خوانشی از ویژگی های پروژه های بزرگ مقیاس زیرساختی و تردید در میزان نقش آن ها در توسعه شهری و منطقه ای
محورهای موضوعی : برنامه ریزی شهری
زهرا شاهنوش فروشانی
1
,
مرتضی هادی جابری مقدم
2
*
1 - کارشناس ارشد مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 - استادیار گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
کلید واژه: پروژه های بزرگ مقیاس, کاهش عواید, رشد اقتصادی, تحقیق فرونتیک, افزایش هزینه,
چکیده مقاله :
تلقی عام ، مصطلح و رایجی وجود دارد که توسعۀ شهرها ، مناطق و کشورها و همچنین شکوفایی و موفقیت آن ها را در گرو تعریف ، اجرا و فراوانی پروژه های بزرگ مقیاس زیرساختی توسط مدیران ، برنامه ریزان و دولت های محلی و ملی میداند. در پژوهش حاضر با به کاربستن رویکرد زمینه مند و روش تحقیق فرونتیک و با تمرکز بر کلیۀ آثار منتشرشده و بازسازی آن ها توسط یکی از مشهورترین نظریه پردازان حوزه برنامه ریزی مگاپروژه ها که بیشترین آثار را در سال های اخیر داشته و این موضوع را به صورت نوآورانه تببین نموده است، نسبت میان توسعه و شکوفایی شهرها و پروژه های کلان زیرساختی بررسی می شود. با تمرکز بر نظریه بنت فلویبر دربارۀ مگاپروژه های زیرساختی و ویژگی ها و واقعیت های آن، می توان گفت با مطالعه و بررسی جزئیات مختلف مگاپروژه ها که همواره بیشترین سهم از بودجه و منابع عمومی را به طرق مختلف به خود اختصاص میدهند و همواره قبل از شروع به ساخت، منافع و مزایایی جذاب برای آن عنوان میشود (در کشورهای مختلف و در دوره های زمانی متفاوت) در می یابیم که تنها درصد ناچیزی از آن عواید تحقق یافته و حتی در برخی از پروژه ها نتایجی خلاف جهت هدف اولیه اتفاق افتاده است. با این حال رغبتِ بسیارِ مدیران سیاسی و گروهی از برنامه ریزان برای تعریف و اجرای این پروژه ها از ابعاد متفاوت سیاسی و اقتصادی قابل تفسیر می باشد. این شرایط در کشور ایران بسیار قابل تامل بوده و آگاهی از واقعیت های مگاپروژه ها می تواند زمینه ساز تغییر رویکرد در تعریف و اولویت بندی اینگونه پروژه ها در مقیاس شهر،منطقه و کشور باشد.
Commonly, the development and prosperity of cities و regions and nations are believed to hinge on the planning , execution and number of infrastructure mega-projects led by governments, managers and planners. In our current study, we adopt a contextual and inspiring approach and employ the "phronetic" research method. We focus on the extensive body of works by one of the foremost theorists in the field of mega-project planning , who has produced different and innovative insights in recent years. Our objective is to understand and explore the relationship between city and regional development, prosperity, and infrastructure mega- project. Referring to Bent Flyvbjerg's theory , researches and works regarding infrastructural mega-projects and their characteristics, we aim to shed light on the realities and some dark sides of these projects. Mega-projects typically consume a significant portion of budgets and public resources and are often touted for their anticipated benefits and advantages prior to construction. However, our study reveals that only a small fraction of these projected benefits are realized. In some cases, these projects even yield outcomes contradictory to their original goals. Nonetheless, the persistent desire of many political leaders and planners to pursue such projects can be interpreted from various political, economic and even technical perspectives. In the context of Iranian planning, where these dynamics are particularly pertinent, understanding the true nature of mega-projects becomes essential. This awareness can serve as a foundation for reevaluating the approach to prioritizing and undertaking such projects at both the city, regional and national levels.