ارائه الگوی نهادی پشتیبان تحقق برنامه‌های راهبردی شهری بر پایه ارزش‌گذاری نقش نهادهای رسمی (نمونه موردی: شهر اصفهان)

الموضوعات : Urbanism

مرتضی قائدامینی ¹ , اندیشه آریانا ² , شیرین طغیانی ³

1 - گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 - گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 - گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

تاريخ الإرسال : 04 الجمعة , ربيع الثاني, 1447 تاريخ التأكيد : 05 الأربعاء , جمادى الثانية, 1447 تاريخ الإصدار : 07 الجمعة , جمادى الثانية, 1447

الکلمات المفتاحية: ارزشگذاری, ساختارهای نهادی, تحقق‌پذیری, مدل منطق, برنامه راهبردی اصفهان 1405,

ملخص المقالة :

عدم توجه به ساختارها و الگوهای نهادی در تولید و اجرای برنامه‌های شهری، یکی از چالش‌های کلیدی در تحقق‌پذیری این برنامه‌ها به شمار می‌آید. این بی‌توجهی، پیامدهایی مانند عدم انطباق برنامه‌ها با قوانین و اسناد بالادست، ناهماهنگی با سایر برنامه‌های توسعه‌ای و بروز نتایج ناخواسته در فرایند برنامه‌ریزی و اجرا را در پی داشته است. در چنین شرایطی، این پژوهش با هدف ارائه الگوی نهادی پشتیبان تحقق برنامه راهبردی شهر اصفهان 1405 و ارزش‌گذاری نقش نهادهای رسمی انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی و از نظر هدف، تحلیلی–تجویزی است. فرایند انجام تحقیق در هفت گام طراحی شده است که شامل: بازخوانی و تلفیق چارچوب‌های نظری، فنی و تجربی، تولید چارچوب انگاشتی، شناسایی و تعیین ذی‌نفعان کلیدی، سنجش و ارزش‌گذاری ساختارهای نهادی، تحلیل شکاف نهادی، تدوین مدل منطق و در نهایت ارزیابی و بازتولید مدل منطق بهبودیافته می‌باشد. داده‌ها به‌صورت ترکیبی (کمی و کیفی) و با استفاده از پرسش‌نامه و مصاحبه از خبرگان و ذی‌نفعان برنامه راهبردی اصفهان گردآوری و با رویکردهای تحلیلی مناسب مورد آزمون قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد ساختارهای نهادی رسمی نظیر شورای اسلامی شهر، شهرداری، دستگاه‌های اجرایی مرتبط، نهادهای مدنی و مردم، نقشی تعیین‌کننده در تحقق‌پذیری برنامه راهبردی اصفهان 1405 دارند و ضعف در هماهنگی، شفافیت و هم‌سویی منافع آن‌ها، اصلی‌ترین منبع بروز شکاف میان برنامه و اجرا است. بر این اساس، الگوی نهادی پیشنهادی پژوهش بر تقویت ظرفیت‌های نهادی، ارتقای تعامل و هم‌افزایی بین ذی‌نفعان کلیدی و استقرار سازوکارهای پایش و ارزیابی مستمر برنامه استوار است. به‌کارگیری این الگو می‌تواند تحقق‌پذیری برنامه‌های راهبردی شهری مشابه را در سایر شهرهای ایران نیز افزایش دهد.

المصادر:

Bandura, A., 2021. Analysis of Modeling Processes, in: Psychological Modeling. Routledge, Classic edition. | New York, NY: Routledge, 2021., pp. 1–62. https://doi.org/10.4324/9781003110156-1
Dujmešić, N., Bajor, I., Rožić, T., 2018. Warehouse Processes Improvement by Pick by Voice Technology. Tehnicki Vjesnik 25, 1227–1233. https://doi.org/10.17559/TV-20160829152732
Lagos, R., Rocheteau, G., Wright, R., 2017. Liquidity: A New Monetarist Perspective. J Econ Lit 55, 371–440. Purnomo, A., 2021. Opportunity Development of Urban Tourism Without Gap: Case of Bogor City. Jurnal Kepariwisataan: Destinasi, Hospitalitas dan Perjalanan 5, 23–27. https://doi.org/10.34013/jk.v5i2.334
آشوری, ک., ایراندوست, ک., خالق پناه, ک., 2018. تحلیل فرایند تولید فضای غیررسمی در شهر سنندج. جغرافیا و توسعه فضای شهری 5, 211–242. https://doi.org/10.22067/gusd.v5i1.72321
احمد پور, ا., حاتمی نژاد, ح., 1385. آسیب شناسی طرح های توسعه شهری در کشور. پژوهش های جغرافیایی 58. الدینی, ف.س., زیاری, ک.ا., عظیمی, آ., 1392. تحلیل شکاف جغرافیایی کیفیت مسکن در مناطق 22 گانه شهر تهران. فصلنامه جغرافیا 11, 213.
الیاس زاده مقدم, ن., 2011. بررسی و امکان سنجی جایگزینی الگوی برنامه ریزی ساختاری- راهبردی باالگوی برنامه ریزی جامع شهری در ایران: مطالعه ای تطبیقی- مقایسه ای. معماری و شهرسازی آرمان شهر 4, 35–48.
امین زاده, ب., آسوده, ع., 2015. تحلیل شکاف میان برنامه ریزی و مدیریت اجرای اسکان در برنامه های گردشگری شهری مورد مطالعه: طرح ایجاد و بهسازی اقامت زائران در شهر مشهد. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی 20, 81–90. https://doi.org/10.22059/jfaup.2015.56373
پیران, پ., رفیعیان, م., رضائی, م., دهقان, ه., 2016. شناسایی عوامل مؤثر بر ایجاد نهادهای اجتماعی در مدیریت هر چه بهتر محلات؛ نمونه موردی: محلات واقع در شهر فردوسیه - شهرستان شهریار. فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری 7, 1–22.
حق بیان, ر., شکوهی بیدهندی, م.ص., 2020. تحلیل اختلافات میان ذی‌نفعان فضای شهری جهت امکان‌سنجی میانجی‌گری بررسی موردی: محدوده طرح پیاده‌راه 17 شهریور تهران. نامه معماری و شهرسازی 12, 111–131. https://doi.org/10.30480/aup.2020.760
دانشور, م., غفاری, ع., ماجدی, ح., 2019. برنامه‌ریزی راهبردی در بستر نهادگرایی، نظریه‌ای برای عمل. معماری و شهرسازی آرمان شهر 11, 319–328.
دهقانی, م., حقیقت نایینی, غ., زبردست, ا., 2021. تحلیل ذینفعان توسعه شهری دانش بنیان (مورد پژوهی: شهر اصفهان). پژوهشهای جغرافیای انسانی 53, 323–341. https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.280961.1007921 سعیدپور, س., احمدی کهنعلی, ر., 2016. واکنش‌های راهبردی و تعیینه‌های نهادی. فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی 7, 19–43.
شریف زادگان, م., قانونی, ح., 2019. تحلیل و گونه‌بندی نگرش نهادگرایانه در برنامه‌ریزی شهری. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی 24, 5–18. https://doi.org/10.22059/jfaup.2020.232450.671697 عنابستانی, ع.ا., عنابستانی, ز., 2022. تحلیل پیشران‌های کلیدی موثر بر افزایش اثربخشی برنامه‌های راهبردی-عملیاتی شهر و شهرداری‌ها با رویکرد آینده پژوهی در شهرهای استان خراسان رضوی. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2, 43–68.
کاظمیان, غ., علی اکبری, ا., طالشی, م., حداد حسن آبادی, م., 2021. مدیریت تأمین مالی شهر و اقتصاد سیاسی شهری جدید (مطالعه موردی: کلانشهر مشهد). جغرافیا و توسعه فضای شهری 7, 209–229. https://doi.org/10.22067/jgusd.2021.67959.1002
محمدی طبائی, م., ملک افضلی, ع., بوچانی, م., 2023. تحلیلی بر تعارض‌‏های ساختارهای قدرت و منفعت در فرایند برنامه‌ریزی توسعۀ مجدد اراضی قهوه‌‏ای (نمونۀ مطالعاتی بازتوسعۀ گاراژهای محلۀ پشت گاراژهای شهر زاهدان). اقتصاد و برنامه ریزی شهری 4, 144–157. https://doi.org/10.22034/uep.2023.385230.1328
مهدنژاد, ح., صمصام شریعت, س.ج.ا., 2022. تحلیل واگرایی و شکاف گروه‌های درآمدی از لحاظ تأمین مسکن در کلان شهر اصفهان. پژوهشهای جغرافیای انسانی 54, 1281–1302. https://doi.org/10.22059/jhgr.2021.303563.1008134
موسوی, س., کریمیان بستانی, م., حافظ رضا زاده, م., 2021. تحلیل منابع تامین درآمد پایدار در راستای توسعه شهری(مطالعه موردی: شهر تهران). فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه ای 11, 135–148. https://doi.org/10.30495/jzpm.2021.4400
میرغلامی, م., نژادابراهیمی, ا., آیشم, م., 2020. بازشناسی و تبیین اثرات کلان‌فرآیندها و فرآیندها بر شهر‌معاصر‌ایرانی از منظر واقعگرایی اسلامی. دانش شهرسازی 4, 19–36. https://doi.org/10.22124/upk.2020.15330.1365
نصیریان, ن., بصیرت, م., 2022. تحلیل ذینفعان حریم پایتخت(کلانشهر تهران) بر اساس ماتریس قدرت/ منفعت. جغرافیا و توسعه فضای شهری 9, 77–95. https://doi.org/10.22067/jgusd.2021.71009.1061