مروری نظام مند بر مفهوم سینومرفی و ارتباط آن با الگوهای رفتاری
الموضوعات : Construction technologies
محمدرضا محجوب
1
,
فرح حبیب
2
,
دکتر آزیتا رجبی
3
1 - دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی، گروه معماری و شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - گروه شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
3 - دکتری تخصصی جفرافیای شهری، استاد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: سینومرفی, الگوهای رفتاری مرتبط, ساختارهای کالبدی, نظام ادراکی,
ملخص المقالة :
مفهوم قرارگاه رفتاری شاخه ای از ادراک و نظام روانشناسی محیط است. که حاصل تعامل بین انسان و محیط و نظام ساختاری حاکم بر آن میباشد. بین تمام مولفه های موثر در شکل گیری الگوواره های رفتاری(نظام کالبدی و رفتار) در هم تنیدگی وجود دارد که این ویژگی را هم ساختی یا سینومرفی میگویند. سینومرفی بحثیست که باید در فضای شهری مورد واکاوی قرار گیرد و در ابتدای امر میبایست به این موضوع اشاره کرد که فضای شهری مانند موجود زنده ای است که بر رفتار افراد حاضر در آن تاثیر میگذارد و از رفتار آنها نیز تاثیر میپذیرد، این موضوع خواه بر جسم و خواه در معنای فردی تاثیر دارد. اهمیت این موضوع زمینه ساز پرداختن به مفاهیم بنیادی نظیر سینومرفی است به طوریکه توجه طراحان و برنامه ریزان شهری را به کاربرد مولفه های اساسی در رابطه با سینومرفی و ارتباط آن با الگوواره های رفتاری در فضاهای شهری جلب کرده است در این راستا نظریه پردازان متعددی نظریه هایی ارائه داده اند مانند بارکر، فرانکوویچ، هفت و... که در ادامه برای مرور نظام مند مفهوم سینومرفی مورد بررسی قرار میگیرد. هدف پژوهش حاضر پاسخ به این مفهوم است که سینومرفی چیست و چه مولفه ها و زیر مولفه هایی را در برمیگیرد و در این راستا چه ارتباطی با الگوهای رفتاری دارد. روش پژوهش حاضر از طریق مرور نظام مند مبتنی بر الگوی 7 مرحله ای با توجه به بررسی مقالات و گزارشات به صورت سیستماتیک، با تدوین استراتژی جستجوی پیشرفته بر اساس واژگان کلیدی در پایگاه های استنادی معتبر است، در این راستا 156 مقاله گردآوری شد که طی هفت مرحله 103 مقاله برای تحلیل نهایی باقی ماند. برداشت های صورت گرفته از مقالات براساس چارچوب های نظری نشان داد که آنها 8 مولفه موثر در رابطه با پژوهش وجود دارد و این 8 مولفه عبارتند از: تاثیر رفتار بر ظرف کالبد، انتخاب به وسیله قرارگاه رفتاری و فرد، ساختارهای زمانی، واکنش های آموخته شده و تاثیر اجتماع برآن، شکل ظاهری محیط، فرآیندهای فیزیولوژیک، نیروهای اجتماعی و در نعایت نیروهای فیزیکی مولفه های مستخرج هستند. که با بررسی پراکنش میزان اهمیت هر مولفه مورد سنجش قرار گرفت در این راستا فرآیند فیزیولوژیک با زیر مولفه های مرز کالبدی، عینیات اشیا، ساختارهای فیزیکی و طبیعی، نظام ادراکی و... بیشترین امتیاز و تاثیر گذاری را داشته است. و در نهایت پژوهش حاضر منجر به ارائه یک مدل نهایی در راستای پژوهش بنا به مولفه ها و زیر مولفه های مستخرج را شده است.
1. بیگم هاشمیان، لیلا؛ متین، مهرداد؛ ارمغان، مریم. (1400). تبیین سینومرفی در قرارگاههای رفتاری بر اساس شیوه زندگی در خانههای محلی روستایی میتنی بر خوانش از ادبیات داستانی-اقلیمی (مورد مطالعه: داستان خوندشت نوشته ناصر وحدتی). دوره 12، شماره 3.
2. پاکنژاد، نوید، لطیفی، غلامرضا. (1397). تبیین و ارزیابی تأثیرات مؤلفههای محیطی بر شکلگیری الگوهای رفتاری در فضاهای شهری
3. پاکنژاد، نوید؛ لطیفی، غلامرضا. (1397). تبیین و ارزیابی تاثیرات مولفههای محیطی بر شکلگیری الگوهای رفتاری در فضاهای شهری (از نظریه تا عمل: مطالع میدان تجریش). باغ نظر، 15(69)، 51-66.
4. تفکر، ثریا؛ شاهچراغی، آزاده؛ حبیب، فرح. (1398). بررسی تطبیقی معماری بازار تاریخی تجریش و مرکز خرید ارگ تهران بر اساس نظریهی سینومرفی (همساختی کالبد-رفتار). مطالعات معماری ایران، دو فصلنامه معماری ایرانی، شماره 16.
5. ثقفی، محمودرضا؛ محمدی، محسن؛ ندیمی، حمید. (1396). جستاری در کاربرد مفهوم قابلیت در طراحی و ارزیابی محیط ساخته شده، صفه 77: 21-33.
6. حسینزاده دلبر، کریم؛ موسوی، میرسعید؛ بایرامزاده، نیما؛ پاشاچینی، هادی. (1401). بررسی تاثیر فضاهای شهری بر الگوهای رفتاری شهروندان (نمونه موردی: خیابان امام «ره»-ارومیه). مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری، سال 9، شماره 2، شماره پیاپی 17.
7. خادمی، شهرزاد؛ علیپور، سارا. (1396). مال نمود امروزین فضای عمومی در تهران. مجله منظر 40: 42-53.
8. افشاری، محسن؛ پوردیهمی، شهرام. (1394). توالی معنادار فعالیتها در مسکن، مطالعه موردی ایل قشقایی، مطالعات معماری ایران، شماره 7، صص 5-18.
9. سلیمانی، سارا؛ فتاحی، مجید. (1402). بررسی تطبیقی معماری بازار سنتی و مرکز خرید گلستان در کرمانشاه براساس نظریهی سینومرفی. نشریه علمی باغنظر، 20(27)، 20-5.
10. ضرغامی، اسماعیل؛ بهروز، سیدمحمد. (1394). نقش و مفهوم فضا در بازآفرینی نظریه معماری و شهرسازی. تهران: انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
11. طوفان، سحر؛ مستطاب، یاسمنسادات؛ موسیپور، الهام. (1402). بازخوانی نظریه سینومرفی در هنر موسیقی خیابانی (مورد مطالعه: پیادهگذرهای شهر تهران). مطالعات جامعهشناختی شهری، سال سیزدهم، شماره 46، صص 53-31.
12. گلرخ، شمین. (1391). قرارگاه رفتاری: واحدی برای تحلیل محیط. تهران: آرمانشهر.
13. لنگ، جان و والتر مولسکی. (2010). نظریهی معماری، تمرین و علوم رفتاری: بازبینی عملکردگرایی. ترجمهی محسن کاملی. (1393). تهران: سازمان مدارس آزاد اسلامی (سما)، پیام سما.
14. لنگ، جان. (1391). آفرینش نظریه معماری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
15. نورمحمدزاد، حسین؛ مکینیری، ثریا. (1397). تألیف راهنمای طراحی ساخت کالبد بازار همساخت با الگوهای رفتار خریدوفروش کنشگران آن نمونه موردی: ساخت کالبد بازار اعراب شهر اهواز. معماری و شهرسازی ایران، 9(16)؛ 169-184.
16. وایت، ویلیام اچ. (1392). زندگی اجتماعی در فضاهای شهری کوچک (مترجمان: میترا حبیبی و محمدهادی غیاثی). تهران: انتشارات دانشگاه هنر.
17. Abioso, W. S., & Triyadi, S. (2017). The Behavior-Milieu Synomorphy of Communal Space in Desa Adat Tengnan Pegringsingan Bali Indonesia. International Journal of Architecture Arts and Applications, 3(2), 11-20.
18. Azab, N. (2000). Beyond The Gap: An Optimistic Re-Visit To Behavior Setting Theory. Beirut Arab University Journal, Retrieved June 15.
19. Francovich, C. (2008). Exploring Leadership Influence Behaviors in the Context of Behavior Settings. International Journal of Leadership Studies, 4(1), 38-50.
20. Francovich, Ch. (2008). Exploring Leadership Influence Behaviors in the Context of Behavior Settings. International Journal of Leadership Studies, 4 (1), 38-50.
21. Francovich, Chris. 2008. Exploring Leadership Influence Behaviors in the Context of Behavior Settings. International Journal of Leadership Studies 4 (1): 38-50.
22. Heft, H., Hoch, J., Edmunds, T. & Weeks, J. (2014). Can the Identity of a Behavior Setting Be Perceived Through Patterns of Joint Action? An Investigation of Place Perception. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 4 (4), 371-393.
23. Heft, H., J. Hoch, T. Edmunds, and J. Weeks. 2014. Can the Identity of a Behavior Setting Be Perceived Through Patterns of Joint Action? An Investigation of Place Perception. Behavioral Sciences 4(4): 371-393.
24. Heft, H., J. Hoch, T. Edmunds, and J. Weeks. 2014. Can the Identity of a Behavior Setting Be Perceived Through Patterns of Joint Action? An Investigation of Place Perception. Behavioral Sciences 4(4): 371-393.
25. Hall, K. (2003). Effective literacy teaching in the early years of school: A review of evidence. Handbook of early childhood literacy, 1, 315-326
26. Nicholson PJ. (2007) How to undertake a systematic review in an occupational setting. Occup Environ Med. 64(5), 8-353.
27. Popov, L & Chompalov, I. (2012). Crossing over: The interdisciplinary meaning of behavior setting theory. International Journal of Humanities and Social Science, 2 (19), 18-27.
28. Popov, Lubomir, and Ivan Chompalov. 2012. Crossing Over: The Interdisciplinary Meaning of Behavior Setting Theory. International Journal of Humanities and Social Science 2 (19): 18-27.
29. Zia, Maliheh, Ghasemi,Mohsen, Moeini,Mahdieh, Norouzi, Maliheh,2019, Explaining the Components of Synomorphy in the Outdoor Behavior Setting of Residential Complexes: A Case Study of Kerman Residential Complexes, Creative City Design / Vol. 2, No. 2
