تحلیلی بر الزامات تحقق شهر هوشمند در کلانشهرهای ایران (مطالعه موردی: کلانشهر کرمان)
محورهای موضوعی : مطالعات برنامه ریزی شهری و منطقه ای
علی محمدپوراقدم
1
,
علی پناهی
2
*
,
علی آذر
3
1 - دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - استادیارگروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - دانشیار دانشگاه ازاد مراغه
کلید واژه: شهر هوشمند, الزامات, راهبردها, کلانشهر کرمان.,
چکیده مقاله :
مقدمه: یکی از مفاهیم جدید جهت مقابله با چالشهای کنونی شهرها در عرصهی برنامهریزی شهری، توسعهی شهر هوشمند است که در طول سالهای اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است. در این میان یکی از پایههای اساسی تحقق شهر هوشمند دسترسی به اطلاعات در زمان واقعی در زمینهی الزامات برنامهریزی این نوع شهر و تدوین اقدامات در این راستا میباشد.
هدف: با توجه به ضرورت بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند در راستای برنامهریزی هوشمندسازی شهرها، پژوهش حاضر با هدف تحلیل الزامات تحقق شهر هوشمند در کلانشهر کرمان نگارش شده است.
روش پژوهش: روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی و کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت آن تحلیلی-اکتشافی میباشد که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل تحلیل عاملی اکتشافی در نرمافزار SPSS استفاده شده است. جامعهی آماری تحقیق نیز شامل مدیران، مسئولان و نخبگان دانشگاهی کلانشهر کرمان میباشد که با توجه به مشخص نبودن تعداد جامعهی آماری، حجم نمونه با استفاده از روش کوهن 100 نفر تعیین شده است.
یافتهها: یافتههای تحقیق نشان میدهد که الزامات تحقق شهر هوشمند کرمان در قالب 5 دستهی اصلی مدیریتی–نهادی، زیستمحیطی، اقتصادی، فناوری و خلاقیت و اجتماعی قابل تقسیمبندی بوده که به ترتیب ارزش ویژهی آنها 713/5، 420/3، 945/2، 531/2 و 724/1 میباشد. این 5 عامل مجموعاً 732/74 درصد واريانس كل متغيرها یا الزامات تحقق شهر هوشمند کرمان را تبيين ميكنند.
نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که شهر هوشمند کرمان بر مبنای اقدامات راهبردی در قانونگذاری، تدوین و اجرای سیاستهای یکپارچه و دستیابی به چشمانداز یکپارچه با تأکید بر ابعاد اصلی شهر هوشمند یعنی اقتصاد هوشمند، تحرک هوشمند، محیط هوشمند، مردم هوشمند، زندگی هوشمند و حکمروایی هوشمند قابلیت تحقق دارد. همچنین مهمترین الزام در این زمینه مدیریت این شهر بوده و شامل ابعادی چون حاکمیت متمرکز و تکنوکراتگرا، عدم وجود دیپلماسی شهری، بخشینگری و عدم انسجام در عناصر مختلف برنامهریزی، تفرقهای مختلف در نظام مدیریت شهری، رویکرد سنتی، ایستا و خطی در برنامهها و عدم تأکید بر رویکرد عدالت فضایی و اجتماعی در انواع طرحها است.
Introduction: One of the new concepts to address the current challenges of cities in the field of urban planning is the development of smart cities, which has attracted a lot of attention in recent years. Meanwhile, one of the fundamental foundations for realizing a smart city is access to real-time information on the planning requirements of this type of city and the development of measures in this regard.
Research Aim: Considering the necessity of examining the requirements for realizing a smart city in line with smart city planning, the present study was written with the aim of analyzing the requirements for realizing a smart city in Kerman metropolis.
Methodology: The research method in the present study is mixed (quantitative and qualitative) with an applied purpose and an analytical-exploratory nature, which in order to analyze the information, have been used of exploratory factor analysis model in SPSS software. The statistical population of the study also includes managers, officials, and academic elites in the Kerman metropolis. Due to the uncertainty of the number of the statistical population, the sample size was determined as 100 people using the Cohen method.
Results: The research findings show that the requirements for realizing the smart city of Kerman can be divided into 5 main categories: managerial-institutional, environmental, economic, technological and creative, and social, whose specific values are 5.713, 3.420, 2.945, 2.531, and 1.724, respectively. These 5 factors explain a total of 732.74 percent of the variance of the total variables or requirements for realizing the smart city of Kerman.
Conclusions: The results show that the Kerman Smart City can be realized based on strategic measures in legislation, formulation and implementation of integrated policies, and achieving an integrated vision with an emphasis on the main dimensions of the smart city, namely smart economy, smart mobility, smart environment, smart people, smart life, and smart governance.
پوراحمد، احمد، زیاری، کرامتاله، حاتمینژاد، حسین، پارساپشاه آبادی، شهرام (1397)، شهر هوشمند: تبیین ضرورتها و الزامات شهر تهران برای هوشمندی، نگرشهای نو در جغرافیای انسانی (جعرافیای انسانی)، دورهی 10، شماره 2، صص 22–1.
شکری غفاربی، الهام، سلیمانی، علیرضا، عزتپناه، بختیار (1401)، تدوین راهبردهای شهرهای هوشمند در ایران (مطالعه موردی: شهر ارومیه)، مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، دورهی 17، شماره 59، صص 375–361.
عباسی، عقیل، وطنپرست، مهدی، مافی، عزتالله (1402)، واکاوی مؤلفههای کلیدی در توسعهی شهری با تأکید بر رویکرد جامعهی هوشمند (مطالعه موردی: شهر بجنورد)، مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، دورهی 18، شماره 64، صص 240–225.
محمدپور، صابر، شالی، محمد، نکویی، سجاد، محمدرضاپور، بهروز (1403)، سنجش و ارزیابی شاخصهای شهر هوشمند در شهر ارومیه، مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، دورهی 19، شماره 69، صص 174–161.
Abu-Rayash, A., & Dincer, I. (2021). Development of integrated sustainability performance indicators for better management of smart cities. Sustainable Cities and Society, 67, 102704.
Angelidou, M. (2015). Smart cities: A conjuncture of four forces. Cities, 47, 95–106.
Burns, R., & Welker, P. (2023). Interstitiality in the smart city: More than top-down and bottomup smartness. Urban Studies, 60(2), 308-324.
Chourabi, H., Nam, T., Walker, S., Gil-Garcia, J.R. Mellouli, S., Nahon, K., Pardo, T.A., & Jochen Scholl, H. (2012). Understanding Smart Cities: An Integrative Framework. 45th Hawaii International Conference on System Sciences.
Correia, L.M., & Wunstel, K. (2012). Smart cities applications and requirements. Net! Works Europen Technology platform. Demographia. (2022). Demographics development impacts market research & urban policy. Demographia. Retrieved 1st September 2022from http://www.demographia.com/.
Fanning, A. L., O’Neill, D. W., Hickel, J., & Roux, N (2022). The social shortfall and ecological overshoot of nations. Nature Sustainability, 5(1), 26–36.
Faria, P., Ferreira, F., Jalali, M., Bento, P., Ant´onio, N. (2018). Combining cognitive mapping and MCDA for improving quality of life in urban areas. Cities – The International Journal of Urban Policy and Planning, 78, 116–127.
Faris, H., Gaterell, M., & Hutchinson, D. (2022). Investigating underlying factors of collaboration for construction projects in emerging economies using exploratory factor analysis. International Journal of Construction Management, 22(3), 514–526.
Fernandes, I., Ferreira, F., Bento, P., Jalali, M., Ant´onio, N. (2018). Assessing sustainable development in urban areas using cognitive mapping and MCDA. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 25 (3), 216–226.
Gil-Garcia, J. R., Zhang, J., & Puron-Cid, G. (2016). Conceptualizing smartness in gov-ernment: An integrative and multi-dimensional view. Open and Smart Governments: Strategies, Tools, and Experiences, 33 (3), 524–534.
Gu, Q, Sing, M.C.P., Jefferies, M., & Kanjanabootra, S. (2025). Bridging the gap between smart cities and sustainability: Current practices and future trends. Cities, 159, 105799.
Hyeok Yang, J. (2012). Smart city strategy Smart city Consultant KC smart Services KT Corp. Publishd by Incheon U-City Company.
Karadag, T. (2013). An Evaluation of the Smart City Approach. Master thesis of the Graduate School of Natural and Applied Science, Middle East Technical University, Ankara, Turkey.
Kogan, N., & Lee, K.J. (2014). Exploratory Research on the Success Factors and Challenges of Smart City Projects. Asia Pacific Journal of Information Systems, 24(2), 141-189.
Kumar, H., Singh, M. K., Gupta, M. P., & Madaan, J. (2020). Moving towards smart cities: Solutions that lead to the smart city transformation framework. Technological forecasting and social change, 153, 119281.
Kumar, T. V., & Dahiya, B. (2017). Smart economy in smart cities. In smart economy in smart cities Singapore: Springer 3–76.
Kumar, Y., Patil, B., Khaligh, A., Hadi, S., Uyar, T., Tuncel, D. (2019). Novel supramolecular photocatalyst based on conjugation of cucurbit [7] uril to non-metallated porphyrin for electrophotocatalytic hydrogen generation from water splitting. The European Society Journal for Catalysis, 11 (13), 2937–3124.
Li, R., & Lu, Y. (2025). Toward a resilient and smart city: Analysis on enablers for smart city resilience using an integrated DEMATEL–ISM–ANP method. Technological Forecasting and Social Change, 215, 124081.
Meijer, A., & Bolivar, M.P.R. (2016). Governing the smart city: a review of the literature on smart urban governance. International Review of Administrative Sciences, 82(2), 392-408.
Mondschein, J., Clark-Ginsberg, A., & Kuehn, A. (2021). Smart cities as large technological systems: Overcoming organizational challenges in smart cities through collective action. Sustainable Cities and Society, 67, 102730.
Nunes, S.A.S., Ferreira, F.A.F., Govinden, K., & Pereira, L.F. (2021). “Cities go smart!”: A system dynamics-based approach to smart city conceptualization. Journal of Cleaner Production, 313, 1-15.
Radenković, B., Despotović-Zrakić, M., Bogdanović, Z., Barać, D., Labus, A., & Bojović, Ž. (2017). Internet inteligentnih uređaja. Fakultet organizacionih nauka Univerziteta u Beogradu.
Rios, P. (2012). Creating “The Smart City”. Ph.D. Thesis, University of Detroit Mercy, Detroit, MI, USA, 2012.
Salvia, G., & Morello, E. (2020). Sharing cities and citizens sharing: Perceptions and practices in Milan. Cities, 98, 1-15.
Schaffers, H., Komninos, N., Pallot, M., & Trousse, B. (2011). Smart Cities and the Future Internet: Towards Cooperation Frameworks for Open Innovation. Conference: The Future Internet - Future Internet Assembly 2011: Achievements and Technological Promises.
Scholl, H.J., & Scholl, M.C. (2014). Smart governance: A roadmap for research and practice. In iConference 2014 Proceedings. 2014 iSchools, pp. 163–176. Berlin: iSchools.
The World Bank. (2022). Overview of urban development. [online] Available at:
Van der Meij, M.G., Fraaije, A., Broerse, J.E.W., & Kupper, F. (2023). Guiding visions of corporate smart city innovators: Identifying opportunities for participatory futuring. Futures, 154, 1-9.
Vanli, T., & Akan, T. (2023). Mapping synergies and trade-offs between smart city dimensions: A network analysis. Cities, 9, 1-11.
Vidiasova, L., Tensina, I., & Vidiasov, E. (2019). Adaptation of Smart City technologies in Saint Petersburg: A survey. International conference on digital transformation and global society (pp. 199–211). Cham: Springer.
Wiig, A. (2016). The empty rhetoric of the smart city: From digital inclusion to economic promotion in Philadelphia. Urban Geography, 37(4), 535–553.
Yigitcanlar, T. (2015). Smart cities: An effective urban development and management model? Australian Planner, 52(1), 27–34.