ارزیابی قوانین اجرایی طراحی نما در ساختمانهای مسکونی معاصر محله جلفای اصفهان
الموضوعات : Wisdom and architectureپگاه دالوند 1 , مریم قاسمی سیچانی 2 , رضا اسماعیلی 3
1 - دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران /مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 - دانشیار، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران / مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 - استادیار دانشکده علوم تربیتی، روانشناسی و زبانهای خارجی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران / مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
الکلمات المفتاحية: ساختمانهای مسکونی, طراحی نما, قوانین و ضوابط شهرسازی, محله جلفای اصفهان,
ملخص المقالة :
طراحی نمای ساختمانهای مسکونی در بافتهای شهری تاریخی ایران، بهویژه در اصفهان، همواره با چالشهایی در زمینه تدوین و اجرای ضوابط و مقررات همراه بوده است. این پژوهش با هدف بررسی و ارزیابی قوانین اجرایی طراحی نما در ساختمانهای مسکونی معاصر محله جلفا، به تحلیل تطابق ضوابط موجود با نمونههای واقعی پرداخته است. در ابتدا، مجموعهای از قوانین و مقررات مرتبط با طراحی نما از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ گردآوری و دستهبندی شده است؛ سپس با استفاده از پرسشنامهای مستخرج از تحلیل و دستهبندی ضوابط و مقررات بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان و مبتنی بر طیف لیکرت و تحلیل دادهها در نرمافزار (SPSS )، ۲۰ خانه منتخب در محلۀ جلفا از منظر فرم، مصالح، رنگ، ملحقات، بازشوها و تناسبات انسانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در بسیاری از موارد، نظارت کافی بر اجرای ضوابط طراحی نما صورت نگرفته و برخی قوانین موجود فاقد جامعیت و شفافیت لازم هستند؛ همچنین، تفاوتهای معناداری میان نمونههای مطلوب و ضعیف از نظر تطابق با ضوابط مشاهده شد. خانههای شماره ۱۱ و ۱۸ بیشترین انطباق با ضوابط را داشتند؛ درحالیکه، خانههای شماره ۵ و ۸ کمترین تطابق را نشان دادند. در پایان، پیشنهادهایی برای بهروزرسانی قوانین، تدوین راهنماهای اجرایی، نظارت دقیقتر و توجه به ضوابط و مقررات شهر اصفهان ارائه گردید. این پژوهش با رویکردی کاربردی و روش توصیفی–تحلیلی، میتواند، بهعنوان مبنایی برای اصلاح سیاستگذاریهای شهری و ارتقاء کیفیت بصری نماهای مسکونی در شهر اصفهان مورد استفاده قرار گیرد.
ابویی، رضا و جعفری قوام آبادی، نسیم. (1393). نما، سیمای بافت تاریخی و منظر فضای عمومی در قوانین ملی، ضوابط و مقررات محلی و وظایف مدیریت شهری. انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره8. 10. 30475/isau . 2015. 61990
احسن، مجید. (1382). مجموعه قوانین و مقررات شهرسازی جلد دوم 1379-80. مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.
احمدی، سیدیوسف. (1390). راهنمای طراحی نما. تهران: موسسه علمی دانش پژوهان.
بندرآباد، علیرضا(1389). بررسی تاثیر ضوابط شهرسازی بر شکل شهر تهران. مجله نظر.
بهزادفر، مصطفی و شیعه، اسماعیل. (1396). تدوین چهارچوب نظری منظر شهری به کمک نظریه تولید فضا و نیروهای موثر بر منظر شهری. فصلنامه مطالعات شهری، شماره24. 10. 22034/ubs. 2017. 55758
پاکزاد، جهانشاه. (1382). پدیدارشناسی نمای ساختمان¬های مسکونی و سیر تکوینی توقعات از آن. هنرهای زیبا، شماره 14.
پاکساز، مجید و صادقی، افسانه. (1387). بررسی صدور پروانه ساختمانی با تحلیلی بر ارزش گذاری امتیاز تراکم مازاد
درهونیان، هاروتون. (1379). تاریخ جلفای اصفهان. ترجمه لئون میناسیان، محمد علی موسوی فریدنی. انتشارات زنده رود با مشارکت نقش خورشید، چاپ اول، اصفهان.
دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان. (1395). مبحث سوم مقررات ملی ساختمان(حفاظت ساختمانها در مقابل حریق). ناشر:مرکزتحقیقات، راه، مسکن و شهرسازی.
دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان. (1396). مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان(علایم و تابلو ها). ناشر: مرکزتحقیقات، راه، مسکن و شهرسازی.
دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان. (1396). مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان(مصالح و فراوردههای ساختمانی). ناشر:مرکزتحقیقات، راه، مسکن و شهرسازی.
دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان. (1396). مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان(الزامات عمومی ساختمان). ناشر:مرکزتحقیقات، راه، مسکن و شهرسازی.
شفقی، سیروس. (1381). جغرافیاي اصفهان. انتشارات دانشگاه اصفهان، چاپ اول، اصفهان.
شورایعالی شهرسازی و معماری ایران. (1369). ضوابط و مقرارت نمای شهری–مصوب مورخ28/8/1369.
شورایعالی شهرسازی و معماری ایران. (1387). ضوابط و مقررات ارتقا کیفی سیما و منظر شهری(پاکسازی و بهسازی نماها و جدارهها، مناسبسازی معابر پیاده راهی و پیادهروها، ساماندهی منظرشهری) مصوب مورخ25/09/1387.
شورایعالی شهرسازی و معماری ایران. (1391) سند جامع ارتقای کیفی سیما و منظر شهری مصوب13/09/1391 و اصلاحیه تعریف سند جامع ارتقای کیفی سیما و منظر شهری مصوب18/10/1391.
صالحی، اسماعیل. (1385). نقش ضوابط و مقررات شهرسازی در تحقق شهر خوب و توسعه پایدار شهری(نمونه موردی: شهر تهران). نشریه محیطشناسی.
صدری افشار، غلامحسین و حکمی، نسرین و حکمی، نسترن. (1383). فرهنگ معاصر فارسی یک جلدی. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
عابدی، فرزانه. (2018). نما در ساختمان پایدار بازیابیشده در تاریخ ۱۱ آذر98 ازalumglass. com/know_base/articles/sustainable-facade
کریمیآذری، امیر رضا و صفرنژاد، مهسا. (1395). شناسایی مولفههای عینی و ذهنی موثر در طراحی نما در جهت ارتقاء هویت منظر شهری و افزایش حس تعلق شهروندان. نشریۀ پژوهش¬های منظر شهر، شماره6.
گلی¬پور، مرجان و شهابیان، پویان و امین زاده گوهرریزی، بهناز. (1400). خوانش عوامل موثر بر ارتقاء نماهای مسکونی شهر تهران از دیدگاه کنشگران. فصلنامه برنامه¬ریزی توسعه شهری و منطقه¬ای، شماره 17. 10. 22054/urdp. 2021. 63069. 1374
مهدویان، وحید(1397)، ارزیابی تأثیر ضوابط و مقررات شهرسازی و ساختمانی بر تحقق پذیری نظام ارتفاعات (طرح بازنگری طرح تفصیلی منطقه چهار اصفهان)، فصلنامه مرمت و معماری ایران.
نشریه 714. (1395). دستورالعمل طراحی سازهای نمای ساختمانها، سازمان برنامه و بودجه.
نظری، احد و ترابی، محمدرضا. (1401). شناسایی عوامل موثر بر کیفیت طراحی نمای ساختمان¬ها و اولویت¬بندی آن¬ها؛ با رویکرد فازی. نشریه علمی معماری وشهرسازی ایران، دوره 13(2). 10. 30475/isau. 2022. 235394. 1436
مهندسین مشاور نقش جهان پارس. (1390). طرح بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان.
Alkhatib,H.(2020).Deployment and control of adaptive building facades for energy generation,thermal insulation,ventilation and daylighting:A review,Applied Thermal Engineering 185. 10. 1016/j.applthermaleng. 2020. 116331
Ahmed,M. M. & Abel-Rahman,A. K. (2016(. Double skin façade:The state of art on building energy efficiency. J. Clean Energy Technol.10.7763/JOCET. 2016. V4. 258
Aksamija. A. & Peters,T. (2017). Heat transfer in Façade systems and energy use: Comparative study of different exterior wall types. J. Archit. 10. 1061/(ASCE)AE. 1943-5568. 0000224
Aksamija,A. (2015). Design methods for sustainable,high-performance building facades,Cite this article. 10. 1080/17512549. 2015. 1083885
Alekhin,V. & Sharovarova,E. & Budarin,A. (2018). Façade structures for energy-efficient buildings. IOP Conf. Ser. Mater. Sci. Eng. 10. 1088/1757-899X/463/4/042051
Beasley,K. J. (2013). Latent building Façade failures. In Forensic Engineering 2012: Gateway to a Safer Tomorrow. ASCE: Reston,VA,USA,10. 1061/9780784412640. 097
Beasley,K. J. (2016). Building Façade failures in the urban environment. Proc. Inst. Civ. Eng. -Forensic Eng. 10. 1680/jfoen. 2016. 170. 1. 8
Berardi,U. & Naldi,M. (2017). The impact of the temperature dependent thermal conductivity of insulating materials on the effective building envelope performance.Energy Build. 10. 1016/j. enbuild. 2016. 12. 046
Blasco,M.& Belis,J.& De Bleecker,H.(2011). Acoustic failure analysis of windows in buildings. Eng. Fail. Anal. 10. 1016/j. engfailanal. 2011. 03. 027
Busa,L. & Secchi,S. & Baldini,S.(2010).Effect of façade shape for the acoustic protection of buildings.Build,Acoust.10.1260/1351-010X.17. 4. 317
Cetiner,I.(2013).Assessing the effect of facade variations on post-construction period environmental sustainability of residential buildings. Sustainable Cities and Society. 10. 1016/j. scs.2012. 10. 001
Charles Sturt University.(2010).Guidelines for Managing Issues Relating to Indoor Thermal Comfort (Hot Conditions).Charles Sturt University: Bathurst,Australia.
Cheng,C.& Cheung, K.K.& Chu,L.(2010).Thermal performance of a vegetated cladding system on Façade walls. Build. Environ. 10. 1016/j. buildenv. 2010. 02. 005
CWCT. Technical Note No. (2003). 38 Acoustic Performance of Windows;Centre for Window & Cladding Technology. University of Bath: Bath UK.
Dhima,D. & Duny, M. & Garo,J. -P. & Wang, H. -Y. & Jullien,Q. (2017). Experimental study on vertical wooden façade combustion. Procedia Eng. 10. 1016/j. proeng.2017. 09. 021
Fernando,D. (2023). Study of Technological Advancement and Challenges of Façade System for Sustainable Building: Current Design Practice. Sustainability.10.3390/su151914319
Imamoglo,Cagri.(2000).Complexity,preference and familiarity:Architecture and nonarchitecture Turkish students assessments of traditional and modern house facades. Journal of Environmental Psychology,20.10.1006/jevp. 19990.0155
Karteris,M. (2014). Façade photovoltaic systems on multifamily buildings: An urban scale evaluation analysis using geographical information systems. Renewable and Sustainable
Kültür,S. & Türkeri,N. & Knaack,U. (2019). A holistic decision support tool for Façade design. Buildings. 10. 3390/buildings9080186
kumar,G.(2016).Design Determinants of Building Envelope for Sustainable Built Environment:A Review,International Journal of Built Environment and Sustainability.10. 11113/ijbes. v3. n2. 127
Kyeredey Ansah,M. (2020). An integrated life cycle assessment of different façade systems for a typical residential building in Ghana. Sustainable Cities and Society. 10. 1016/j. scs. 2019. 101974
Lies,K. M. & Faith,B. A. (1998). Window detailing considerations for leakage prevention. ASTM Spec,Tech,Publ. 10. 1520/stp12093s
Liping,W. & Hien,W. N. (2007). The impacts of ventilation strategies and Façade on indoor thermal environment for naturally ventilated residential buildings in Singapore. Build,Environ. 10. 1016/j. buildenv. 2006. 06. 003
Martinez,A. (2017). Exploring the potential use of building facade information to estimate energy performance. Sustainable Cities and Society. 10. 1016/j. scs. 2017. 09. 004
McKenna,S. T. & Jones, N. & Peck, G. & Dickens, K. & Pawelec, W. & Oradei, S. & Harris, S. & Stec, A. A. & Hull,T. R. (2019). Fire behaviour of modern façade materials—Understanding the Grenfell Tower fire. J. Hazard,Mater. 10. 1016/j. jhazmat. 2018. 12. 077
Pérez-Bella, J. M. & Domínguez-Hernández, J. & Rodríguez-Soria, B. & Del Coz-Díaz, J. J. & Cano-Suñén,E. (2013). Optimised method for estimating directional driving rain from synoptic observation data. J. Wind Eng. Ind. Aerodyn. 10. 1016/j. weia. 2012. 12. 001
Saarinen,A. (2002). Reduction of external noise by building Façades: Tolerance of standard EN. 10. 1016/S0003(01)00050-0
Sivanerupan, S. & Wilson, J. L. & Gad, E. & Lam, N. (2019). Seismic assessment of glazed Façade systems. In Proceedings of the Annual Technical Conference of the Australian Earthquake Engineering Society. Newcastle,Australia. 10. 13140/RG. 2. 2. 24615. 70569
Tabatabaee, S. & Weil, B. S. & Aksamija, A. (2015). Negative life-cycle emissions growth rate through retrofit of existing institutional buildings:Energy analysis and life cycle assessment of a case study of University Dormitory Renovation. In Proceedings of the Architectural Research Centers Consortium(ARCC),Chicago. 10. 13140/RG. 2. 2. 24615. 70569
Turgut,D. (2007). The evolution and change of building facades:a research for developing alternative composite surface materials. 10. 1007/s40940-020-00159-7
Krier,R. (1997). Architectural composition. Translation by Zahra Ahari.Tehran: Road, Housing and Urban Development Research Center.
