بازخوانی الگوهای هندسی به کار رفته در بناها و قالیهای دورۀ تیموری-ترکمانی
محورهای موضوعی : هنر
رقیه مرادی
1
(دانشجوی دکتری تخصصی معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران)
لیدا بلیلان اصل
2
(دانشیار و عضو هیئت علمی گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.)
کلید واژه: تیموری-ترکمانی, هنر معماری, الگوهای هندسی, قالی,
چکیده مقاله :
دوران حکومت ترکمانان و تیموریان یکی از درخشانترین ادوار تمدن اسلامی و دوران اعتلای هنر و معماری است. یکی از ویژگیهای معماری تیموری-ترکمانی بهرهگیری از هندسه میباشد که نمود آن در شکوه و عمودیت بناهای عصر تیموری-ترکمانی مشخص است؛ همچنین در این دوره استفاده از الگوهای هندسی به رشد قابلتوجهی دست مییابد این علم در معماری و هنر جنبۀ کاربردی پیدا میکند و بهعنوان الگویی در ساخت بناها و صناعـات وابسـته، از جمله قالیبافی استفاده میشود. دورۀ تیموری-ترکمانی را با احتیاط میتوان آخرین دورهای دانست که در آن گره قوی، پُرکار و الگوهای هندسی استفاده شده است. در دورههای بعدی حضور الگوهای هندسی در تزئینات وابسته به معماری کمرنگ میشود. لذا با این پیشفرض پژوهش حاضر قصد دارد با روش تاریخی-تحلیلی-توصیفی و با بهرهگیری از منابع تاریخی و کتابخانهای حضور هندسه و مشابهتهای الگویی آن با طرحهای قالیهای دورۀ تیموری-ترکمانی را تحلیل کند. هدف این مقاله بازخوانی الگوهای هندسی بهکار رفته در بناها و قالیهای دورۀ تیموری-ترکمانی است. مدعای اصلی مقاله این است که تا نشان دهد معماری و صناعات دورۀ تیموری-ترکمانی برآمده از هندسه و الگوهای هندسی است و رابطۀ مستقیم با این فرض اساسی دارد که نه تنها قالیهای دورۀ تیموری-ترکمانی، بلکه سایر انواع طرحها را هم در نوشتههای مصور کارگاه دربار تیموری-ترکمانی میتوان یافت که از تاریخهای مختلف در طول قرن میباشند و دارای طرحهای هندسی هستند.
The era of Turkman and Timurid rule stands as one of the most illustrious periods of Islamic civilization, characterized by a flourishing of art and architecture. A prominent feature of Timurid-Turkman architecture is the extensive use of geometry, which manifests in the grandeur and verticality of the buildings from this era. Additionally, the employment of geometric patterns experienced significant growth during this period. This scientific approach found applications in architecture, art, and even in the construction of buildings and related industries like carpet weaving. The Timurid-Turkman period can be regarded as the final epoch in which strong, intricate knots and geometric patterns were prevalent. In subsequent periods, the presence of geometric patterns in architectural decorations diminished. Based on this premise, the present research aims to analyze the presence of geometry and identify pattern similarities between the designs of Timurid-Turkman carpets and the architectural structures of that era. This analysis will be conducted using a historical-analytical-descriptive approach, relying on historical and library sources. The article seeks to examine the geometric patterns employed in the buildings and carpets of the Timurid-Turkman period. The central claim of this article is to demonstrate that the architecture and industries of this era drew inspiration from geometry and geometric patterns. This claim is closely tied to the underlying assumption that not only the carpets from the Timurid-Turkman period but also other types of designs can be found in illustrated manuscripts and workshop records. Geometric designs can be traced back to various dates throughout the century, encompassing the courts of the Timurid-Turkman rulers.
_||_