فرزان روز.
طباطبایی، سیدجواد. (1398الف). درآمدی بر تاریخ اندیشۀ سیاسی در ایران. ویراستۀ جدید. چاپ سیزدهم. تهران: انتشارات کویر.
طباطبایی، سیدجواد. (1398ب). زوال اندیشه سیاسی در ایران: گفتار در مبانی نظری انحطاط ایران. ویراستۀ جدید. چاپ دوازدهم. تهران: کویر.
طباطبایی، سیدجواد. (1399). خواجه نظام¬الملک طوسی: گفتار در تداوم فرهنگی ایران. تهران: مینوی¬خرد.
طباطبایی، سیدجواد. (1400الف). تاریخ اندیشۀ سیاسی در ایران، ملاحظاتی در مبانی نظری. چاپ چهارم. تهران: انتشارات مینوی خرد.
طباطبایی، سیدجواد. (1400ب). تأملی دربارۀ ایران، ج 1: دیباچه¬ای بر نظریۀ انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران. تهران: مینوی¬خرد.
طباطبایی، سیدجواد. (1401الف). تأملی دربارۀ ایران، ج 2 : نظریۀ حکومت قانون در ایران، بخش دوم: مبانی نظریۀ مشروطه¬خواهی. تهران: مینوی¬خرد.
طباطبایی، سیدجواد. (1401ب). ملّت، دولت و حکومت قانون، جستار در بیان نصّ و سنّت. چاپ پنجم. تهران: انتشارات مینوی¬خرد.
فتحی، حسن. (1382). دیالکتیک در فلسفۀ افلاطون. مجلة پژوهش¬های فلسفی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، 46 (186).
فدایی¬مهربانی، مهدی. (1401، تابستان). این¬همانی نقد در جدال میان مشروطه¬خواهی و ایرانشهری(بررسی نقادانۀ منازعۀ فکری داود فیرحی و سیدجواد طباطبایی). فصلنامه علمی- پژوهشی نظریه¬های اجتماعی متفکران مسلمان، 12 (1).
گادامر، هانس-گیورگ. (1401). دیالکتیک هگل، مقاله¬هایی از مجموعۀ «فلسفۀ نوین. ترجمۀ پگاه مصلح. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
گورویچ، ژرژ. (1351). دیالکتیک یا سیر جدالی و جامعه¬شناسی. ترجمه¬ حسن حبیبی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هانتینگتون، ساموئل. (1375). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه¬ محسن ثلاثی. تهران: نشر علم.
هگل، گئورک ویلهلم. (1387). عقل در تاریخ. ترجمه¬ حمید عنایت. تهران: شفیعی.
Grimshaw, A. (1992). The C.L.R. James Reader. Oxford:Blackwell.
Hegel, G.W.F. (1987). Phänomenologie des Geistes, Stuttgart: Reclam.
Huntington, Samuel P. (2006). Political Order in Changing Societies. New Haven: Yale University Press.
Moller, J. & Skaaning, S. (2012). Requisites of Democracy: Conceptualization, Measurement, and Explanation. Oxfordshire: Taylor & Francis.
Ollman, B. & Smith, T. (eds.)(2008). Dialectics for the New Century. London: Palgrave Macmillan.
