مدل سازی کیفی ابعاد بالندگی سازمان معنویت گرا: مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی مشهد
الموضوعات : Higher Education
سمانه پوراسماعیل
1
,
محمود قربانی
2
,
الهام فریبرزی
3
1 - دانشجوی دکتری گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 - گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران(نویسنده مسئول)
3 - گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
الکلمات المفتاحية: بالندگی سازمانی, معنویت گرایی, مدلسازی, دانشگاه آزاد اسلامی.,
ملخص المقالة :
هدف: هدف اصلی این پژوهش، تبیین ابعاد مدل کیفی بالندگی سازمان معنویت گرا در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد بود.
روش: این پژوهش با رویکرد استقرایی، راهبرد کیفی و بهره گیری از روش تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری متشکل از خبرگان و صاحبنظران حیطه مدیریت و سازمان بود. نمونه گیری به صورت غیر احتمالی و هدفمند انجام شد و با رعایت اصل اشباع نظری، 14 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. از مصاحبه های عمیق نیمه ساختار یافته برای گردآوری داده ها استفاده گردید. جهت اعتبار بخشی داده ها از روشهای درگیری طولانی مدت، مشاهده مداوم، باز بینی مشارکت کنندگان و شاخص های (CVR) و (CVI) استفاده شد و تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار مکس کیودا صورت گرفت.
یافته ها: نتایج یافتهها منتهی به طراحی یک مدل کیفی، با استخراج 98 شاخص، 26 مولفه و 6 بُعد اصلی شامل: رهبری معنویت محور، اخلاقگرایی ارزش آفرین، فرهنگ سازمانی معنویت گرا، شفافیت سازمانی، یادگیری و بینش معنوی، و شکوفایی سرمایه انسانی شد که ابعاد مدل نهایی بالندگی سازمان معنویت گرا در دانشگاه آزاد اسلامی شهر مشهدرا در برمیگیرد.
نتیجه گیری: این پژوهش، با ترکیب مبانی نظری و شواهد تجربی، مدلی نوآورانه برای بالندگی سازمانها با رویکرد معنویت گرایی در دانشگاه ارائه میکند، که میتواند راهنمایی کاربردی، برای مدیران و سیاست گذاران دانشگاهی باشد، تا در مسیر تعالی و بالندگی بیشتر، گام بردارند.
احتشام، زهرا؛ پورکریمی، جواد. (1400). مدل یابی معادله های ساختاری در تبیین الگوی توسعه اعضای هیات علمی مبتنی بر معنویت، علوم تربیتی از دیدگاه اسلام،9 (16): 25-21.
احمدی، نجمه، نامی، کلثوم، قورچیان، نادر،جعفری، پریوش. (1403). شناسایی مولفه های موثر بر بالندگی کارکنان سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مدیریت و چشم انداز آموزش،6(3): 113-98.
ادیبی نیا، علی. (1403). مرور نظام مند رهبری معنوی و بهره وری سرمایه انسانی؛کلید موفقیت و رشد سازمانی، دین، معنویت ومدیریت،10(19): 174-143.
امیری، یوسف، اسلامبولچی، علیرضاف، اصغری صارم، علی، لطیفی، میثم. (1400). ارائه الگوی تعالی معنویت سازمانی با تاکید بر آموزه¬های اسلامی در سازمان بیمه ایران، مدیریت اسلامی، 29(2): 206-181.
جواهری زاده، ابراهیم. (1395). الگوی معنویت افزایی در سازمان، ارائه نظریه ای داده بنیاد، مدیریت اسلامی، 22(4): 174-75.
دلاور، علی. (1401). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، نشر: ویرایش.
دودمان، پروانه، ماشینچی، علی اصغر، هاشمی، سیداحمد، قلتاش، احمد. (1401). تدوین مدل سازمان آموزش و پرورش معنویت¬گرا مبتنی بر گراندد تئوری، جامعه شناسی سیاسی ایران، 5،(11): 5059-5042.
رستمی، زینب، افراسیابی، رویا، سلیمان پورعمران، محبوبه. (1401). شناسایی مولفه های سازمان معنویت¬گرا در دانشگاه در راستای توسعه منابع انسانی جهت ارائه مدل مطلوب(رویکرد آمیخته)، علوم روانشناختی، 21،(111): 640 -629.
روشن، حسن، خدمتی، ابوطالب،عبداللهی نسیانی،علی. (1402). سازه معنویت سازمانی: راهنمایی برای ارتقا کیفیت زندگی در محیط کار، پژوهش نامه سبک زندگی،9(16): 33-9.
رئیسیان فرد دشتکی، پریسا. (1403). بررسی نقش مدیریت آموزشی در بالندگی سازمانی بر مبنای رهبری تولید درمانی و اقتدارگرایی از منظر مدیران، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی،6(86): 347-337.
زوهر، دانا، مارشال، یان. (2004)، سرمایه معنوی(ثروتی که با آن میتوان زیست)، ترجمه مرضیه فاطمی و زهرا فاطمی، چاپ دوم: انتشارات عصر زندگی.
ساری، مرضیه، طاهری گودرزی، حجت، مهدیان، محمد جعفر. (1402). طراحی الگوی بالندگی سازمان های آموزشی مبتنی بر مکتب شهید حاج قاسم سلیمانی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 31 (61): 300-269.
سرمد، زهره، بازرگان، عباس، حجازی، الهه. (1403). روشهای تحقیق در علوم رفتاری، تهران، نشر آگه.
صدقی، جواد. (1403). تبیین تعهد سازمانی و معنویت در محیط کار و تاثیر آن بر بهبود عملکرد کارکنان، کنکاش مدیریت و حسابداری، ش2،(13): 199-158.
فقیه، حسن، زارع، حمید، توکلی، عبداله. (1403). ارائه الگوی معنویت افزایی منابع انسانی در سازمان ها با استفاده از روش فرا ترکیب، مدیریت اسلامی، 32(1): 183-151.
کاکویی دینکی، عیسی. بالندگی سازمان. (1402). تهران: انتشارات آفاق پویا.
کرسول، جان دبلیو،کلارک، پلانو، ویکی، ال. (2021). طرح پژوهش رویکردهای کیفی، کمی و ترکیبی،ترجمه مهدی وفایی زاده، انتشارات: زرین اندیشمند.
محب زادگان، یوسف، پرداختچی، محمدحسن، قهرمانی، محمد، فراستخواه، مقصود. (1392).تدوین الگویی برای بالندگی اعضای هیئت علمی با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد. پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، 19(4): 25-1.
ملازهی، مصطفی. (1395). بالندگی سازمان، تهران: انتشارات سخنواران.
مهاجران،بهنار، قلعه¬ای، علیرضا، درویشی، علیرضا، درویشی زین العابدین. (1400). طراحی و اعتبار بخشی الگوی بالندگی آموزشی اعضای هیات علمی و مدرسان دانشگاه فرهنگیان، پژوهش در تربیت معلم،4(2): 25-12.
میرعابدینی، سیده فاطمه، صالحی، محمد، نیازآذری،کیومرث. (1400). تاثیر معنویت گرایی بر اخلاق کاری کارکنان سازمان آموزش و پرورش استان گلستان جهت ارائه مدل، نوآوری های مدیریت آموزشی، 4(16): 27-14.
هداوند،سعید، زمانی مقدم، افسانه، تقی پور زهیر، علی. (1401). نیازها و روش های ارتقای بالندگی حرفه ای مدیران ارشد صنعت مخابرات ایران، مطالعات مدیریت، بهبود و تحول،31(106): 64-41.
واعظی، رضا. (1397). مدیریت تغییر و تحول سازمانی، تهران: انتشارات صفار.
Ahmad Syahir, A. N., Zainal Abidin, M. S., Saari, C. Z., & Abdul Rahman, M. Z. (2025). Workplace spirituality and its impact on employee well-being: A systematic literature review of global evidence. Journal of Religion and Health, 64(1), 1–22.
Al Fuertes, J., & Dugan, K. (2021). Spirituality through the lens of students in higher education. Religions, 12(11), 924.
Fry, L. W. (2003). Toward a theory of spiritual leadership. The Leadership Quarterly, 14(6), 693–727.
Frawley, H. (2023). Organizational growth: A dynamic process of quantitative and qualitative development (Doctoral dissertation, University of Western Australia).
Frohlich, M. (2020). Spirit, spirituality, and contemplative method. Spirits: A Journal of Christian Spirituality, 20(1), 31–44.
Hunsaker, W. D., & Ding, W. (2022). Workplace spirituality and innovative work behavior: The role of employee flourishing and workplace satisfaction. Employee Relations, 44(6), 1355–1371.
Kumar, T., & Singh, R. (2025). Impact of workplace spirituality on task work performance: An empirical study among higher education teachers in Delhi. International Journal of Management, Public and Research International, 4(2), 50–60.
Krumrei-Mancuso, E. J. (2018). Intellectual humility’s links to religion and spirituality and the role of authoritarianism. Personality and Individual Differences, 130, 65–75.
Maidl, I., Seemann, A.-K., Frick, E., Gundel, H., & Paal, P. (2022). Leveraging spirituality and religion in European for-profit organizations: A systematic review. Humanistic Management Journal, 7(1), 23–53.
Manju, M., & Sheena, S. (2019). Workplace spirituality and subjective happiness among high school teachers: Gratitude as a moderator. EXPLORE, 15(2), 107–114.
Miliman, J., Czaplewski, A. J., & Ferguson, J. (2020). Spirituality and business ethics: Insights from an international study. Journal of Management, Spirituality & Religion, 17(2), 101–123.
Rathee, R., & Rajain, P. (2020). Workplace spirituality: A comparative study of various models. Jindal Journal of Business Research, 9(1), 27–40.
Srivastava, S., & Gupta, R. (2022). Workplace spirituality and job performance: An empirical study in the hospitality industry. Human Resource Management Review, 25(4), 413–423.
Stachowiak, A., & Pawłyszyn, I. (2021). From fragility through agility to resilience: The role of sustainable improvement in increasing organizational maturity. Sustainability, 13(9), 4991.
Tigedi, R. N., van der Walt, F., & Nyetanyane, M. P. (2024). Workplace spirituality and its relevance to workplace flourishing. SA Journal of Human Resource Management, 22, Article a2698.
Vasconcelos, A. F. (2023). Building individual spiritual capital through the work: A narrative study. Journal of Organizational Spirituality, 12(2), 45–60.
Verma, R., Sekar, S., & Mukhopadhyay, S. (2025). Unlocking flourishing at workplace: An integrative review and framework. Applied Psychology, 74(1), e12591.
