تأثیر رفتار معاملاتی سرمایه گذاران بر ارتباط بین اجتناب مالیاتی و نوسانات قیمت سهام در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
الموضوعات : Accounting & Tax Transparencyروح اله بهارلو 1 , صدیقه قره خانی 2
1 - گروه حسابداری، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران
2 - گروه حسابداری، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران
الکلمات المفتاحية: اجتناب مالیاتی, رفتار معاملاتی سرمایهگذاران, نوسانات بازده سهام,
ملخص المقالة :
هدف: هدف این پژوهش، بررسی تأثیر اجتناب مالیاتی بر نوسانات بازده سهام با تأکید بر نقش تعدیلگر رفتار معاملاتی سرمایهگذاران در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.
روششناسی: جامعه آماری شامل کلیه شرکتهای فعال در بورس طی دوره زمانی 1390 تا 1402 میباشد که پس از اعمال معیارهای غربالگری، نمونهای متشکل از 168 شرکت انتخاب گردید. طرح تحقیق حاضر بر مبنای رویکرد پسرویدادی شکل گرفته است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی طبقهبندی میشود. با توجه به ماهیت دادههای جمعآوری شده، این تحقیق در دسته تحقیقات کمی قرار میگیرد و از نظر هدف نیز به عنوان تحقیق کاربردی شناخته میشود. برای تحلیل دادهها و آزمون فرضیات، از نرمافزار ایویوز بهرهبرداری شده است و برای آزمون فرضیهها از مدل رگرسیون چندمتغیره با استفاده از دادههای تابلویی بهره گرفته شده است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که اجتناب مالیاتی تأثیر مثبت و معناداری بر نوسانات بازده سهام دارد. همچنین، رفتار معاملاتی سرمایهگذاران رابطه بین اجتناب مالیاتی و نوسانات قیمت سهام را بهطور معناداری تشدید میکند؛ بهگونهای که در شرکتهایی با سطح بالاتر گردش معاملات، اثر اجتناب مالیاتی بر نوسانات سهام شدت بیشتری دارد.
دانش افزایی: در راستای استفاده ازنتایج پژوهش، نهادهای ناظر بازار سرمایه با اعمال الزامات شفافیت مالیاتی، ارتقای سواد مالی سرمایهگذاران و کنترل نوسانات ناشی از رفتارهای هیجانی، میتوانند در جهت افزایش کارایی بازار و کاهش بیثباتی قیمتی گام بردارند.
بانوئی، سمیه، بهنیافر، احمدرضا، ابوئیه، فخرالدین، و روستایی حسین آبادی، یاسر (1404). تحلیل تطبیقی فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات با تمرکز بر ساختار قانونی ایران. پژوهشهای حقوقی، (پذیرفته شده برای انتشار). doi: 10.48300/jlr.2025.531022.2964
حاجیلو، رضا، و حیدری، محمد (1403). نقش مالکیت مدیریتی و مشوقهای ریسکپذیری مدیران بر رابطه بین مالیات تهاجمی و نوسانات ویژه بازده سهام. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۸(۲۹)، 538-565. https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2701
قاسمی، علی، نیک بخت، و محمدرضا (1394). تأثیر بیش ارزشیابی سهام بر بازده غیر عادی و نوسان آنها در طول زمان، فصلنامه مطالعات تجربی حسابداری مالی، 12(48)، 29-51. doi: 10.22054/qjma.2016.4049
مرادی، احمدرضا، و صفرزاده، محمدحسین (1404). فرهنگ سازمانی و اجتناب مالیاتی. پژوهش های تجربی حسابداری، (پذیرفته شده برای انتشار). doi:10.22051/jera.2025.51613.3609
مومنی طاهری، مهدی، و غیاثی قروه، سمیه (1404). رابطه بین اجتناب مالیاتی و مدیریت سود با ریسک شرکت. کاوش های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری، (پذیرفته شده برای انتشار). doi: 10.22034/necsbm.2025.542746.1144
Amri, O., & Chaibi, H. (2025). The moderating role of tax avoidance on CSR and stock price volatility for oil and gas firms. EuroMed Journal of Business, 20(1), 259-274. doi: 10.1108/EMJB-12-2022-0215
Banoei,S., Behniafar, A., Aboeiye F., & Roostaei, Y. (2025) A comparative analysis of tax evasion and tax avoidance with a focus on Iran's legal structure. Scientific Journal of Legal Research, (In press). doi: 10.48300/jlr.2025.531022.2964 [In Persian]
Brys, B., Matthews, S., Herd, R., & Wang, X. (2013). Tax policy and tax reform in the People's Republic of China. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2013/09/tax-policy-and-tax-reform-in-the-people-s-reform-in-the-people-s-republic-of-china_g17a2356/5k40l4dlmnzw-en.pdf
Chen, X., Hu, N., Wang, X., & Tang, X. (2014). Tax avoidance and firm value: Evidence from China. Nankai Business Review International, 5(1), 25–42. doi: 10.1108/NBRI-10-2013-0037
Garg, M., Khedmati, M., Meng, F., & Thoradeniya, P. (2022). Tax avoidance and stock price crash risk: mitigating role of managerial ability. International Journal of Managerial Finance, 18(1), 1-27. doi: 10.1108/IJMF-03-2020-0103
Ghasemi, A., & Nikbakht, M. R. (2015). The effect of stock overvaluation on abnormal returns and their volatility over time. Empirical Studies of Financial Accounting, 12(48), 29–51. doi: 10.22054/qjma.2016.4049 [In Persian]
Hajilo, R., & Heydari, M. (2025). The role of managerial ownership and managers’ risk-taking incentives on the relationship between aggressive taxation and specific stock return volatility. Scientific Journal of Modern Research Approaches in Management and Accounting, 8(29). https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/2701 [In Persian]
Ji, Y., Lei, Y., Li, L., Zhang, A., Wu, S., & Li, Q. (2021). Evaluation of the implementation effects and the influencing factors of resource tax in China. Resources Policy, 72, 102126. doi: 10.1016/j.resourpol.2021.102126
Liu, G., Yang, Z., Zhang, F., & Zhang, N. (2022). Environmental tax reform and environmental investment: A quasi-natural experiment based on China's Environmental Protection Tax Law. Energy Economics, 109, 106000. doi: 10.1016/j.eneco.2022.106000
Minnick, K., & Noga, T. (2010). Do corporate governance characteristics influence tax management? Journal of Corporate Finance, 16(5), 703–718. doi: 10.1016/j.jcorpfin.2010.08.005
Momeni Taheri, M., &Ghyasi Gharveh, S. (2025). The Relationship between Tax Avoidance and Earning Management with Firms Risk. New Explorations in Computational Science and Behavioral Management, (In press). doi: 10.22034/necsbm.2025.542746.1144 [In Persian]
Moradi, A., & Safarzadeh, M. H. (2025). Corporate Culture and Tax Avoidance. Empirical Research in Accounting, (In press). doi: 10.22051/jera.2025.51613.3609 [In Persian]
Su, Q., & Deng, Y. (2024). Tax avoidance news, investor behavior, and stock market performance. Finance Research Letters, 67, 105834. doi: 10.1016/j.frl.2024.105834
Thai, H.M., Dang, K.N., Nor, N.M., Nguyen, H.T., & Nguyen, K.V. (2025). Corporate tax avoidance and stock price crash risk: the moderating effects of corporate governance. International Journal of Emerging Markets, 20(1), 1-25. doi: 10.1108/IJOEM-11-2021-1767
Wang, W., Wang, H., & Wu, J. G. (2021). Mixed ownership reform and corporate tax avoidance: Evidence of Chinese listed firms. Pacific-Basin Finance Journal, 69, 101648. doi: 10.1016/j.pacfin.2021.101648
Yang, W. R., & Chuang, M. C. (2023). Do investors herd in a volatile market? Evidence of dynamic herding in Taiwan, China, and US stock markets. Finance Research Letters, 52, 103364. doi: 10.1016/j.frl.2022.103364
Zafar, N., Urooj, S. F., & Durrani, T. K. (2008). Interest rate volatility and stock return and volatility. European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences, 14(1), 135-140.
