نقش سیاق و عناصر درون متنی در کشف غرض سوره قلم
الموضوعات :
1 - دانشگاه الزهرا(س)
الکلمات المفتاحية: "سوره قلم", "نفی جنون از پیامبر اکرم(ص)", "حتمی بودن عذاب دشمنان", "سیاق", "المیزان". ,
ملخص المقالة :
تبیین هدف اصلی سوره قلم با استناد به نظرات مفسران و عناصر درون متنی و برون متنی یکی از روشهای کشف غرض راهبردی سوره است؛ بدین ترتیب طبق سیاق و ارکان محوری سوره با ارائه الگویی نوین منطوق مهم شارع مقدس کشف میشود. مهمترین مباحث مطروحه با استناد به سیاق سوره قلم کشف هدف «هشدار به مشرکان در نسبت دادن جنون به پیامبر اکرم(ص)» با زیرمجموعههای «تکریم شخصیت پیامبراکرم(ص)» و « نفی سخنان دروغین مشرکان» میباشد که با مفهوم مجموعه آیات سوره هماهنگ است. غرض محوری سوره با محوریت سوگند به قلم و نفی جنون از پیامبراکرم(ص) شروع شده است و با نفی جنون از پیامبر اکرم(ص) و ذکر بودن قرآن کریم به پایان رسیده است. از طرفی در آیات میانی نیز به شناساندن شخصیت مشرکان و پاسخ قاطعانه به افکار دروغ آنها نسبت به پیامبر اکرم (ص) پرداخته است. لازم به ذکر است که معیارهای کشف سوره قلم اعم از نام سوره، کاربرد حروف مقطعه ن، اسماء الحسنی، سیاق آیات، ارتباط آغاز و پایان سوره، کلمات پرتکرار، ، کلمات تک کاربرد، داستان های سوره با سیاق و مضامین سوره کاملاً منطبق است.
قرآن کریم.
آلوسی، محمود. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
بستانی، محمود. (1424ق).) التفسیر البنائی للقرآن الکریم، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله. (1388ش). تفسیر تسنیم، قم: اسراء.
حوی، سعید. (1412ق). الأساس فی التفسیر، قاهره: دارالسلام.
خامهگر، محمد. (1381ش). ساختار هنری سورههای قرآن، تهران: امیر کبیر.
----------. (1382ش). تفسیر ساختاری سوره قلم، رشد آموزش قرآن، شماره 3.
خرمشاهی، بهاء الدین. (1377ش). دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران: ناهید.
دروزه، محمد عزه. (1383ق). التفسیر الحدیث ترتیب السور حسب النزول، قاهره: داراحیاء الکتب العربیه.
رازی، فخرالدین محمد بن عمر. (1420ق). مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
رامیار، محمود. (1362ش). تاریخ قرآن، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
سيد بن قطب بن ابراهيم، شاذلي. (1412ق). فى ظلال القرآن، بيروت- قاهره،: دارالشروق.
فخرالدين رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر. (1420ق). مفاتيح الغيب، بيروت: دار احياء التراث العربى.
فضل الله، سيد محمد حسين. (1419ق). تفسير من وحى القرآن، بيروت،: دار الملاك للطباعة و النشر.
قرائتی، محسن. (1378ش). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
قرشى، على اكبر. (1371ش). قاموس قرآن، تهران: دار الكتب الإسلامية.
کوهی گونیانی، قمر. (1392ش). «آموزه توحید ربوبی در سوره قلم». مطالعات تفسیری. سال ۴.
طباطبایی، محمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البيان فى تفسير القرآن، تهران،: انتشارات ناصر خسرو.
طوسى، محمد بن حسن. (بیتا). التبيان فى تفسير القرآن، بی جا: دار احياء التراث العربى.
مدرسى، محمد تقى. (1419ق). من هدى القرآن، تهران: دار محبى الحسين.
معرفت، محمدهادی. (1415ق). التمهید فی علوم القرآن، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
مهدوى راد، محمد على. (1382ش). آفاق تفسير مقالات و مقولاتى در تفسير پژوهى، تهران: هستى نما.
خامهگر، محمد. (1395ش). ساختار هندسی سورههای قرآن کریم، تهران: چاپ و نشر بینالملل.
مکارم شیرازی، ناصر. (1387ش). تفسیر نمونه، قم: دارالکتب الاسلامیه.
