الگوی شکست حسابرسی با رویکرد فراتحلیل
محورهای موضوعی : اخلاق و حسابداریامید علی خالدی 1 , بهاره بنی طالبی دهکردی 2 * , حمیدرضا جعفری دهکردی 3
1 - گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
2 - گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
3 - گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
کلید واژه: شکست حسابرسی, کیفیت حسابرسی, خطر حسابرسی و روش فراتحلیل.,
چکیده مقاله :
هدف: شکست حسابرسی زمانی رخ میدهد که یک حسابرس مستقل نظر نادرستی درباره صورتهای مالی یک شرکت بیان میکند. به طور کلیتر شکست حسابرسی زمانی اتفاق میافتد که حسابرس از استانداردهای حرفهای قابل اجرا عدول کند، به نحوی که نظر مندرج در گزارش حسابرسی او نادرست باشد. این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای تبیین شکست حسابرسی انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کمّی و کیفی) بوده و با هدف بهرهگیری همزمان از دادههای کمی و شواهد کیفی طراحی شده است. در بخش کمّی، روش فراتحلیل به کار گرفته شد تا نتایج 71 مقاله داخلی (1390 تا 1403) و 81 مقاله خارجی (2000 تا 2024) بهصورت سیستماتیک تجمیع و تحلیل شوند و اندازه اثر متغیرها با استفاده از معیار کوهن سنجیده گردد. در بخش کیفی، علاوه بر مرور نظاممند مقالات فارسی و لاتین، مصاحبههای نیمهساختاریافته با 51 خبره حسابرسی انجام شد تا مولفهها و عوامل اثرگذار بر موضوع پژوهش شناسایی شوند. ترکیب این دو رویکرد، امکان ارائه تحلیل جامع و معتبر از ابعاد مختلف موضوع را فراهم میآورد و به تقویت اعتبار علمی نتایج کمک میکند.
یافتهها: شکست حسابرسی عمدتاً ناشی از خطر حسابرسی است که آن نیز متأثر از کیفیت پایین حسابرسی میباشد. در مدل طراحیشده، دو مؤلفه اصلی «کیفیت فنی» و «کیفیت خدمات حسابرس» شناسایی شدند که در مجموع شامل 81 زیرمولفه هستند. نتایج نشان داد که تخصص حسابرس، بیشترین تأثیر را بر کیفیت حسابرسی دارد. متغیرهای استقلال، اندازه، و حقالزحمه حسابرس تأثیر متوسط، و متغیرهای شهرت، تجربه، اخلاق، استرس و دوره تصدی تأثیر کمی بر کیفیت حسابرسی داشتند. همچنین کیفیت گزارش و اندازه حسابرس، اثر کمی بر خطر حسابرسی نشان دادند.
نتیجهگیری: کاهش کیفیت حسابرسی مهمترین عامل بروز شکست حسابرسی است. در میان مؤلفههای اثرگذار، تخصص حسابرس بیشترین نقش را در ارتقای کیفیت حسابرسی دارد، در حالیکه استقلال، اندازه و حقالزحمه حسابرس اثر متوسط و متغیرهای شهرت، تجربه، اخلاق، استرس و دوره تصدی اثر اندکی دارند. همچنین، کیفیت گزارش حسابرس و اندازه مؤسسه حسابرسی رابطه منفی با خطر حسابرسی دارند؛ یعنی هرچه کیفیت گزارش و مقیاس مؤسسه بالاتر باشد، احتمال شکست حسابرسی کمتر است. به طور کلی، شکست حسابرسی تنها پیامد ضعف فنی نیست، بلکه از عوامل رفتاری و اخلاقی حسابرسان نیز تأثیر میپذیرد. بنابراین، تقویت تخصص، استقلال و رفتار حرفهای حسابرسان و نیز ایجاد نظامهای کنترل کیفیت مؤثر در مؤسسات حسابرسی میتواند به کاهش خطر حسابرسی و پیشگیری از شکستهای احتمالی منجر شود.
Introduction: Audit failure occurs when auditors provide an incorrect report due to error or fraud, even though the company’s financial statements are accurate. This indicates a failure to adhere to fundamental accounting principles by auditors. This phenomenon became a common topic in accounting in the late 20th and early 21st centuries. Research on audit reports and their quality has a long history, and audit quality has always been central to the audit services market. However, in recent decades, major audit scandals have reduced public trust in auditors’ reports, leading to the term “audit failure” being used to describe this situation. Generally, audit failure occurs when an auditor deviates from applicable professional standards in such a way that the opinion expressed in the audit report is incorrect. When material misstatements exist in a client’s financial statements, they can pose serious problems, potentially leading users of financial statements to make incorrect decisions. Audit
failure highlights the importance of financial reporting and ensures accurate and reliable financial information for stakeholders. Typically, audit failure has been linked to financial statement fraud.
According to the American Institute of Certified Public Accountants, fraud encompasses all human-made misrepresentations where an individual gains an advantage over another through false recommendations or concealment of the truth.
Method: This study employed a mixed-method approach combined with meta-analysis, allowing the researchers to utilize existing scientific data while also incorporating the perspectives of auditing experts. In the qualitative phase, a comprehensive review and analysis of valid Persian and English articles related to the study topic were conducted. The goal of this phase was to identify the
key components and factors affecting audit quality and audit risk. The extracted components were subsequently validated through expert interviews, and their feedback was used to refine and finalize the research model. The study population consisted of experts and professionals in the field of auditing. Using a purposive sampling approach, 15 experienced auditors were selected to participate in the interviews. Following the initial analysis, and according to pre-established criteria, 17 domestic articles published between 2012 and 2022 and 18 international articles published between 2000 and 2024 were selected as the research sample. These articles were analyzed to extract components and indicators influencing audit quality and audit risk.To assess the importance and effect size of each component, Cohen’s d was employed, enabling a systematic evaluation and ranking of the impact of each factor on audit quality and risk. This mixed-method approach allowed the researchers to integrate literature findings with expert opinions to develop a comprehensive, scientific, and reliable model for analyzing the factors affecting audit quality and audit risk. Furthermore, this methodology provides a framework to examine the relationships between audit quality components and audit risk, allowing a systematic and scientific comparison and ranking of the various factors involved.
Findings: Literature review and expert interviews revealed that audit failure stems from audit risk, which itself is caused by low audit quality. Therefore, the researchers designed a study model to identify the most important factors affecting audit quality and audit risk. The model consists of two main components—technical quality and auditor service quality and includes 18 subcomponents. Meta-analysis results for identifying and ranking factors showed that auditor expertise has the greatest effect on audit quality. Auditor independence, auditor size, and audit fees had a moderate effect on audit quality. Auditor reputation, experience, ethics, stress, and tenure had a small effect on audit quality. Additionally, in examining factors influencing audit risk, six prior studies indicated that both audit report quality and auditor size have a small and negative effect on audit risk.
Conclusion: Based on the findings, the proposed audit risk model includes two main components—technical quality and auditor service quality—and 18 subcomponents, such as auditor expertise, independence, size, audit fees, reputation, experience, ethics, stress, and tenure. It was confirmed that audit failure stems from audit risk, which itself results from low audit quality. Furthermore, ranking the research factors showed that auditor expertise has the highest effect on audit quality, while independence, size, and audit fees have moderate effects, and reputation, experience, ethics, stress, and tenure have small effects. Additionally, the impact of audit report quality and auditor size on audit risk is both small and negative. The study model indicates that low audit quality leads to audit risk, which is the main factor driving audit failure.
پورطاهر اقدم، فرزانه؛ نیکومرام، هاشم؛ رهنما، فریدون (1402). تبیین رابطه میان کیفیت حسابرسی و کارایی عملیات شرکت. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 1(12)، ص105-119.
حجازی، رضوان؛ صداقتپرست، الدار؛ همتی، علیرضا (1399). تاثیر پیچیدگیهای اطلاعات بر شکست حسابرسی در تقلب شرکتهای عضو سازمان بورس اوراق بهادار تهران. بورس اوراق بهادار، 1(13)، ص13-15.
حقبین، پرویز؛ پورعلی، محمدرضا؛ صمدی، محمود (1401). بررسی تاثیر جنسیت بر رابطه بین استرس و کیفیت حسابرسی. حسابداری دولتی، 16(2)، ص101-112.
حمصیان، زهرا؛ حاجیها، زهره (1402). تبیین مدل اظهارنظر کیفیت حسابرس. پژوهشهای تجربی حسابداری، 4(31)، ص30-60.
خانی، ذبیحاله؛ رجبدری، حسین؛ صدری، ندا (1399). رابطه کیفیت حسابرسی حقالزحمه غیرعادی حسابرس با اظهارنظر حسابرس نسبت به تداوم فعالیت. دانش حسابرسی، 02(97)، ص142-851.
رویایی، رمضانعلی؛ طالبنیا، قدرتالله؛ حساسیگانه، یحیی جلیلی، صابر (1392). بررسی رابطه بین فلسفه اخلاق فردی و ویژگیهای جمعیتشناختی با رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی. حسابداری مدیریت، 6(61)، ص51-62.
سیرانی، محمد؛ خواجویی، شکراله؛ نوشادی، محمد (1387). تاثیر تجربه و پیچیدگی موضوعات حسابرسی بر قضاوت حسابرس. بررسیهای حسابداری و حسابرسی، 61(55)، ص50-53.
صالحی، تابنده (1395). رابطه اخلاق حرفهای حسابرس و کیفیت حسابرسی. اخلاق در علوم و فناوری، 3(71)،
ص77-86
صراف، مریم؛ صراف، فاطمه (1399). تاثیر استرس شغلی تابآوری حسابرسان بر روی کیفیت حسابرسی. حسابداری مدیریت، 9(33)، ص261-267.
عالیپور، مرید؛ صالحی، الهکرم (1397). بررسی تاثیر استرس کار حسابرس بر کیفیت حسابرسی. دانش حسابرسی، 81(27)، ص171-291.
علوی، سید محمد؛ قربانی، بهزاد؛ رستمی، وهاب (1394). بررسی تاثیر عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی در موسسات عضو جامعه حسابداران رسمی ایران. دانش حسابرسی، 15(60)، ص47-70.
علوی، سید محمد؛ وکیلیفرد، حمیدرضا؛ طالبنیا، قدرتاله (1400). تاثیر اندازه موسسه حسابرسی بر کیفیت حسابرسی در موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران. حسابداری مدیریت، 10(73)، ص11-42.
قربانیزاده، وجهالله؛ نانگیر، سید طه حسن (1393). راهنمای کاربردی فراتحلیل. تهران: نشر جامعهشناسان.
متقی، علیاصغر؛ محمدی، احمد؛ حشمتی، مرتضی (1395). استقلال هیأت مدیره و کیفیت حسابرسی. در: اولین همایش ملی حسابرسی و نظارت مالی ایران.
محمدی، محمد (1400). معامله با اشخاص وابسته، میزان تنوع و شکست حسابرسی ناشی از تقلب شرکت. رویکردهای نوین پژوهشی حسابداری و مدیریت، 9(82)، ص160-186.
مدیرکیاسرایی، پروانه؛ فغانی، خسرو؛ فاضلی، نقی (1402). شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی داخلی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 3(21)، ص952-472.
مشتریدوست، تورج؛ دستگیر، محسن (1398). بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی داخلی. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 1(14)، ص921-641.
منصوریان، صبا؛ فرهاد توسکی، امید (1400). بررسی رابطه بین حقالزحمه شرکت حسابرسی، اعتبار شرکت حسابرسی و کیفیت حسابرسی. در: هفتمین کنفرانس بینالمللی اقتصاد، مدیریت و حسابداری.
نیکومرام، هاشم؛ طالبنیا، قدرتاله؛ خسروپور، سمانه (1392). بررسی تاثیر شهرت حسابرس بر رابطه کیفیت اقلام تعهدی و هزینه بدهی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 2(6)، ص77-78.
Alsmairat, Y.Y., Yusoff, W.S. & Ahmar Ali, M. (2019). The Effect of Audit Tenure and Audit Firm Size on the Audit Quality: Evidence from Jordanian Auditors. International Journal of Business and Technopreneurship, 1(9), p. 15-24.
Aronmwan, E. & Ashafoke, T.O. (2013). Audit Firm Reputation and Audit Quality. European Journal of Business and Management, 5(7), p. 66-75.
Choi, J.-H. & et al. (2008). Audit Office Size, Audit Quality and Audit Pricing, Forthcoming at Auditing. A Journal of Practice and Theory. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1011096
Eshleman, J. D. & Guo, P. (2014). Do Big 4 auditors provide higher audit quality after controlling for the endogenous choice of auditor? Auditing. A Journal of Practice & Theory, no. 33, p. 197–219.
Haruna, S.Y., Bala, H. & Sani Belo, M. (2022). Audit Tenure, Audit Independence, Audit Committee Independence, Board Independence, and Audit Quality in the Listed Deposit Money Banks in Nigeria: The Moderating Effect of Institutional Ownership. Jurnal Dinamika Akuntansi dan Bisnis, 9(1), p. 19-36.
Kartini, G.T. & et al. (2021). The Effect of Education, Experience, and Audit Fee on Audit Quality. Journal of Accounting Auditing & Finance, 30(1), p. 78-100.
Kuntari, Yeni, C. & Anis, N. (2017). The Effect of Auditor Ethics, Auditor Experience. Audit Fees and Auditor Motivation on Audit Quality, 1(2), p. 203-218.
Meidawati, N. & Assidiqi, A. (2019). The influences of audit fees, competence, independence, auditor ethics, and time budget pressure on audit quality. Jurnal Akuntansi dan Auditing Indonesia, 23(2), p. 118-128.
Nugroho, K.D. & Adechandra, D. (2022). Audit Tenure, Audit Firm Reputation and Audit Quality Study on Indonesian Manufacture Companies. JURNAL AKSI, 7(1), p. 76-85.
Ozer, Gokhan,. & Kursat Merter, Abdulah (2021). Effect Of Audit Committee Experience On Auidit Quality In Turkey. Istanbul Scientific Research Congress, 1(17), p. 374-379.
Rahman, M.M. (2024). The Effect of Audit Committee Expertise on Audit 3 Quality: Empirical Evidence from Bangladesh. Journal of Risk Analysis and Crisis Response, 14(1), p. 91-117.
Riley, R. D., Abrams, K. R., Sutton, A. J., Lambert, P. C. & Thompson, J. R. (2008). Bivariate random effects meta analysis and the estimation of between study correlation. BMC Medical Research Methodology, 7(3), p 23-65.
Sonu, C.H., Choi, A. & Lee, J. (2019). Audit partner’s length of audit experience and audit quality: evidence from Korea. Asia-Pacific Journal of Accounting & Economics, 26(3), p. 261-280.