بررسی تطبیقی قلمرو طنز کودک در داستان‌های «حذاءالطنبوری و العرندس» از کامل‌الکیلانی و «دیو دیگ به سر و نوش جون آقا بزه» از فرهاد حسن زاده

الموضوعات : شعر

محمد مرادی ¹ , عیسی زارع درنیانی ² , مرتضی رشیدی ³

1 - دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه آزاد نجف آباد
2 - دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی ،تهران ،ایران
3 - استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

تاريخ الإرسال : 07 الأحد , صفر, 1446 تاريخ التأكيد : 18 الثلاثاء , رمضان, 1446 تاريخ الإصدار : 25 الأربعاء , ربيع الأول, 1447

الکلمات المفتاحية: قلمرو طنز, داستان‌های کودک, کامل‌الکیلانی, فرهاد حسن زاده.,

ملخص المقالة :

طنز در داستان‌های کودکانه، متناسب با دنیای آن‌ها است به گونه‌ای که کودک با مطالعه و شنیدن داستان، خود را در فضایی جذاب تصور می‌کند نویسنده ها هم سعی می‌کنند کودکان را از طریق فضای مفرح، با شیوه‌ای ادبی خاص، تربیت و آموزش دهند و آن‌ها را به اندیشیدن وادار نمایند و روحیه کنجکاوی و پرسش‌گری را در آن‌ها تقویت کنند. اگر لایه‌های سطحی و زیرین طنز کودک در داستان‌ها در یک فضای واقعی و متناسب با زندگی و نیازها بین دو زبان، مقایسه شود قرابت فرهنگ‌ها را مشخص می‌کند و باعث غنی شدن طنز در یک مرز و بوم می‌شود.از این رو با توجه به این مهم، در این جستار سعی شده است با بهره‌گیری از تحلیل محتوا، قلمرو‌های طنز کودک حذاءالطنبوری و العرندس از کامل‌الکیلانی، نویسنده مصری، و دیو دیگ به سر و نوش جون آقا بزه از فرهاد حسن زاده نویسنده ایرانی، با روش تطبیقی مکتب آمریکایی، بررسی شود. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که قلمرو طنز این داستان‌ها: سرگرم کنندگی، تعلیمی – آموزشی و تفکر ساده انتقادی با زبانی ساده است در این میان ،داستان‌های کامل‌الکیلانی برای کودکان در سنین بالاتر مناسب‌تر دیده می‌شود و در مقابل داستان‌های حسن زاده به گونه‌ای خلق شده است که برای کودکان در سنین پایین تر، بسیار جذاب و دلنشین است.

المصادر:

اصلانی، محمدرضا (1371) فرهنگ و اصطلاحات واژگان طنز، تهران، کاروان.
2- المقالح، عبدالعزیز (1986) الوجه الضائع دراسات فی ادب الطفل العربی، بغداد، ط 2.
3- ایران زاده، نعمت اله، موسویان، انسیه (1391) بررسی شگردهای طنزپردازی در شعر کودک و نوجوان دهه 80، هفتمین همایش انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، جلد دوم، صص 119-142.
4- باقریان بستان آباد، الهام (1387) طنز در شعر، فصلنامه ادبیات فارسی سال چهارم، شماره 12، صص 127-144.
5- پدرام، نگار (1383) حرفهای طنزنویسان در مورد کودکان، کتاب ماه و کودک و نوجوان، شماره 86، صص 10-15.
6- پولادی، کمال (1384) بنیادهای ادبیات کودک، چاپ اول، تهران، کاروان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
7- تسلیمی، سوسن ( 1388). « کفش های میرزا نوروز»، تهران، نشر آفتاب.
8- جلالی، مریم (1393) قلمرو طنز در داستانهای کودک با تکیه بر داستانهای دهه 80 در ایران برای گروه سنی الف، ب، ج، نشریه نقد کتاب کودک، شماره 3، صص 257-264.
8- چیت سازی، الهه (1387) تصحیح طنز، کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره 130-131، صص 32 – 36.
9- حری، ابوالفضل (1389) سازکارهای زبان شوخ طبعی، شماره 2، فصلنامه پژوهشهای زبان و ادبیات تطبیقی، سال دوم، صص 19-40.
10- حسام پور، سعید، دهقانیان، جواد، خاوری، صدیقه (1390) بررسی تکنیکهای طنز و مطایبه در آثار هوشنگ مرادی کرمانی، مجله علمی – پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، سال دوم، شماره اول، صص 61-90.
11- عبدالله، محمدحسن (2001) قصص الاطفال و مسرحهم، قاهره، دارقباء.
12- حسن زاده، فرهاد (1392) نوش جون آقا بزه، تهران، دانش نگار.
13- __________ (1388) دیو دیگ به سر، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
14- خدابین، مریم، میرحسینی، زهره، اباذری، زهرا (1395) طنز و شیوه های طنزپردازی در داستانهای کودک و نوجوان فرهاد حسن زاده، مجله علمی – پژوهشی، دانشگاه شیراز، سال هفتم، شماره دوم، پیاپی 14، صص 53-72.
15- دیاب، مفتاح محمد (1995) مقدمه فی ثقافه و ادب اطفال، مصر الدار الدولیه، الطبعه الاول.
16- رضائی بایندر، محمدرضا، احمدی، ثریا (1400) مبانی روانشناختی استفاده از طنز برای مخاطب کودک در برنامه ساز تلویزیون، فصلنامه علمی رسانه های دیداری و شنیداری، دوره شانزدهم، شماره 1، پیاپی 41، صص 123-148.
17- رادفر، ابوالقاسم (1373) طنز چیست و طنز نویس کیست، نشریه قند پارسی، شماره 7، صص 139- 150.
18- زارعی، بتول (1393) شیوه های طنزپردازی در آثار هوشنگ مرادی کرمانی و فرهاد حسن زاده و شهرام شفیعی، پایان نماه کارشناسی ارشد، رشته زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولیعصر رفسنجان.
19- شمیسا، سیروس (1386) انواع ادبی، تهران، میترا.
20- علی میرزایی، سمیرا، رضائی، حمید (1396). طنز در آثار منوچهر احترامی، هفتمین همایش ملی پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی – بیرجند، اسفندماه، صص 1- 8.
21- عطاردی، الهه (1401). ویژگی و مفاهیم طنز برای مخاطب کودک در رسانه ها، فصلنامه علمی رسانه های دیداری و شنیداری، دوره شانزدهم، شماره 1، پیاپی 41، صص 99- 122.