واکاوی مضامین انسانی و اجتماعی در آثار غاده السمان

الموضوعات : Persian Language & Literature

امید انصاری کیا ¹ , عبدالله عابدی خواه ² , محسن ساتیاروند ³

1 - گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبان های خارجه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 - گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
3 - وزارت آموزش و پرورش، خوزستان، ایران.

تاريخ الإرسال : 15 الإثنين , صفر, 1446 تاريخ التأكيد : 29 الأحد , جمادى الأولى, 1446 تاريخ الإصدار : 01 الثلاثاء , ربيع الثاني, 1447

الکلمات المفتاحية: شعر عربی, انسان, اجتماع, سیاست, غاده السمان.,

ملخص المقالة :

غاده السمان، ازجمله شاعران متعهدی است که روشنفکرانه، مشکلات امروز جهان عرب را با مسائل مربوط به زنان و مردان جامعه خود بررسی می‌کند و نسبت به آنها درکی ژرف وصحیح دارد؛ چرا که با احساس غنی شاعرانه و قدرت بیان خود، توانسته است مفاهیم والا و مضامین ژرف و جاودانۀ انسانی را در شعر خویش بیافریند؛ به عبارتی، شعر او بیانگر شادی و غم، درد و اندوه، احساس و عاطفه و دغدغه‌های حاکم بر روح شاعر بوده و به‌مانند یک تابلوی نقاشی، چهرۀ جامعه را در معرض دید همگان قرار می‌دهد. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی بر مبنای جامعۀ آماری سروده‌های غاده السمان انجام گرفته است. در سروده‌های غاده السمان، مضامین مربوط به انسان و مسائل اجتماعی، چشمگیر است و شاعر دردکشیده‌ای بسان غاده، مسائل سیاسی و اجتماعی را به حساسیت یک قاضی واکاوی و بررسی کرده است؛ تصویری گویا از زنان جامعۀ خویش را برملا می‌کند، با مرد به رقابت برنمی‌خیزد، بلکه حقوق پایمال‌شدۀ زنان را مطالبه می‌کند، برای هر چیزی مجدانه در تلاش است و به‌صراحت به انتقاد می‌پردازد. نهایت اینکه غاده السمان، نسبت به هیچ مسئلۀ سیاسی-اجتماعی و انسانی سکوت نکرده و بی‌تفاوت نبوده است؛ فارغ از جنسیت بر قلۀ انسانیت استوار می‌ایستد و هیچ چیز ازپیش‌تعیین‌شده‌ای را نمی‌پذیرد، تابوشکنی می‌کند و نسبت به همۀ مسائل اعم از انسانی، حقوقی، برابری، جنسیت، آزادی، عدالت، سیاست، زندگی، آزاداندیشی، مرگ، خفقان و سانسور، ظلم و ستم و نیز عشق توجه نشان می‌دهد. وی تسلیم‌ناپذیر و پرسشگر است و آزادیخواه.

المصادر:

1. آقاجانی یزدآبادی، سمیه (۱۳۹۰). پیکار اعراب و اسرائیل در آثار غاده السمان. فصلنامه مطالعات منطقه‌ای. 12 (۴۲)، 43-52.
2. اسوار، موسی (۱۳۸۱). پیشگامان شعر امروز عرب. تهران: سخن.
3. اکبری بیرق، حسن؛ بهلولی، سحر (۱۳۸۸). تأثیر زبان و اندیشه فروغ فرخزاد بر شعر غاده السمان. برهان. 41 (86)، 53-70.
4. اندرسون، سوزان لی (۱۳۸۷). فلسفه کرکگور. ترجمۀ خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو..
5. الخفاجی، محمدعبدالمنعم (۱۹۹۵). مدارس النقد الأدبی الحدیث. القاهره: الدارالمصریة اللبنانیة.
6. خیربک، کمال (۱۹۸۶). حرکة الحداثة فی الشعر العربی المعاصر. بیروت: دارالنهار.
7. الساسی، جاک أماتاییس (۲۰۰۴). یوسف الخال و مجلته «شعر». بیروت: دارالنهار.
8. السمان، غاده (۱۳۸۶). ابدیت لحظة عشق. ترجمۀ عبداحسین فرزاد. تهران: نشرچشمه.
9. السمان، غاده (۱۹۷۶). أعلنت علیک الحب. بیروت: منشورات غادة السمان.
10. السمان، غاده (۱۹۹۸). الحب من الورید الی الورید. بیروت: منشورات غادة السمان..
11. السمان، غاده (۱۳۸۴). زنی عاشق در میان دوات. ترجمۀ عبد الحسین فرزاد. تهران: نشر چشمه.
12. السمان، غاده (۱۳۸۵). در بندکردن رنگین کمان. ترجمۀ عبد الحسین فرزاد. تهران: نشرچشمه.
13. السمان، غاده (۱۳۸۵). غمنامه‌ای برای یاسمن‌ها. ترجمۀ عبد الحسین فرزاد. تهران: نشر چشمه.
14. السمان، غاده (۱۹۹۳). أشهد عکسَ الریح. بیروت: منشورات غادة السمان.
15. السمان، غاده (۱۹۹۶). اعتقال لحظة الهاربة. بیروت: منشورات غادة السمان.
16. السمان، غاده (۱۹۹۸). عاشقة فی محبرة. بیروت: منشورات غاده السمان.
17. السمان، غاده (۱۹۹۹). الأبدیة لحظة حُب. بیروت: منشورات غادة السمان.
18. السمان، غاده (۱۹۹۹). عاشقة الرجل المستحیل. بیروت: منشورات غاده السمان.
19. السمان، غاده (۲۰۰۰). القبیلة تستوجب القتیلة. بیروت: منشورات غاده السمان.
20. شهیدی، جعفر (۱۳۶۵). شعر و اثر آن در اجتماع. رشد ادب فارسی. 2 (20)، ۶۰.
21. عبدالصبور، صلاح (۲۰۰۶). الأعمال الشعریة الکاملة. بیروت: دارالنهار.
22. عربی، محی الدین (۱۴۱۴ق). فتوحات مکیة. بیروت: دارالفکر.
23. عز الدین، فایز (۲۰۰۶). اغتراب الکاتب فی الروح و الواقع. القاهره: الموقف الأدبی.
24. الغمری، مکارم (۱۳۷۸). تأثیر فرهنگ اسلامی بر ادبیات روسیه. ترجمۀ ولی بیدج. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
25. فراج، عفیف (۱۹۸۵). الحریة فی أدب المرأة. بیروت: مؤسسة الأبحاث العربیة.
26. فرانکل، ویکتور (1390). کتاب در جستجوی معنا. ترجمۀ امیر لاهوتی. تهران: جامی (مصدق)
27. فرزاد، عبدالحسین (۱۳۸۰). رؤیا و کابوس «شعر پویای معاصر عرب». تهران: مروارید.
28. فرزاد، عبدالحسین (۱۳۸۶). مروری بر داستان نویسی معاصر عرب. سمرقند. 5 (17)، ۲۲.
29. مجاهد، عبد المنعم (۱۹۸۵). جدل الجمال و الإغتراب. السلسلة الثقافیة. القاهره: مکتبة الأنجلو المصریة.
30. محمد زکی، عبد القادر (۱۹۵۹). الحریه و الکرامة الإنسانیة. دمشق: نشر مکتبة الیقظة العربیه.
31. مدنی، نسرین (۱۳۸۵). در کوچه‌های خاکی معصومیت. تهران: چشمه.
32. مرادی کوچی، شهناز (۱۳۸۴). شناختنامه فروغ. تهران: نشر قطره.
33. مشکین فام، بتول (۱۳۸۴). الحب فی کتابات غاده السمان. شناخت. 15 (۴۷ و ۴۸)، 180-147.
34. مولوی، جلال‌الدین محمد (۱۳۸۷). مثنوی معنوی. تهران: نشر اطلاعات.
35. النعمه، عمار (۲۰۰۹). حسین جمعه محاظراً: الإبداع رساله و موقف. جریدة الثورة. ۱۳۸.
36. النوری، قیس (۱۹۷۹). الإغتراب اصطلاحاً و مفهوماً و واقعاً، کویت. مجلة عالم الفکر. 10 (1)، 37.